Chuyến xe Lam chiều (An evening Lambro Trip) - Cô Phượng & Vinh Sử (1971)

BALLADE

Trên chuyến xe Lam đông người chiều nao.

On a crowded Lambro trip some evening
Xuôi mình không quên mà ngồi bên nhau.

Within a current of strangers we sat next to each other.
Trời mang nhiều trớ trêu chi, người chưa hề biết quen gì, sao ngồi gần như tình nhân si...

How can heaven have such notions, that we people know nothing of, why were we sitting close like mad lovers?

Em xuống xe Lam đi vào hẻm sâu.

I got off the Lambro to enter a deep alleyway.
Anh vội theo chân ngõ hồn xôn xao.

You hurriedly followed my steps into the alley, my soul astir
Làm quen chuyện vãn dăm câu, niềm vui mộng ước ban đầu, trong đã rồi... mặt ngoài còn e.
Got acquainted through half dozen remarks, happy hope began there, inside was thus... the outer expression was still bashful.

Ngờ đâu yêu đương như đám lục bình, trôi theo con nước vô tình, Anh lấy vợ, vợ anh giàu có.

Who knew that love is like water hyacinth, floating along in indifferent waters, you married, your wife is rich
Tình em se cát dã tràng biển đông, em muốn tìm chồng cho xong, nhưng ngại thêm gặp kẻ bạc lòng.
My love is a sand crab filling in the ocean, I'd like to find a husband and be done, but I hesitate meeting someone with a fickle heart

Trên chuyến xe Lam đông người chiều nay.

Upon this Lambro trip there's a crowd this evening.
Nghe nhiều bơ vơ nỗi niềm chua cay.

Feeling hopeless, bitter feelings
Còn đâu một chuyến xe Lam, ngày nao mộng ước vô vàn bao kỷ niệm giờ mình Em.

Where has that Lambro trip gone, I dream daily, endless memories for Me alone.

nguồn: Cô Phượng & Vinh Sử, "Chuyễn xe Lam chiều" (Saigon: [Tác giả], [1971]).  

Giao Linh ca "Chuyến xe lam chiều" trên băng Kim Đằng, xuất bản tháng 10 1973

Bây giờ, thỉnh thoảng vẫn thấy một chiếc Lam cũ, tơi tả xuất hiện đâu đó. Tiếng máy xe không còn kêu bon bon, mùi khói xăng không còn thơm như trước nữa nhưng người Sài Gòn không ai không nhớ tới những chuyến xe Lam - nhất là những chuyến xe Lam chiều vội đưa người về với gia đình, với người yêu đang chờ trên phố nhỏ. Còn đâu một chuyến xe Lam? Có chăng, chỉ còn lại dư âm trong bài Chuyến xe Lam chiều của nhạc sĩ Vinh Sử! (Lê Văn Nghĩa, "Xe Lam chiều,"

Nowadays, occasionally you'll see a dilapidated old Lambro scooter coming from somewhere. The engine no longer makes a putt-putt sound, the smell of gasoline fumes is no longer as pleasant as before, but for Saigon people, nobody can forget those Lambro trips – especially those hurried afternoon trips taking took people home to their families or to their lovers waiting on a small lane. Where did those Lambretta trip go? Perhaps they remain only in the song "An Evening Lambretta Trip" by composer Vinh Sử!

nguồn: Thanh Niên (April 10, 2016).  

The Xe Lam of Vietnam is a category of auto rickshaw, a popular means of transportation throughout the developing world to this day. In Thailand there is the ubiquitous "tuk tuk" named after the sound that Lê Văn Nghĩa describes as "bon bon" and I translate as "putt putt." Three wheeled motorcycles date back to the earliest days of motorized transport. The tuk tuk and similar vehicles were principally manufactured in Italy, the home of the Lambretta scooter. 

nguồn ảnh: Lê Văn Nghĩa như trên

In many places they functioned as taxis carrying at most a couple of passengers. In Vietnam these Lambrettas were a modification of a Lambro that was a small three-wheeled freight vehicle. These were modified to create a rear cabin that could carry more passengers. The Xe Lam performed a function someplace between a taxi and a bus. These vehicles had existed since the 1940s, but according to Lê Văn Nghĩa they were introduced in the Republic of Vietnam in 1966 and were in common use until the early 2000s.

It was a communal setting bringing strangers together as we witness in this song. A young man and woman felt an inarticulate spark of love. He became betrothed to another. She is unsure about ever finding somebody for herself and holds on to dreams of what might have been.

Vinh Sử often employs folk imagery and the image of the dã tráng or sand bubbler crab is very familiar. In the process of feeding, it filters sands leaving it behind in small spheres. These spheres have an aesthetic quality that seems intentional, yet the effort of creating these shapes is inevitably erased by the rising tide. Thus this crab of is a metaphor for labor expended for nought.

Ngõ hẻm gặp nhau (In The Alley We Met) - Phương Anh [Thanh Phương] [+Cô Phượng / Vinh Sử] (1969)

ngâm: 

Người đi một nửa hồn tôi chết
Một nửa hồn kia bổng dại khờ
H.M.T.

recited: 

Someone left, half my soul died

My soul's other half suddenly foolish
[Hàn Mặc Tử]

BALLADE

Trên ngõ hẹp lối vào hẻm sâu,

On the narrow alley, the way into a deep cul-de-sac  
Nhà anh đầu xóm nhà em cuối đường,

My house is at the front of the neighborhood, yours at the end of the lane,  
Ngày ra vào hai đứa gặp nhau trước lạ sau rồi cũng quen quen trong ánh mắt nhưng không dám chào.

Daily coming and going we met, at first, strangers then more familiar through glinting eyes, yet dare not make any greeting.

Trên lối nhỏ anh thường gặp em,

Along this tiny path I often met you,  
Tình yêu thầm đến dần theo tháng ngày,

An inner love gradually came along with the days and months.  
Và hôm nào em vắng vào ra suốt ngày đứng ngồi không yên trắng đêm thức trọn anh nghe nhớ thương,

And one day you were absent, coming, going all day, standing, seated, uneasy, awake all night nagged by longing.  

Nhiều khi gặp nhau trong ngõ vắng người anh muốn chào để làm quen nhưng ngại em ngoảnh mặt làm ngơ,

Many times when we met in the empty alley, I wanted to greet and get to know you, but I worried that you would turn away and pretend not to notice,  
Thư xanh viết lời thương yêu chân thành mấy lần anh muốn trao em nhưng sợ không nhận bạn bè cười chê.

A blue letter of sincere love, many times I wanted to offer it to you but I was afraid that you wouldn't accept it and laugh in scorn  

Trong ngõ hẹp bây giờ quạnh hiu

In the narrow alley now desolate  
Chiều qua cả xóm tiễn em lấy chồng,

Yesterday afternoon, the whole neighborhood saw you off when you took a husband,  
Nhìn theo đoàn xe đón nàng dâu ai cũng khen nàng tốt số đâu hay có người đang nghe xót xa

My gaze followed the procession greeting the bride, everyone congratulated her good fortune, they'd never know that somebody was in pain  

nguồn: Phương Anh, "Ngõ hẻm gặp nhau" (Saigon: Yêu, 1971).

"Ngõ hẻm gặp nhau" was recorded on the Nhã Ca 1 tape along with "Không giờ rồi," "Khi không," and "Gái nhà nghèo." Phương Anh - pen name for Thanh Phương - is the credited songwriter on the tape release and on the sheet music published that time. In more recent years this song has been co-attributed to Vinh Sử (actually his alter ego, Cô Phượng).

The songs and melodic style of "Ngõ hẻm gặp nhau" is consistent with Vinh Sử's other songs from that time. A pair regularly pass by each other in the neighborhood and a spark is lit. Unfortunately, shyness prevents him from speaking with or writing to her. While he hesitates, she suddenly omits her walk through the familiar alleyway because she is getting married. The celebration takes place making our narrator sad and regretful.

Vinh Sử drew upon a couplet by Hàn Mặc Tử to provide a recited introduction to his song "Phản bội." Likewise this song draws another introduction from the poet - a couplet from the poem "Nhưng giọt lệ" [Tears].

After 1975 Vinh Sử changed the songs title to "Trên lối nhỏ" and substituted those words for the opening image of "Trong ngõ hẹp." The replacement of a "ngõ hẹp" with a "lối nhỏ" suggests movement from an urban alley to a rural path.

