tranh tự phát ở Clarion Alley

Nationalism -- Religion / Worldwide there is a dark cloud on the horizon

Dân tộc chủ nghĩa -- tín ngưỡng / Toàn cầu có mây đen tối trên chân trời

Capitalism is Over! You want it

Tư bản chủ nghĩa hết rồi!  Các bạn muốn vậy

Ở thành phố này có nhiều tranh cổ động tự phát.  Chống tin ngưỡng và nền kinh tế tư bản là chuyện thường.  Nhưng có người cứ tự nhiên ghi graffiti ở trên.

View Larger Map

Thuốc lá giết chết một nửa số người sử dụng nó

ảnh chụp tháng 5 2012 ở Hà Nội

Đại khái thì thông điệp của băng rôn ở trên được viết đúng.  Theo WTO thì đến một nửa người hút thuốc lá sẽ chết vì thuốc lá (Tobacco kills up to half of its users.)

Nhưng theo tôi biết phần lớn người cố ý không để ý đến các băng rôn và tranh tuyên truyền. Vậy 11 chữ màu trằng trên băng rôn đỏ là như bị ngụy trang trong một thành phố Việt và sẽ không thể nào có hiệu quả.

Nguyễn Văn Trôi ở pháp trường (Nguyễn Văn Trôi at the Execution Grounds) - Lương Xuân Nhị (1964)

Phác thảo sơn mài của Lương Xuân Nhị

nguồn: Thời mới 1 tháng 11 1964, 4

Hình ảnh của một siêu nhân.  Nguyễn Văn Trôi (tức Trỗi) đứng cao hơn cả tường nhà tù.  Anh Trỗi to hơn lính địch gấp ba bốn lần.  Lính địch đứng bất lực.  Có vẽ như Trỗi thoát khỏi dây ràng buộc mình nữa.  Nguyễn Văn Trỗi làm thế không phải bằng sức nhưng bằng lời, bằng lý tưởng.

Chiến dịch tuyên truyền về Nguyễn Văn Trỗi cũng đã rất trúng với lý tưởng của dân miền Bắc thời đó.  Gương mẫu Nguyễn Văn Trỗi gây cảm hứng cho bao nhiêu tác phẩm tuyên truyền (mà phần lớn bị lãng quên).  Người ta không nhắc đến họa sĩ Lương Xuân Nhị vẽ những tranh hiện thực xã hội chủ nghĩa. Ông "ưa thích sự thanh nhã và dịu dàng, tả thực mà không kém vẻ mơ màng, tươi tắn ấn tượng mà không tan nét huyền ảo của cái đẹp thuần Việt."  Nhưng dù thế nữa ông cũng theo đường lối đúng.

Tranh ở trên không hợp với thẩm mỹ của họa sĩ này như tranh "Đọc tin chiến thắng" (1968) chẳng hạn.


nguồn ảnh: Mỹ thuật THCS

Cấm hàng rong (No Mobile Vendors) - Đặng Nhân (1965)

Tranh: Đặng Nhân

Nguồn: Thủ đô Hà Nội 12 tháng 1 1965, tr. 3

-- Hôm nay tôi phụ trách trật tự... mợ có cần mua gì ở mấy hàng rong kia thì mua luôn đi để tôi còn đuổi họ...

-- Today I'm in charge of order... if you need to buy anything over there then buy it so I can chase them off...


Người đàn ông này chắc thuộc đội trật tự phường, hay ủy ban nhân dân phường.  "Mợ" là người vợ của ông.  Bên kia đường có hai người bán hàng rong.

Tranh này nhìn với con mắt hiện nay cũng là một trường hợp "Plus ça change, plus c'est la même chose."


Nguồn ảnh: Việt Giải Trí

Hiện nay thì chú trật tự trông oai hơn - có đông phục và những thiết bị hiện đại như xe máy và loa cầm tay.  Hồi xưa chú trật tự trong tranh đi dép, quàng khăn kẻ sọc (như du kích miền Nam), đeo băng đỏ ở tay.  Quần bị ngắn một tí nữa.  Thật ra chú trật tự trong tranh trông cũng cường hào.  Một điều đặc biệt của năm xưa là vợ chú trật tự đi chân đất.