Thanh Tuyền ca bài "Ngõ hẻm gặp nhau" trên băng Nhã Ca 5, năm

Lời cô giáo trẻ (Words of A Young Teacher) - Cô Phượng [Vinh Sử] (1973)

HABANERA

Em là cô giáo tóc thề bờ vai

I'm a teacher, tresses rest on my shoulders   
Xuân tròn đôi tám mơ mộng tương lai

In the spring of life, eighteen, dreaming of the future  
Trời cho mang nét trang đài

Heaven has allowed me wear the countenance of a lady's chambers  
Ngõ tim chưa bước chân ai

Nobody has yet set foot upon the pathway to my heart  
Vui bên đàn học trò thơ ngây

Happy by my flock of innocent students

Em là cô giáo nơi tỉnh lẻ xa

I'm a teacher in a remote province  
Quen giọng thanh thót trong vần ê a

Who has gotten used to the warbled syllables "ay" and "ah"  
Dạy khuyên em bé thật thà

Guiding the sincere little ones  
Lễ nghi yêu kính Mẹ Cha thương Ông Bà hơn cả đời ta.

In ceremonies I love and respect my folks and cherish my grandparents more than my life. 

Nhiều khi trường tan chuông đổ xôn xao

Often at the end of the school day when the bell loudly rings  
Ngoài sân tan tác hoa phượng, em nghe lòng mang nổi bâng khuâng

Out on the yard scattered poinciana flowers, I feel a sad longing  
Chợt thương ngày nào lên sáu lên năm

Suddenly fond of those growing to be five and six  
Hồn nhiên trong tuổi học trò

Unaffected at this age of schooling  

Nay kỷ niệm để dành nằm mơ!

Those are memories for when I lie dreaming!

Em là cô giáo tuy nghèo mà vui

I'm a teacher, though poor, it's fun
Không đòi đua chỉ an phận mà thôi

I don't imitate, just content with my fate  
Làm thân giáo chức đâu ngại

Dedicating myself as an educator with no hesitancy 
Dìu đưa em bé tương lai

Guiding the little one's futures  
Đi xây dựng danh vọng ngày mai.

Building a name for themselves tomorrow.  

nguồn: Cô Phượng, "Lời cô giáo trẻ" (Khánh Hội-Saigon: Ấn phẩm Họa Mi, 1973).

This song borders on socialist realism portraying an idealized model of social behavior. She's sixteen years old, obedient to her family, prepared to live a life of poverty, yet wholly dedicated the development of children in a remote province where her work will perhaps go unnoticed. Through her guidance, Vietnam will benefit from a future cohort of young people ready to make Vietnam a better place.

This depiction is betrayed at the outset by her awareness of her beauty and potential. Her "sad longing" arises from the knowledge at this moment that she might find romantic fulfillment, yet nobody "has set foot on the pathway to [her] heart." The scattered remains of poinciana flowers that she describes have to bring to mind the red remnants of celebratory firecrackers after a wedding.

nguồn ảnh: Phạm Hoàng, "Hoa phượng 'nhuộm' đỏ sân trường ở phố núi Gia Lai," Dân Trí May 22, 2023

It's an attractive image: an independent teen girl, long hair wearing a white, virginal áo dài. The kids see her as an attentive helpful teacher. She sees herself pulled in more than one direction -- fully committed to her family and profession, yet simultaneously conscious of her beauty and of feelings that she has not fully articulated to herself. 

This innocence makes her more attractive. Most Vinh Sử songs happen a little later on, when something would crushed this the feelings of this self-possessed young woman - her parents or her poverty would block her from the marital bliss that she is not convinced that she desires. Perhaps the joy and fulfillment that comes from leading a class of tiny children sounding out their vowels is enough to dispel all of her vague, disquieting longing? The plaintive music undercuts the confidence in her ability to be satisfactied by this alone.

Thanh Tuyền introduced "Lời cô giáo trẻ" on the Kim Đằng 1 cassette in August 1973.

Khổ tâm (Painful) - Cô Phượng [Vinh Sử] (1967)

Ngâm
Cây hoằng vì bởi trái sai
Em xa Anh vì bởi anh tay trắng nghèo

Recited

The Fibraurea recisa is overrun with fruit

I'm far from you because of your poor empty hands

Khổ tâm vô vàn khi mình lìa nhau.

It's been endless pain since we separated
Cũng do Cha Mẹ em vốn sang giàu

Because my folks are rich and important  
Sân nhà phơi hồng xác pháo, em ngỡ xác chết tim đau, thôi vẫy tay chào giây cuối qua cầu.

Our yard is laid out with red firework remains, I'd believe they're the corpse of a pained heart, fine, I'll wave during the final seconds crossing the bridge

Khổ tâm khôn lường cho phận làm con.
It's immeasurable pain for a child's fate

Nghĩa Me công thầy thân gái vuông tròn.

Her parents's duty, a girl's life perfectly arranged.
Vâng lời theo chồng xa xứ, sang giàu nhưng chẳng sắc son em vui vui gượng, em cười cười suông.
Agreeing to follow a husband to a faraway place, rich but inconstant I'll strain to be happy, I'll give a false smile.

Hỡi Thầy Mẹ, Ép mỡ ép dầu, sao đành ép duyên con, cho cau xanh phải xa trầu.
Oh mom and dad, you can force out oil, how you force out my true love, force the green areca far from the betel. 
Hỡi Thầy Mẹ, hôm bước qua cầu, nhìn cầu bao nhiêu nhịp, nghe lòng mình sầu bấy nhiêu

Oh mom and day, the day I cross the bridge, I'll note how many posts the bridge has and feel sad that much in my heart  

Khổ tâm cam đành mang lòng bạc đen.

Painful, I'm resigned to a heart of betrayal and ill fortune
Chắc anh thông cảm em nổi ưu phiền.

Surely you'll understand me and my distress.
Vui gì ư? 

Happy about what?

Đời nhung gấm, bên người không nghĩa con tim, đêm môi lạ mơ người tình quen.

My life of embroidered velvet, beside somebody with no attachment to my heart, at night with unfamiliar lips, I'll dream of the lover I know.

nguồn: Cô Phượng, "Khổ tâm" ([Saigon]: [Tác giả], 1973).

I am uncertain about the meaning of the recited opening couplet. "Cây hoằng" seems to be the "cây đằng hoằng" or Fibraurea recisa pictured below.

image source: https://www.picturethisai.com/wiki/Fibraurea_recisa.html

I cannot find any folklore that is associated with this plant - a wild vine whose roots have powerful medicinal properties. The fruit appear to serve no function useful to mankind but has a distinctive yellow color. The meaning suggested to me by this couplet is that the fecundity of this vine's fruit matches the extent of the poverty of the narrator's beloved? 

Her parents are well off and the man she loves is too poor and unworthy in their eyes. She goes through with the wedding her parents have arranged because she has no other apparent choice. But every step of the way she holds on tightly to the affection she has for her beloved. Her parents would symbolically separate cau (areca palm) and trầu (betel net), the two essential ingredients of a happy engagement. She measures the distance crossing the bridge -- crossing a river being the symbolic threshold leaving the world of her family to join a new family. 

As is often the case in Vinh Sử's songs, there are folk verses to reference.

Qua cầu ghé nón trông cầu,

Cầu bao nhiêu nhịp dạ sầu bấy nhiêu

Crossing the bridge I lower my hat to give it a look

For each section of the bridge I feel greater melancholy

The lyrics use the words "sắc son" which must be the words "sắt son" or "son sắt" pronounced in the Southern dialect. "Sắt" means iron or steel - something strong and enduring. A folk couplet uses this image to express a willingness to endure hardship in loving relationship.

Cho dầu phận có long đong,

Nhưng tình son sắc thì lòng vẫn vui

Even if fate brings misfortune

But with resolute love, my heart will remain happy

Aware that her heart lacks conviction in what is supposed to a happy day and a happy union, so she can only pretend and smile to allow her unwanted future to begin.

The pairing of "bạc đen" must be a compression of an image from The Story of Kiều.

Thưa nhà huyên hết mọi tình,

Nỗi chàng ở bạc, nỗi mình chịu đen

Respectfully telling the mother her feelings

Of his betrayal and her misfortune

The betrayal must be her forced betrayal of her beloved, and, of course, the misfortune is her own. But ultimately she will not betray him. Even in the embrace of her new husband she be dreaming of her lovers lips.

The villain in this tale and in many similar tales are the parents who covet wealth and possessions. She cannot properly protest any decision her parents have made. Her new husband might similarly be a victim. Maybe he was forced to separate from his lover to enter into a union with a woman determined to show him no affection?

Giao Linh introduced "Khổ tâm" on the Kim Đằng 1 tape release in August 1973. Evidently Thanh Tuyền recited the poem at the song's opening.

Phản bội [Vong bội] (Betrayal) [Ungrateful] - Vinh Sử (1973)

đầu đề:

Làm sao giết được người trong mộng

How can I murder someone in my dreams

Để trả thù duyên kiếp phụ phàng.

To avenge a jealous karmic fate.

H.M.T.

Ballade

Trời ơi, Anh đã xa tôi mất rồi!

Good heavens, You've gone away!
Tại anh gian dối nên làm khổ tôi.

Because your lies have made me miserable.
Buổi đầu gặp gỡ chưa nguôi, kỷ niệm mang mãi trên môi, xin ngoéo tay nhau thề chung đôi...

Our first meeting still fresh, memories still born by my lips, we crossed fingers and vowed to be together as a couple.

Nhiều khi tôi cố quên đi nỗi niềm

Many times I've tried to forget these feelings  
Càng quên thêm nhớ vô vàn chẳng yên.

The more I forget, the more I endlessly remember with no relief
Nghĩ mình bạc bẽo vô duyên, để người ta đổi thay đen, cam chấp nhận số phận buồn tênh

I think I'm ungrateful, failed in love, so that somebody changed to black, I've silently accept such a sad fate

Chim xa rừng còn thương cây nhớ cội, người đi xa người tội lắm người ơi!

Birds distant from the forest still love trees, remember their roots, people distant from each other is sin I tell you
Anh quên rồi đàn lia thia quen chậu, bọn mình quen hơi Anh bạc tựa vôi.

You've forgotten that fighting fish get used to their bowl, as we two would get used to our air, You're unfaithful (pale like lime)

 
làm sao tôi giết Anh trong giấc mộng.

How can I murder You in my dreams?
Để cho nhung nhớ không còn nhớ nhung

So my longing is no longing longer  
Trả thù duyên kiếp long đong, trả thù ai đã bội vong, gương đã vỡ sao lành mà mong.

To avenge misfortune in love, avenge someone ungrateful, the mirror once broken, how can it be fixed with only hopes

source: Vinh Sử, "Phản bội" (Khánh Hội, Saigon: Ấn phẩm Họa Mi, [1975].  

For my taste, there is no better interpreter of Vietnamese song than Trang Mỹ Dung. She sings with a full, dark timbre and phrases exquisitely. This song's melody opens in a way that is very foreign to Western ears. It is sung outside of the Western equal tempered scale and instead the pitches are bent toward the equidistant seven note scale that influences the oán mode (my observation owes a great deal to the fine musicologist and composer, Lê Tuấn Hùng). In an equi-distant seven note scale, the third and sixth scale degrees that open the verse (Trời ơi anh đã xa mất tôi...) are neutral, neither major or minor, but in between the major and minor western scale degrees. This inflection that clashes with the diatonic setting of the harmony adds intensity to the emotional impact of the song. Other than the opening of the song's verses, these two degrees are little used in the song.

The opening epigraph is a very famous couple written by "H.M.T." - the colonial era poet Hàn Mặc Tử. Likely known to all Vietnamese listeners, these words that conclude his poem "Lang thang" (Wandering) provide the framework of the songs message. Phạm Duy created a famous song - "Giết người trong mộng" (Killing Someone in My Dreams) - based on the same poem. The poet is driven to dissolution, hardship and hunger by the lingering memory of an ideal love.

"Phản bội" also incorporates the image that opens the Southern folksong "Lý chim quyên." Here are the lyrics and their translation from Phạm Duy's book, Musics of Vietnam (Carbondale: Southern Illinois University Press, 1975). Phạm Duy writes that "lý" means villagers song. It contrasts with 'hò" - folksongs that arise from work. "Lý chim quyên" could be translated as "Village song of the cuckoo." Phạm Duy's lyrics are written in a strong southern dialect - quyên becomes khuyền.

Lý chim quyên

Chim khuyền guầy

Ăn trái guây

Nhẵn lồng ơi con bạn mình ơi

Thia lia guầy

Quen chậu guây

Vợ chồng

Vợ chồng ở con bạn mình hơi!

The nightingale

eats

longans,

My friend!

The paradise-fish

inhabiting the bowl

like husband and wife 

get accustomed to each other

Viết Chung made an arrangement of this folksong, sung by Thanh Tuyền) that is seemingly based on Phạm Duy's interpretation.

Phạm Duy's transcription includes padding syllables - chữ đệm like ơi, guây (quây), bạn mình - that turn a couplet of lục bát folk poetry into a song. Lục bát means six-eight and refers to the six and eight syllable division. The sixth syllable of the upper line sets the rhyme for the sixth syllable of the following line (lồng - chồng), an aid to memorization.

Chim quyên ăn trái nhãn lồng, 

Thia lia quen chậu, vợ chồng quen hơi.

I would translate the couplet:

The cuckoo eats the longan,

Siamese fighting fish get used to their jar, wife and husband get used to the air.

Hơi means air, but also atmosphere, odor and also implies vitality. The cá thia lia is also known as the cá xiêm. It really is a fighting fish, but the lesson of the song is that within the bounds of a jar it gives up on those fighting tendencies. The word "quen" means to come to know and to grow accustomed to. A husband and wife might also have a tendency to fight within the bounds of "air" - the shared air of a household, but they grow accustomed to one another and hopefully arrive at some kind of harmony in their relationship. Folk wisdom suggests that - the reality of rural Vietnam was that often families decided who got married to who. The future bride and groom had little to say and had to work things out themselves. This, I suppose, was as natural and inevitable as the cuckoo bird's hunger for longan fruit and fighting fish giving up the fight. It is interesting that the bird appears to live in the open and chooses what to eat, while the fish and people and constrained and make the best of things.

The broken relationship started with a pinky promise - ngoéo tay nhau. It sounds like this relationship had conflict (fighting fish) but she believed it was solid and it obviously meant a great deal to her. He became an ingrate who betrayed their "karmic" tie. Like Vinh Sử's song "Sao muốn giết người yêu," the song's narrator thinks murderous thoughts about their former beloved. In the one case, these thoughts were more like a recurring daydream, in "Phản bội" she wants him wiped away from within her dreams.

The sheet music cover at the top of this entry has a few interesting details. It shows the head of a woman singing that transforms as the image descends into an anatomical drawing. Line segments appear to connect organs of the body to attributes of the musical scale shown on a staff skewing upward. The "hỏi" tone in phản is simply presented as a comma. The "nặng" tone in bội is a Playboy bunny symbol (representing the former lover's dalliances?) and the circumflex (＾) on top of the word is shaped into a leaping fish (a fighting fish?).

Không còn nhớ người yêu (I No Longer Miss My Lover) - Vinh Sử + Chế Thuyền Trần (1973)

Ngâm thơ

Biết nhớ em nhiều cũng thế thôi
Nhớ em em có nhớ gì tôi
Từ nay vui với đời sương gió
Vui với rượu nồng với chính tôi.

recited poem:

Knowing I miss you so much, it's just that

Missing you, do you miss me at all?

From now I'll be happy with a life of rain and dew

Happy with hard liquor, with me, myself.

HABANERA 

Tôi không còn thương nhớ người yêu.

I no longer care about or miss my lover.
Từ em cô dâu sính lễ qua cầu.

Since you, the bride with your wedding presents, crossed the bridge.
Nỡ quên kỷ niệm ngày thơ ấu, trò chơi "cưới hỏi" đầy yêu dấu, tôi chú rể em làm cô dâu...

How could you forget our childhood memories, our "engagement" toys full of affection, me, the groom, you, the bride...

Tôi không còn thương nhớ người ta.

I no long care about or miss somebody.
Tìm vui thâu đêm quán nhỏ tay ngà.

Search for happiness the long night at small taverns, ivory hands
Với ai chẳng lần mình quen biết, với ai chẳng cần gì tha thiết, tôi quên người quên cả chính tôi.

Whoever I'm with at no time will I know her, will I need sincerity, I've forgotten her, forgotten even myself.   

Thuở xa xưa, tôi ngây thơ nghĩ rằng, nếu khi vắng em rồi, chắc là tôi sẽ khó sống.

Long ago and faraway, I naively thought that, if you had left my life, probably it would be hard for me to go on.
Để bây giờ em cho tôi hiểu đời, tôi đã mất em rồi, thì tôi cũng vậy mà thôi.

So now you've showed me how to understand life, I lost you already, it's the all the same with me.  

Nên không còn thương nhớ đầy vơi.

So I can no longer care or miss any more or any less.
Giờ không ai yêu cũng chẳng yêu người.

Now no one loves me, I don't love her at all.
Chỉ vui với cuộc đời đây đó, chỉ vui với bạn bè sương gió, tôi không còn thương nhớ đến ai.
I'll just be happy with that  kind of life, a friend of mist and wind, I'll not longer care or miss any one.

Vinh Sử, "Không còn nhớ người yêu" (Sài Gòn: [Tác giả], [1973]).

The sheet music cover for "Không còn nhớ người yêu" is remarkable. A pretty young woman is in the midst of a striptease while in the lower left corner a dim face with what can only be described as a shit-faced smile is foregrounded. 

Is this the "đời sương gió" represented in the song lyrics? Sương gió - literally dew and wind - suggests exposure to the elements, meaning that one has experienced great hardship. In Lam Phương's song "Kiếp nghèo" "gió sương" describes a difficult itinerant life. The man on the cover of "Không còn nhớ người yêu" looks like he is feeling no pain.