Thực ra gánh hàng rong không thay đổi gì mấy.



Thời Pháp thuộc (nguồn: Tuần Việt Nam).  Chắc họ cũng bị công an thực dân đuổi.


Hay hiện nay (nguồn: Tiền Phong)

Như tôi viết trong bài về "Công an 'kèm riêt'" vấn đề này hồi xưa thuộc về tư tưởng nhưng hiện nay thì thuộc về văn minh.

Nhưng có một cái nữa không thay đổi.  Cách áp dụng pháp luật ở trên rất tùy tiện.  Chú trật tự nghĩ đến sự tiện lợi của gia đình mình trước khi nghĩ đến pháp luật.  Chú kia không có ý thức nào về lợi chung của xã hội, hay thân phận người bán hàng rong.  Chú kia là người phụ trách, là người có quyền để đuổi họ hay không đuổi họ tùy ý mình.

Ông để xe đạp, xe máy trên hè phố

Ông nào đấy?  Nhưng ông đừng kinh doanh, vứt rác nhé.

Công an "kèm riết" - Vũ Thế Bảo (1964)

Tranh của Vũ Thế Bảo.  Nguồn: Thời mới 11 tháng 10 1964, 3

/// Hậu vệ đội công an kèm riết đối phương ///
{hàng lậu}

-- Công an "kèm riết" quá mợ ơi...
-- Ờ .. thế thì phải "rảo cẳng" lên con ạ!...



/// Police patrols are in hot pursuit of the suspect ///
{contraband}

-- The cops are "in hot pursuit" too much auntie!
-- Ah ... then we've got to "shake a leg" kiddo!


Plus ça change, plus c'est la même chose (Càng thay đổi thì càng y nguyên).  Thỉnh thoảng hiện nay công an vẫn đuổi người bán hàng ra vỉa hè, nhưng dẹp chỗ này mọc chỗ khác.

Song năm 1964 người bán hàng bị coi như là kẻ thù của chủ nghĩa cộng sản, là người phản đối xã hội mới.  Dù là hàng lậu, thuở ấy bán hàng nào ở bất cứ đâu cũng bị coi như buôn lậu.

Trong tranh này hai người mợ con nghe loa thời sự phường biết rằng công an đang "kèm riết."  Vì biết mình có tội thì họ "rảo cằng."  Không biết hồi xưa những người như thế bị làm sao.  Có bị tù, bị cải tạo không?  Chắc gần đây hơn nếu đối phương bị công an bắt thì bị phạt và hàng bị tịch thu.

Xem tranh này thì cứ tưởng rằng công an đã có thể điều khiển tệ nạn xã hội này.

Hồi xưa hình như đây là như một vấn đề tư tưởng, nhưng hiện này là một vấn đề về ý thức, trật tự và văn minh.

Ủy ban nhân dân phường Trầng Tiền

Tuyến phố văn minh

- Để xe đạp, xe máy đúng nội quy định

- Không kinh doanh, buôn bán lấn chiếm vỉa hè, lòng đường

- Không vút rác ra lòng, hè đường

People's Committee of Trầng Tiền Ward

Civilized Streets

- Leave your bicycles, motorcycles correctly according to regulations

- No doing business, sales transgressing the sidewalks and streets

- No throwing trash out on streets, sidewalks

(ảnh chụp 3 tháng 6 2012)

Các bảng cổ động vùng nông thôn miền Bắc

Môi trường ô nhiệm tàn phá cuộc sống của bạn - Pollution of the Environment Will Destroy Your Lives, Friends

Cán bộ và nhân dân Thôn Yên Hòa đoàn kết chung tay xây dựng nông thôn mới - The Cadres and People of Yên Hòa Hamlet In Common Solidarity Are Building a New Countryside