A cute flashback to a couple of little kids acting out their future wedding engagement sets the song's scenario. The pair obviously knew each other well and felt friendship and affection for each other. We don't know why he lost her. Of course, feelings change over time. In other songs, the young woman could either be pressed into a marriage arrangement by her parents or tempted by a rich suitor. Or maybe she just fell in love with somebody else? There is also the possibility that the male protagonist of this song is just a bum. His subsequent life choices suggest that.

The lyrics of the song do portray his affection for her as having been sincere and losing her is a staggering loss. These words present his dissipation a little more subtly than the sheet music's cover. "Tìm vui thâu đêm quán nhỏ tay ngà." He looks for fun at small club, with "tay ngà" - ivory hands - i.e., the fairer sex. These are delicate, well-cared for hands. It takes money to "thâu đêm" / spend the whole night with a woman like that. Such extravagantly self-destructive behavior may have been autobiographical as this article suggests.

The hallmark of Vinh Sử's songs of this time is the overly dramatic reaction to life's setbacks. "Trời ghen má đỏ" shows a woman feeling lost and forlorn at the sudden death of her newly wed husband. In "Sao muốn giết người yêu," in his agony of losing the person he loves most imagines killing her. "Khi không" shows the despair that comes with a lover's sudden betrayal.

Vinh Sử credited Chế Huyền Trần as a co-author. One of his many pennames, the surname Chế suggests someone of Chăm ethnicity. Chế Linh introduced this song and many other Vinh Sử songs arguably launching and sustaining his career.

"Trời ghen má đỏ" (Heaven Is Jealous of Crimson Cheeks) - Vinh Sử + Linh Ngân (1972)

SLOW ROCK

Năm mười bảy tuổi em đi lấy chồng

At seventeen I left and married

Trong nhờ đục chịu phận gái sang sông

Pure owing to the murk of a girl's fate crossing the river  
Tưởng vui hết nghĩa tơ hồng, ngờ đâu sớm để tang chồng, trời ghen má đỏ môi hồng...

You would think it happy to complete the rosy silk bond of fidelity, who would suspect that I would soon mourn my husband, heaven is jealous of crimson cheeks and rosy lips. 

Năm mười bảy tuổi duyên em lỡ làng.

At seventeen my fated love was frustrated.  
Ba chìm bảy nổi một chuyến sang ngang.

Vicissitudes, sinking and resurfacing on the voyage crossing over  
Thủy chung gánh gãy giữa đàng, thuyền quyên trống trải vô vàn, từng đêm suối lệ tuôn tràn.

Loyalty shouldered, snapped in the middle of the road, a pretty damsel completely vulnerable, each night a stream of tears flowing 

Bao nhiêu bến mộng trong đời, mà em bến đục, tình em ngậm ngùi.

So many dream docks in life, but I'm at a murky dock, my love in grief
Tim em lá đổ trăm chiều, gió mưa tiu đìu, nghe xót xa nhiều.

My heart of falling leaves for a hundred evenings, of desolate wind and rain, feeling much torment.

Năm mười bảy tuổi tin yêu mất rồi.

At seventeen, love and trust are lost.  
Em về bèo bọc một kiếp đơn côi

I return like foam and duckweed, to a solitary destiny  
Nợ duyên gánh gãy ngang trời tuổi xuân chết rủ không lời, thời con gái cũng qua rồi.

Karmic debt, shouldered burden snapped at the horizon, dead in the spring of life, dangling wordless, the girl's time has passed.  

nguồn: Linh Ngân & Vinh Sử, "Trời ghen má đỏ" (Sài Gòn: [Tác giả], [không năm])

Giáng Thu recorded "Trời ghen má đỏ" on the Kim Đằng 1 tape, released in August 1973 - less than two years before the fall of the Republic of Vietnam. I have no information for who Linh Ngân is. The lyrics for this song are a little more poetic and complex than other Vinh Sử songs, so perhaps that was Linh Ngân's contribution? The song is alternately known (and maybe better known) by the title "Năm em 17 tuổi" (The Year I Turned Seventeen).

The subject of this song - the sorrow of widowed of a young woman - is an unusual theme for a Republic of Vietnam popular song. Although war in no way factors into the lyrics of the song, by 1973 there were many thousands of young war widows in the Republic of Vietnam. The state media of that time would have frowned upon a song like this and I think it was only commercially released because the Paris Accords earlier that year brought about the illusion of peace.

To understand this song, it helps to realize that rural Vietnam has a largely riparian countryside. Often the neighboring village was a short ferry ride across the tributary of a river. The term "bến mộng" comes out sounding odd in translation - the dock of dreams. But, traditionally, when a young woman wed she might have to set out with her new family across a river, the river dock becoming the threshold of her new life. That may not have been literally the case for the protagonist in this song or listeners who identified with the meaning of the song, but this "going across" (sang ngang) or "crossing the river (sang sông), was a popular metaphor for a young woman leaving her own family and natal village and becoming a member of new family and a new village.

This song appropriates well-known imagery from Nguyễn Du's classic novel-in-verse The Story of Kiều. Coming very early in this work, nearly all Vietnamese would be familiar with this couplet:

Lạ gì bỉ sắc tư phong,

Trời xanh quen thói má hồng đánh ghen.

It's not unusual that something is perfect in some ways and lacking in others

The blue heaven's have known the habit of striking down rosy cheeks in jealousy

This metaphor helps explain the vicissitudes of Thúy Kiều within the poem's longer narrative. A more enduring meaning applies to its invocation by generations of Vietnamese women over the years. The beauty of young, rosy cheeks may represent a form of perfection, however, there are invisible forces that punish women for their youth and beauty. 

The song also incorporates another line from the Story of Kiều.

Sợ khi ong bướm đãi đằng,

Đến điều sống đục, sao bằng thác trong!

I fear when touched by bees and butterflies, 

Those things living in murk, how can they compare to a limpid waterfall!

This poetry is very indirect, but also very well understood by Vietnamese. "Ong bướm" (bees and butterflies) is the subtlest way to refer to carnal activity. These insects are attracted to beautiful flowers, take what they desire and fly away. At this stage of the story, Kiều has been sold to a brothel and struggles to retain her chastity. She rejects đục (a word for murky, fetid water) for trong (pure, clear water). 

The application of this metaphor is a little complicated within the song. The narrator has apparently behaved properly in wedding her husband. It is no fault of hers that he is dead. It does mean that she likely had entertained his advances (bee/butterfly) but within the bounds of propriety. "Trong nhờ đục chịu phận gái sang sông" - her purity was owing to being sullied because of her fate to cross the river. My best explanation is that the song arises from the desperation from a recent loss. The misery is real but, within a longer perspective, perhaps over dramatized. She reasonably dreamed of a long, blissful wedded life and starting a family and at the moment of this narrative, that appears to be an impossibility. In retrospect, everything about getting married appears to have been ill-fated. 

"Bèo bọc" is another important metaphor that returns us to the river. Bèo is a weed-like plant that often is seen slowly drifting with the current. Bọc here is a regional mispronunciation of Bọt - the foam that forms on the river's surface that is also swept along. It suggests both insignificance and lack of control or agency.

The song hits its highest note in each of the three verses with an upward ornamental arpeggio at the words "hết nghĩa" and twice at "gánh gãy." In these cases the second syllable employs the ngã or broken rising tone - a tone that is difficult to employ in Westernized song. (I've discussed this a little bit in an earlier post).

"Nghĩa" is one of the most positive virtues meaning uprightness or fidelity. "Hết" means to finish or complete. "Gánh" is a burden or to carry a burden, literally bearing the burden of a pole with heavy objects at one or both ends. "Gãy" means that that pole has broken - a disaster for the person carrying the burden. The burden remains but there is no simple way to convey it now.

"Gánh gãy" is the inversion of a familiar image from a folk saying:

Trăm năm dốc nguyện đá vàng
Dè đâu gãy gánh giữa đàng khó toan

One hundred years pouring myself into a vow of burnished gold

Could I ever expect the pole to break along the way, it was inconceivable

This couplet further complements the meaning within "Trời ghen má đỏ." One hundred years stands for a happy marriage into old age. Golden vows are highly valued and sturdy. With this, the pole bearing the happy load that was supposed to last for the planned hundred years broke.

There was an American pop song by Janis Ian called "At Seventeen." It tells a very different story from a very different context. However, the seventeen could be seen as an age when it really hits home that childhood/girlhood is over. The popularity of "Trời ghen má đỏ" is perhaps more fully realized by the alternate title "Năm em 17 tuổi." The song is written as a "slow rock" following a 12/8 meter with a light, bluesy "swing" feel to it.

Almost all Vietnamese songwriters and lyricists have been men. Vinh Sử was adept at creating short emotional, melodramatic scenes. The worst thing in the world has happened and it needs to be stated using familiar imagery, what could be called hooks. 

Kỷ niệm thời con gái (Memories of When I Was A Young Woman) - Vinh Sử, Nguyên Thảo (1970)

HABANERA

Kỷ niệm thời con gái xa xôi...

Memories of when I was a young girl are long past...
Buồn vui mình mãi nhớ trong đời.

Both sad and happy, I'll remember them always throughout my life.
Những ngày thân ái Anh Tôi, ân tình em ấp trên môi, tin yêu thời con gái.

Those affectionate days with My Boy, my grateful lips enfolded, the loving trust of when I was a young woman.

Cuộc tình nào không chóng phôi pha?

Is there ever a love that does not quickly fade?
Nụ hoa nào chẳng sắc hương nhoà?

Or a flower whose tint and fragrance don't tarnish?
Có loài tim vỡ như hoa, ngôi tình yêu thoáng bay xa, thôi viết tâm sự bài ca.

There are hearts rent like a flower, love's dignity flies faraway in flash, fine, I'll confide it in a song.

Xưa kia đôi khi vẫn biết yêu đương là chết trong lòng không ít Anh ơi.

Long, long ago, at times I knew that love is a dying in ones heart, not a little, my Dear.
Nên Em không mơ ngày cưới khi Anh bàn tới lo sợ chúng mình lìa đôi.

So I did not dream of a wedding day when You discussed the fear that the two of us would separate.

Kỷ niệm thời con gái băn khoăn.

Memories of when I was worried young woman.
Ngày xưa thường vẫn hỏi Anh rằng:

Long ago I often asked You:
"Nếu một mai sẽ ly tan, ôi buồn Anh trách Em chăng"?

"If tomorrow we break up, oh, will You blame Me for the sadness"? 
Anh nói: "Đâu phải tại nhau".

You said: "Not at all, it's both of us."


nguồn: Vinh Sử & Nguyên Thảo, "Kỷ niệm thời con gái" (Sài Gòn: Ẫn phẩm của NT, 1970).

"Kỷ niệm thời con gái" (Memories of When I Was a Young Woman), recorded by Giao Linh, is credited only to Nguyên Thảo on this record on the Dư Âm label. The record have been released during the summer of 1970. Like his other three songs released on 7 inch vinyl records, this song lists Nguyên Thảo as the co-creator, but Vinh Sử insisted to me that he was the sole author. 

A tale of love lost, it's apparent that she would be unable to live up their hope for a happy life together. The lyrics are rather clichéd, including a paraphrase of a famous line from "Yêu" (Love), Xuân Diệu's famed poem of the 1930s - "Yêu, là chết ở trong lòng một ít" (Love Means Dying Inside A Little). Xuân Diệu himself appropriated this image from the 1891 poem, "Chanson de l'adieu", by Edmond Haroucourt - "Partir, c'est mourir un peu" - "To part is to die a little"). 

Love's fading was unwilled by either of them. Often in Vietnamese poetry the passing of a flower's beauty and fragrance suggests that a woman's youth has passed. Here I think the flower stands for the beauty of a relationship that has had to end. Despite their ardent feelings, during the height of their romance neither of them believed that they could ever marry. Since she asks whether she is to blame, the underlying assumption is that they carried on their relationship knowing that she would be betrothed to another. The reasons for this are unstated -- either her parents had matched her with another partner, or he was of such a low station in life that he could never be considered as a son-in-law.

These are very sad memories, but they are happy to recall as well - "Buồn vui mình mãi nhớ trong đời." They both gave of themselves and received these memories in return. All along they were aware that a break-up was inevitable. 

"Tại sao? tức Sao muốn giết người yêu?" (Why? aka Why Do I Want to Kill My Lover) - Vinh Sử (1971)

ngâm:

Tại sao Anh muốn giết người yêu?

Vẫn biết người đi khổ trăm chiều.

Chữ hiếu nên Nàng đâu dám cãi,

Đi rồi đành bỏ chuyện tình yêu.

Why do I want to kill my lover?

Knowing she left and suffers for a hundred evening.

Inscribed filial duty, so you not dare argue,

You're gone now, there's no choice but to give up this love story.

Tại sao Anh muốn giết người Anh yêu?

Why do I want to kill the one that I love?  
Người yêu Anh có tội tình gì đâu?

Was My lover at all at fault?  
Nàng lên xe hoa ngày cưới, ngở như xe tang mở lối, sung sướng gì theo kẻ không yêu?

She ascended the bridal carriage on her wedding day, you would think a hearse was leading the way, what happiness when you follow someone you don't love?

Tại sao Anh chẳng yêu người yêu Anh?

Why don't I love the one who loves Me?  
Lòng Anh ích kỷ nhưng nào Anh hay...

My feelings are selfish, I know...
Mẹ cha tham sang gả bán, nợ duyên xem như bài toán, phận làm con Nàng phải vâng lời.

Your parents, greedy for luxury, bartered you into marriage, karmic debts of love seen as a calculation, Her fate as their child was to agree.

Anh ơi! sao Anh nghĩ rằng,

Oh! I am thinking that,
Anh phải giết Nàng, để Nàng của anh mãi mãi...

I must kill Her, so that She is mine forever...
Thế nhưng khi Anh giết Nàng

Yet, when I've killed Her  
Anh sẽ vui gì, hay là Anh khổ đau hơn.

What happiness would there be for me, I would be even more miserable.  

Giờ đây Anh đã hiểu Nàng phải không?

Up to now I have understood Her, isn't that so?  
Còn thương Anh cố quên Nàng cho xong.

My feelings remain, I'll forget Her so it's over.
Dù cho hôm nay Nàng chết tình yêu hôm nao cũng hết, thì thôi Anh đừng có bận lòng...

Though if She died today, the love would end one day, so, that's it, I won't worry Myself...

nguồn: Vinh Sử, "Tại sao? tức Sao muốn giết người yêu," Sài Gòn: [Tác giả], [n.d.].

The song's title and the sheet music's cover are both rather shocking. On the cover the dấu sắc (rising tone ' ) and the dấu huyền (sinking tone ` ) are both rendered with daggers. The dot at the bottom of the question mark is a skull. It's difficult to justify killing anyone, much less the one your profess to love.

On March 10, 2008, I gave a paper at the Popular Culture Association's annual meeting in San Francisco entitled "Shocking Music: Popular Song and Vietnam's Generation Gap." I looked at a phenomenon that some in the Vietnamese cultural press called "nhạc gây sốc." I would argue that Vinh Sử is the originator of this kind of song, anticipating this later music by 30 years or so.

Naturally, one shocks to gain attention. The title is the clickbait. Spoiler alert - he won't kill his lover. That would hurt even more. Vinh Sử keeps the morbid theme going with the hearse leading the bridal procession. Celebration for others is a funeral for him and, we're led to believe, for her, too. 

But murderous urge reflects overwhelming emotion. He and his lover are forever parted because she has to marry somebody else. Vinh Sử makes it clear that her parents' greed is the prevailing reason. This general theme -- girl leaves boy because parents want her to marry somebody else -- is very common in Vietnamese poetry and popular song. Nguyễn Bính handles the subject subtly in his poem "Nhớ người trong nắng" (Missing Someone in The Sunlight). 

This song is also sometime mis-titled "Giết người anh yêu" (Kill The One I Love)

Chế Linh introduced "Sao muốn giết người yêu?" on the Kim Đằng 1 tape in August 1973.

Không giờ rồi (It's Zero Hour) - Vinh Sử (1971)

ngâm:

Em yeu ơi!

Gì hở Anh?

Ai giầu ba họ,

Ai khó ba đời,

Em đừng than thở

Thêm khổ mà thôi!

recited:

My dear!

What, dear?

Who is rich for three generations

Who us miserable for three lifetimes

Dear, don't sigh

It only makes it worse!

habanera

Không giờ rồi, Em ngủ đi thôi!

It's zero hour, just get some sleep!
Hơi đâu mà lo lắng Em ơi!

No use in worrying, Dear!

Thà nghèo mà biết mến thương nhau, còn hơn giầu có đổi thay mau,

To be poor and able to love and care for each other, is better than being rich and quickly changing

Chẳng lẽ nghèo hoài hay sao?

Perhaps being always poor is better?

Không giờ rồi, Em biết chưa Em

It's zero hour, do You know it yet, dear
Sao Em còn thao thức trong đêm?

Why dear are You sleepless at night?
Bọn mình nghèo túng để cho quen, ngày sau giầu có mới thương thêm,

We're very hard up and we're used to it, later on if we're rich we'll love each other more,

Thôi, Em đừng buồn nhé em!

Alright, don't be sad my dear!

Em ơi! Em suy nghĩ chi từng giờ, cho Anh gối chăn hững hờ, gần nhau nhưng bơ vơ tội lắm!

Dear! What do you think of every hour, giving Me indifferent blankets and pillows, if we're together and feel abandoned it's a terrible shame!

Em ơi! rằng "Trời sinh voi sinh cỏ," đâu ai đói mà Em lo.

Dear! It's sad "God made elephants and made grass," nobody's going hungry and You worry so.

Em thao thức hoài thêm ốm o.