Đảng bộ và nhân dân Xã Sơn Đông quyết tâm thực hiện thắng lợi chương trình xây dựng nông thôn mới - The Party Ministries and the People of Sơn Đông Commune Are Determined to Realize Victory in the Program for Building a New Countryside

Dân số ổn định xã hội phồn vinh gia đình hạnh phúc - A Stable Population, A Prosperous Society, Happy Families

Dừng lại ở 2 con để nuôi và dạy cho tốt - Stop At 2 Children to Raise and Teach Them Well

Chú ý! Đoạn đường thường xảy ra tai nạn giao thông - Pay Attention! A Stretch of Road Where Traffic Accidents Often Occur

Tinh thần Chiến thắng 30/4 và Ngày Quốc tế Lao động 1/5 bất diệt - The Spirit of the Immortal April 30 Victory and May 1 International Labor Day

Vì sức khỏe công động, hãy rửa tay bằng xà phong - For the Health of the Community, Wash Your Hands With Soap

Tích cực hưởng ứng "Năm An Toàn Giao Thông 2012" - Respond Actively to "The Year of Traffic Safety, 2012"

Toàn dân tích cực tham gia năm an toàn giao thông 2012 - All The People Participate Positively the The Year of Traffic Safety, 2012

Công an Huyện Lập Thạch: Tất cả vì sự bình yên của nhân dân - The Police of Lập Thạch Districk: Doing It All for the People's Safety

 Ma túy hiểm họa toàn xã hội - Narcotics Imperil All of Society

Nước là màu của sự sống - Water is the Blood of Life

Bầu cử Đại biểu Quốc hội và Đại biểu Hội Đồng Nhân Dân các cấp là quyền vụ của mỗi công dân - Electing Representatives to Parliament and Representatives to Peoples' Councils at All Levels is the Right and Responsibility of Every Citizen

Quyết tâm thực hiện thắng lợi chương trình xây dựng nông thôn mới - Resolve to Achieve Victory in the Program to Build a New Countryside

Các câu khẩu hiệu viết gọn có thể hiểu như những lời ra lệnh hay như một điều hiển nhiên.  Hay phải coi các khẩu hiệu như viết về tình hình trước mặt hay như là ước mong của mọi người không trừ một ai.  Chúng tôi viết như thế thì phải đúng như thế.  Có lẽ người đọc biết rồi nhưng chúng tôi cứ nhắc vì người đọc chưa làm đúng.  Nhiều câu khẩu hiệu cũng áp dụng những lời từ chiến tranh - quyết tâm, thắng lợi, chiến thắng, tàn phá.

Có những ý rất khó tranh cãi.  Rửa tay bằng xà phong cũng tốt chứ.  Rửa tay thế nào cũng tốt và xà phong nhất định có hiệu quả.  Nhưng nếu luôn luôn sử dụng đến xà phong chống vi khuẩn thì vi khuẩn sẽ dần dần đối phó với thuộc chống vi khuẩn mà sẽ không còn hiệu quả.

Ô nhiễm môi trường cũng tàn phá thật.  Nhưng muốn chống ô nhiễm mỗi trường thì bỏ xe ô tô, bỏ xe máy và đi xe đạp luôn.  Còn lúc mà xây dựng nông thôn mới sẽ gây ra ô nhiễm môi trường - cứng hóa đường phố sẽ cho xe cộ vào nông thôn nhanh hơn hay đồng xe hơn (chú ý - đoạn đường này thường xảy ra tai nạn giao thông!)  Còn có việc là nông dân phải "hiến đất làm đường giao thông."  Đất sản xuất thành mặt đường nhựa.

Cái đáng sợ nhất là tôi mới biết đây là "năm an toàn giao thông."  Năm này là năm mà toàn dân đang cố gắng lái xe an toàn.  Chắc chắn sang năm phải tệ hơn khi mà toàn dân không còn "tích cực tham gia."