Keeping your self awake you'll waste away.

Không giờ rồi, ta ngủ cho say.

It's zero hour, let's get a good sleep.
Mai đây còn lo kế sanh nhai.

Tomorrow there's we've plenty to worry figuring out how to make a living
Bọn mình giờ rét trắng đôi tay, vẫn tin hạnh phúc ở tương lai, không bao giờ tình nhạt phai!

For the likes of us, we feel the coldness of two empty hands, we still seek happiness in our future, never will our love fade!

nguồn: "Không giờ rồi" (Saigon: [Vinh Sử], [1971? 1972?).

Nhạc sĩ Anh Việt Thanh làm biên tạp cho băng Nhã Ca 5 với ban nhạc The Blue Notes. Thông tin về ban nhạc ấy rất ít, nhưng hình như người dàn dựng ban nhạc là nhạc sĩ Duy Hải. Bài hát "Không giờ rồi" được giới thiệu với đàn piano chơi tiếng chuông đồng hồ nhà thờ với bốn cung - III-I-II-V / V-II-III-I / III-II-I-V / V-II-III-I. Rồi mười hai cung trầm là tiếng chuông đánh lúc 12 giờ - tức 0 giờ khuya. Có giọng ngâm đi với tiếng chuông rụng.

"Không giờ" là mười hai giờ đêm là khuya - một ngày kết thúc rồi một ngày mới bắt đầu. Khuya cũng là thời gian có không khí yên tĩnh, im lặng. Có câu ca dao: "Anh buồn có chốn thở than, Em buồn như ngọn đèn tàn thắp khuya." Khuya cũng là thời suy tư, lo lắng, ôn lại việc đời thường.

Có bài viết trên mạng cho rằng nguồn cảm hứng của "Không giờ rồi" là bởi Vinh Sử mắc nợ và phải trốn người đến thu nợ. Bài hát này kể đến đời sống vật vả của vợ chồng -- rất có thể Vinh Sử từng mắc nợ, nhưng người đòi nợ chắc không lịch sự về giờ làm việc.

Vinh Sử cũng kể rõ về trường hợp của bài hát này trong một bài phỏng vấn:  

Là thời quân dịch. Thời đó mình trốn quân dịch thì thường phải thức tới 12h khuya, vì họ hay vào các nhà để xét tầm này. Nhà mình đóng một cái tủ lớn để họ vào kiểm tra thì mình có chỗ mà trốn. Hồi đó tôi sống với một người vợ tần tảo lắm. Ngày nào nàng cũng thức tới 12h khuya để hễ có người tới hỏi thì còn cho tôi lánh đi mà đứng ra thưa chuyện. Mỗi lúc họ đi rồi, mình mới nằm suy nghĩ thấy tội nghiệp vợ mình quá. Ban ngày đi làm cực nhọc, tối về phải giữ chồng trốn quân. Mình suy nghĩ mới viết bài Không Giờ Rồi, em ngủ đi em."

Nhiều bài hát khác của Vinh Sử có chất cay đắng nhờ cuộc tình đẹp bị tan vỡ. Còn nữa các cuộc tình bị tan vỡ vì cảnh nghèo nàn. Ở đây thì cặp vợ chồng "hai bàn tay trắng" này được "nghèo mà biết mến thương nhau" và cũng chung tin ở một tương lai khá hơn. "Không giờ rồi" là một bài ru với mục đích làm cho người mình thương và yêu được hết lo và tìm một giấc ngủ ngon.

Many of Vinh Sử's songs have a biographical element. He wrote this song after deserting his military service, returning to the poor District 4 neighborhood he grew up in. He describes how his wife assisted him in hiding from the military police.

It was a time of military service. Back then, I was evading military service and often had to stay awake until midnight because they would frequently come to houses to investigate during that time period. My wife built a large cupboard so that when they came to check, I had a place to hide. At that time, I lived with a very industrious wife. Every day she would stay awake until midnight so that if anyone came to ask something, she let me slip away and stood there and politely chat. Whenever they were gone, I lay there thinking and felt sorry for my wife. All day she did hard, tiring work, and then had to keep watch for her husband evading military service. I thought about that and wrote the song "It's Zero Hour, get some sleep, dear.

This was a tense time for them both. It's not clear what her work was, but she was probably a small trader. He was trying to achive success as a songwriter. They were living in one of Saigon's slums, which may have helped him avoid the authorities. It's very romantic for a man to write a song expressing appreciation for a woman's work and worries. He incorporates a couple of folk sayings into the lyrics. The recited introduction references:

Không ai giầu ba họ,

Không ai khó ba đời.

"No family is rich for three generations; none is miserable for three lifetimes." One online dictionary translates this as "every dog has its day." I think that that is the basic idea - no bloodline, no family, no individual is fated to a guarantee of affluence or poverty. There is reason to hope for something better.

The second folk saying "Trời sinh voi sinh cỏ" translates as "God/Heaven made elephants and made grass" or more simply "Heaven will provide." It's used to comfort people worried about future hardship. Somehow everything will work out.

 
In Vietnamese, personal pronouns are usually gendered. The published lyrics allow for the interchange of "Anh" (elder brother, somewhat older male friend, boyfriend, husband) with "Em" (younger sister, somewhat young woman friend, or close to you in age, girlfriend, wife). I used the pronouns that Vinh Sử would use, but the song has frequently been sung by women. 

The song's meaning has the character of a lullaby. The word "ru" / "lullaby" conventionally applies to a mother / father / family member / caregiving singing a baby to sleep. It has also been applied to love songs that comfort the beloved, most notably by Trịnh Công Sơn. "Không giờ rồi" shares no stylistic similarity to that repertoire. It nevertheless expresses concern and comfort towards the beloved one.

More recently there are a number of "bolero" videos in the style of this one sung by Mộc Anh, who is much, much younger than the song itself. The video tries to simulate the teahouse (phòng trà) atmosphere of 1960s/1970s Sài Gòn.

 
There's nothing wrong about doing that. Viewers may even appreciate this nostalgia, but this setting gets everything wrong. 

It's almost trivial to note this, but there is no attempt to match the onscreen performance with the gestures of the musicians. When the guitar plays, the fingered guitar gets a close up that has no correspondence to what is being played. The saxophone gets a close up with the synthesized sound of a saxophone. The piano and string section of four young women do not contribute to the sound of the song at all. There would almost never have been women playing instruments in Sài Gòn teahouses (although it's now a trope on Paris by Night stages).

The most significant discrepancy would be the performance of this song at all in a pre-1975 Saigon teahouse. Teahouses were an upscale entertainment. "Không giờ rồi" and the lower class musical genre it represents would never have been tolerated in this setting. The lyrics are too unrefined, the melody too similar to traditional music and cải lương theater to have been anything but ridiculed by the teahouse audience of that time.

These videos does do show a clear change in attitude about this music where it is given a present dignity that was denied to it in the past. With the poor attempt at verisimilitude, I feel that that dignity is not fully realized. 

The following comedic video / skit by Hòa Minzy and Hoài Lâm captures the song's tone and setting better. The song has always found its audience among the urban poor of the city's back alleys.

Khi không (Out of Nowhere) - Cô Phượng [Vinh Sử] (1971)

ngâm:

Khi không Anh ngoãnh mặt làm ngơ

Out of nowhere You turn your face away and ignore me
Em lỗi lầm chi để hững hờ?

What was my mistake to make you indifferent?
Hay đóa trà mi đã mỡ ngõ

Or the camellia blossoms
Con ong đã rõ lối tôn thờ.

The bee has cleared the way to venerate.

ballade 

Khi không anh lại ngoãnh mặt làm ngơ.

Out of nowhere you turn your face way and ignore me
Em tội tình chi Anh bổng hững hờ.

What way am I at fault? You're suddenly indifferent.
Điều gì lầm lỗi Anh ơi, bọn mình nhỏ to đôi lời, hơn giận hờn mất lòng nhau thôi!!!

What is my mistake, dear, we said a few words out of turn,  in anger we only hurt each other's feelings!

Khi không anh lại kiếm chuyện lìa nhau.

Out of nowhere you've found a reason for us to part.
Hay là Anh quen người khác sang giàu.

Or You've find somebody else who's rich.
Nghe lời... Em mới đem trao, kỷ niệm khó quên đêm nào, thương nhau rồi Anh đành phụ sao?

Hear me, the words I want to share, the unforgettable memories of those nights, loving each other, how could You betray this?

Trời ơi, thôi rồi. một đóa trà mi, con ong đã rỏ đường đi, con ong đã rỏ lối về.

My God, that's enough, a camellia blossoms, a bee clears the road there, the bee clears the path back
Trời ơi, yêu người người nỡ đổi thay, yêu người, người gửi đắng cay, yêu người nông nổi như vầy!!!

My God, loving someone, someone who could bring himself to change, loving someone who sends bitterness, loving someone so careless!

Khi không Anh lại dối lừa được sao?

Out of the blue You've lied, why?
Tin lầm Anh qua lời nói ngọt ngào.

I've mistakenly believed you and your sweet words.
Bây giờ tình đã bay cao, một lần xót xa tuôn trào, thôi xin thề không còn lần sau!!!

Now love has flown high, once flooded with torment, I beg that there isn't another time!

nguồn: Saigon: [Nhóm 'VS'], [1972].

Tờ nhạc này không đăng thông tin cấp phép.

Bài ca "Khi không" được giới thiệu trên băng Nhả Ca 5 phát hành tháng 10 1972 sau khi băng Premier 3 được phát hành một lát. Ca sĩ Băng Châu thể hiện bài này với một đoạn ngâm thơ thất ngôn kéo dài hơn một phút. Giai điệu bài ca bắt đầu với 7 chữ không nhạc đệm như đoàn rao của vọng cổ. Phiên khúc của bài theo nhịp "ballade" (tiếng gõ trên nhạc 2 và 3; tiếng cymbal phách yếu nhịp 3 và 4) rồi theo nhịp bolero trong đoạn điệp khúc. 

Sự thay đổi "khi không" không được giải thích. Sự đau khổ bắt nguồn vì lý do đó. Tự kiểm tra mình để khám phá mình có tội lỗi, hay do người yêu tìm người khác. Cặp này (người kể, người thay đổi) có vẻ như đã có một mối quan hệ khá lâu bền. Người yêu đã lừa dối mình từ bao lâu rồi? Con ong rõ lối đi, lối về thì cũng rõ là chuyện "ong bướm." Người hát tự trách mình đã cho "con ong" (tức Anh) "biết" Em quá (vì đã cho mở cái lối đi) rồi con ong "khi không" tìm lối về.

Trong đoạn điệp khúc người kể kêu lên chữ "trời ơi" như thật bối rối, đau khổ. Theo Từ điển tiếng Việt (Hà Nội: Nhà xuất bản Đà Nẵng - Trung tâm Từ điển học, 2007) thì "trời" có một cách định nghĩa là "lực lượng siêu tự nhiên, coi như ở trên cao, sáng tạo và quyết định số phận muôn loài trên mặt đất, theo tôn giáo, tín ngượng dân gian." "Trời ơi" có nghĩa "tiếng kêu biểu lộ sự ngạc nhiên hay đển than thở." Than thở cho ai? Trong quyển Chrestomathie Annamite của Edmond Nordemann (Imprimerie d'Extrême Orient, 1914) trời là giời được giải thích là "ciel." Cùng lúc là "l'Être suprême" / "Thượng đế." Thượng đế có cứu mình không? Chắc không.

Hai bàn tay trắng (Two Empty Hands) - Chế Huyền Trân [Vinh Sử] (1972)

habanera

ngâm:

Người ta đến với Em châu báu

Anh chỉ hai bàn tay trắng trong

Vâng! Em không thể chờ mong kẻ

Trọn đời là một gã tình nhân.

recited:

Someone has come to You my treasure

I have only two empty hands

Indeed! You could not wait expecting a chap

For all his life to be a lover.

Hai bàn tay trắng, nghèo xơ xác nghèo.

Two empty hands, poor, indigently poor.
Nên Em ra đi, không nói một điều.

So You've gone, did not say a word.
Ngày mai em vui duyên thắm, người ta mua Em nhung gấm

Tomorrow, happy and very charmed, somebody bought You velvet and brocade 
Anh không ngờ Em bạc như vôi. 

I never suspected you were so ungrateful [pale like lime].

Hai bàn tay trắng thì lưu luyến gì?

Two empty hands, then why hang around?
Em vui đi Em với cảnh huy hoàng

You're happy, You in your splendid circumstances  
Mặc ai bao đêm mưa gió, dầm mưa đi trong nhung nhớ, để Em vui người mới sang giầu.

Spiting somebody who during windy, rainy nights, walks in the elements, remembers, leaving you happy with someone new -- rich and elegant

Chẳng dấu diếm thân anh vốn nghèo, hai bàn tay gầy chai khô, đâu có gì để Em mơ

There's no hiding that I've always been poor, two weary hands, dry, calloused, not for you to dream of
Chẳng xứng đáng ai kia vóc ngà,

Not as deserving as somebody else's brocade and ivory
Em quen lụa là xa hoa, thôi Em thuộc về người ta.

You are aware that silk is a luxury, that's all, you belong to somebody else.

Hai bàn tay trắng nào mơ ước nhiều

Two empty hands cannot dream or desire much  
Em nay cao sang lắm kẻ nuông chìu

You're now high and mighty, someone to pamper you  
Còn như anh luôn tay trắng mà Em không quen cay đắng đường em đi nào trách em gì...

Still I'll always have empty hands, so you'll not know misery, on the path you're taking, I cannot blame you at all

bìa Premier 3 (phát hành 29 tháng 9 1972)

Chế Linh giới thiệu bài ca "Hai bàn tay trắng" trên băng Premier 3. Nam ca sĩ này hát bốn bài hát trên băng này - "Hai bàn tay trắng" và "Nhẫn cỏ cho em" của Vinh Sử và "Tay đời tay trắng" và "Tình nghèo có nhau" (hát chung với Thanh Tâm - ảnh ở bìa băng trên).

Hơn 15 năm trước bài ca "Kiếp nghèo" của Lam Phương mô tả cảnh ngoại ô nghèo khổ với các hình ảnh "lầy lội," "gập ghềnh," và các "mái tranh." Người kể của bài hát ấy cũng bị "thân gầy gò." Một chàng trai chưa được người tình - "muốn nói yêu nhưng ngại ngùng đàng lăng phai" như Vinh Sử trong "Yêu người chung vách." Trong bài ca Lam Phương, người "cúi xin người ban phước" trong cảnh nghèo này vẫn mong ước "một khối tình chung thủy không hề phai."

Vinh Sử trong "Hai bàn tay trắng" không "cúi xin" và cũng không được "mơ ước nhiều." Hai bàn tay "xơ xác nghèo" biết rõ địa vị của mình - và địa vị của "Em" (chữ biết hoa) trong lời ca. Chắc hai người vốn có chung một địa vị như nhau - hai đứa nghèo ở xóm nghèo. Nhờ sắc đẹp, hay hữu duyên người "Em" này được bước vào "cảnh huy hoàng." Người kể không thể nào phản bội điều đó. Cô ấy đi thì phải - "Em đi nào trách Em gì."

Người với "hai bàn tay trắng" ở chung khu với người yêu - người "em bạc như vôi" (rất có tìm lời đúng khi phiên dịch). Người đàn ông "Kiếp nghèo" là một gã giang hồ ở miền tha hương. Nghèo nhưng cũng được lên đường sống tự do. Bài hát của Lam Phương có lời ca lãng man với phong cảnh xung quanh với lối đi "lầy lội," "đường đê" trong "gió sương" và "mưa." Lời ca của Vinh Sử không đề cập gì cụ thể về hoàn cảnh của chàng trai "bàn tay trắng" này, nhưng chắc chắn phải sống trong một môi trường bị hạn chế và giới hạn.

This song and "Nhẫn cỏ cho em" were both introduced on the Premier 3 cassette in the autumn of 1972 by Chế Linh, one of Vietnam's most popular male vocalists. Premier was a cassette only label overseen by Nguyễn Văn Đông, one of the most successful songwriters and musical entrepreneurs of the Republic of Vietnam.

The Vietnam of fifty years ago and Vietnam of today has large numbers of people who work very hard and earn very little. They often have limited education and opportunities and are forced by their situation to expect little from life. That's the audience of Vinh Sử's songs.

The move from vinyl recordings to tape allowed the lengthening of songs' durations from around three minutes to almost any length whatever. "Hai bàn tay trắng" comes in at five and half minutes. Singing the song music from beginning to end takes three minutes. The tape recording allows for an instrumental break with the đàn tranh and electric guitar answering each other followed by the reprise of the chorus and final verse.

I find Vinh Sử's use of dấu sắc in this song very notable and effective. Sắc (written like the French accent aigu) is a rising tone. The melody, aided by Chế Linh's interpretation, often slides up to these syllables, intensifying the meaning.

Em vui duyên thắm, người ta mùa em nhung gấm

Trong trong nhung nhớ, để em mới sang giầu

Anh luôn tay trắng mà Em không quen cay đắng

The chorus is also an expressive high point - accomplished by pronouncing the dấu hỏi tone in a Southern manner (like chẵng) - chẵng giấu diếm / chẵng xứng đáng.

Vinh Sử (like many others) was influenced by Lam Phương's songs. His "Kiếp nghèo" (The Poor's Fate) from 1955 provides a good comparison. This song depicts an impoverished village or neighborhood realistically. The protagonist's poverty has made him doubt his ability to find love. He asks the heavens to give him a chance as he continues his lonely ramble through the world.

The protagonist of Vinh Sử's song expects no intercession from the heavens. He knows his position in the world and that it's not a favorable one. He loved someone deeply and she presumably once felt the same. But she has an opportunity for economic improvement and is hardly to be blamed for taking it. Our protagonist remains in poverty with no expectation of bettering himself - or of fate or the heaven's giving him a helping hand. The emphatic chorus makes this clear - chẵng giấu diếm / there's no hiding - chẵng xứng đáng / not deserving.

Đêm hỏa châu (Flares At Night) - Vinh Sử + Nguyên Thảo (1970)

boléro

Đèn hỏa châu thắp đỏ từng đêm biên giới xa xôi.

Flares, a lantern lit red every night at the distant border
Nhìn đèn gian nan đi hoang tìm kỷ niệm hôm nao mình ly biệt

Look toward lantern of hardship, astray searching for memories of separation's day
Anh dặn dò rằng mai mốt Anh về.

I advised you that one day I'll be back.

Rồi chờ Anh bóng lẻ đèn châu hiu hắt bên sông.

Then wait for me, a sole shadow of the weakening flare light by the river 
Mầu đèn yêu thương hôn trên vùng đất Mẹ đưa anh tìm quân giặc

The beloved lamp's color kisses the Motherland lead me to find the enemy invader
Anh miệt mài làm lịch sử Quê Hương

Dedicated to making history for the Homeland.

Ôi! đêm lo âu, ngọn đèn châu khắc khoải canh sầu

Oh, anxious nights, the flare lantern during the uneasy watch

Đèn lây lắt ngọn bồi hồi vọng về phương chiến kinh cầu.

Dull lantern uneasily echoes back to toward the battle praying.
Ôi! đêm chông gai vạn người trai đốt lửa tương lai

Oh, night of spikes and thorns, many thousands of men light the future's flame
Hăng say giết giặc nguyện thề làm tròn tuổi ngọc hôm nay.

Enthusiastically killing the invaders, vowing to fulfill their youthful purity today.

Giờ tiền phương bước chuyện đường quân in dấu chân "Saut"

Now the frontline steps, the story of army's path pressed with footprint "Jump"
Mình dù xa nhau anh đi vì chiến cuộc đêm đêm đèn châu đỏ

Though we're far apart, I left because of the war, night after night the red flare lantern
Anh nhìn mà lòng thương nhớ vơi đầy.

I look and my heart's longing ebbs and floes.

Từ hậu phương viết trọn bài ca cho nước cho anh

From the homefront complete a song for nation for me
Tình mình đêm nay mang trang hoàng thế hệ như châu đèn hoa mộng

Our love tonight ornaments our generation like dreamy flare lanterns
Em một lòng chờ đợi "Lính" biên cương.

You with all your heart await the "Soldiers" at the border.

nguồn: Vinh Sử + Nguyên Thảo, "Đêm hỏa châu" (Sài Gòn: Ấn phẩm của NT, 1970).

Năm 1970 Vinh Sử soạn và phổ biên riêng hai tác phẩm chủ đề lính Cộng Hòa. "Đêm hỏa châu" như "Bác màu áo trận" được ghi nhận của hai nhạc Nguyên Thảo và Vinh Sử. Lúc bấy giờ Nguyên Thảo có sự nghiệp vững chắc hơn. Vinh Sử chưa nổi tiếng như vậy phải nhờ Nguyên Thảo để làm cho hai bài ca của mình được lăng xê. Vinh Sử nói với tôi rằng Nguyên Thảo không góp phần trong việc viết hai tác phẩm này.

Phương Hồng Quế ca cho hãng dĩa Sóng Nhạc 1070.2238 rồi tái bản trên băng cassette Sóng Nhạc 5.

Ở thành phố hỏa châu được nhìn từ xa, ở trận địa là "đèn gian nan." Cùng lúc là "đèn yêu thương" để  "đưa anh tìm quân giặc." Như bài ca "Bạc màu áo trận" người lính của bài hát này "hăng say giết giặc."

Vinh Sử only had two songs released on disc - "Bạc màu áo trận" (The Battleshirt's Faded Colors) and this one, "Đêm hỏa châu." Co-written with and published by Nguyên Thảo, they are also the only soldier songs that Vinh Sử composed. (Vinh Sử insisted with me that he was the sole songwriter for both songs).

An interesting touch omitted from more recent performances of this song is the word "saut" - French for "jump," probably used by parachutists. In other words the parachutists led the unit into this border area. His soldier is fighting for his "Motherland / Homeland" with a youthful desire to make history.

Both of Vinh Sử's soldier songs received television airplay in 1970 on the Tiếng Nói Động Viên (The Voice of Mobilization) and the Tiếng Nói Tổng Quản Trị programs (The Voice of General Administration).

"Bạc màu áo trận" (The Battleshirt's Faded Colors) - Vinh Sử + Nguyên Thảo (1970)

boléro

Từ dạo xa nhau anh đi vào quân ngũ gian lao.

Since the time we've been far apart I've entered the army's hardships
Địa đầu biên khu săn quân thù đời áo hoa rừng.

At borderlands tracking down the enemy, life in a shirt of jungle flowers.
Từng đêm hỏa châu tung trời cao

Nightly, flares hurl high above
Điệu buồn đại liên rơi ngàn sau.

The music of machine guns drops into the forests behind
Chợt nghe triền nhớ nhung về người em bé bỏng Thành Đô.

Suddenly I feel confused missing that little capital city girl.

Ngoài tình Quê Hương con tim này xin trọn dâng cho em.

Beyond my love of Homeland, I offer this heart to you.
Ngày tàn theo năm xa phố phường bãi gió trăng ghềnh.

Days fade through the year far from city streets in the windy fields, on moonlit cliffs
Dù cho thời gian đi dài lâu

Though the time lasts long
Đừng buồn nghe em cho mình vui

Don't be sad dear, let me be happy
Chờ anh về phép anh đền đêm đối diện thần tiên.

Wait for my leave, I'll make it up at night opposite my saint.

Em ơi, đau thương từng đêm khắc khoải vì chinh chiến mãi chưa tàn bao tuổi thơ vắng đi tiếng cười.

Dear, nightly restless pain because of endless war not yet faded, so much youth missing laughter.
Em ơi xin dâng đời trai giết giặc

Dear, let me offer the life of a man killing invaders
Nguyện cho đất Mẹ yên vui, trong giấc ngủ an lành.

Pledge for a peaceful, happy Motherland, in a slumber of recovery

Tiền đồn xa xăm yêu thương đầy vai trận nghiêng nghiêng.

The distant beloved outpost full of battle shoulders bent down

Bạc màu chinh y anh chưa về vì lính quen rừng.

Fading my uniform that hasn't returned because soldiers know the jungle.

Giờ đây hậu phương em triền miên.

These days behind the lines you continuously 
Nguyện cầu cho anh đi bình yên

Pray for me to go peacefully

Ngày anh tròn lính anh về

The day I finishing soldiering and I return
Xuân thế kỷ hàn huyên.

The spring of a century of conversation.

nguồn: "Bạc màu áo trận" (Saigon: Ấn phẩm của NT, 1970).

Người lính Cộng Hòa trên bia tờ nhạc "Bạc màu áo trận" có dáng vẻ hiên ngang, tung hoành. Lời ca cũng rất mạnh mẻ đến sự chịu khó của lính áo trận "gian lao" "quen rừng" nghe "điệu buồn đại liên" và đi "săn quân thù." Ca khúc Việt Nam ít khi nhắc đến quân thù hay ngợi ca việc "giết giặc."

nguồn: cdnhacviet.blogspot.com

Chế Linh ca "Bạc màu áo trận" năm 1970 cho hãng dĩa Dư Âm, Y Vân dàn dựng. (Chắc "Sang ngang" của Đỗ Lễ là bài hát nổi bật trong chương trình này). Trên đĩa chỉ có tên nhạc sĩ Nguyên Thảo. Nói chuyện năm 1998, Vinh Sử đã cho tôi biết là riêng ông đã soạn ca khúc này. (Vinh Sử cũng để tên trên tác phẩm của nhạc sĩ khác).

Đây là một trong những tác phẩm của Vinh Sử được phát hành trong thị trường âm nhạc. Còn ông viết rất ít nhạc lính - chỉ một ca khúc nữa là "Đêm hỏa châu."

This song is written from the point of view of a bad-ass soldier of the Republic of Vietnam. The uniform's color have faded owing to long exposure to the elements on the battlefield. He addresses a lover back "behind the lines" (hậu phương). The words don't address her feelings but instead emphasize his steadfastness that it is as strong as his will to fight. 

Vinh Sử didn't usually address the soldiers of the Republic of Vietnam. Republic of Vietnam songs do not usually address an enemy (quân thù) or invaders (giặc).  

Chế Linh recorded "Bạc màu áo trận" in 1970 for the Dư Âm label.  Chế Linh was largely responsible popularizing Vinh Sử's songs.