Ngày 27 tháng 07 năm 2016

Tù khúc du ca (Prisoner's Troubador Song) - Xuân Điềm (1979)

viết theo ngẫu hứng của họa sĩ Lê Chính

Người ơi ! hãy nhớ đến tôi!
Dear! remember me!
Hãy nghĩ đến tôi nơi này,
Think of me in this place.
Mang kiếp sống đày, phiêu lãng tháng ngày cuộc đời tôi!
Bringing a banished existence, my days and months of drifting
Người ơi! 
Dear!
Còn nhớ đến tôi? 
Do you still remember me!
Còn nhắc đến tôi trong đời,
Do you recall in me in your life,
Hay đã hết rồi?
Or is it over?
Hay đã xóa mờ cuộc tình xưa?
Or have you erased a love of long ago?

ĐK:
Dáng em ngày ấy như tờ giấy trắng mỏng manh
Your mien those days was like a thin, white sheet of paper
Lá rơi từng cánh đã đưa tôi về bến mơ
Leaves falling one by one send me back to the dock of dreams
Nhớ khung trời cũ tôi ngồi đếm tháng ngày qua
Remembering heaven's vault of old I sit counting the passing days and months
Giấc mơ còn đó, nhưng trong tôi là nỗi buồn!
The dream still remains, yet for me inside it's sadness

Buồn ơi! 
Sadness
Đừng đến với tôi, đừng đến với tôi nơi này
Don't come my way, don't come with me to this place
Giam hãm tháng ngày, xuân đã héo gầy cuộc đời tôi
Locked up days and months, spring has withered from my life
Tìm quên bằng những bóng mây, để gió cuốn bay phiêu bồng
Looking for forgetting in cloud's shadows, letting the wind blow, rolling adrift
Yêu ánh nắng hồng trên những cánh đồng của làng quê
Loving the rosy sunshine upon the village countryside
Tìm đâu một chút vấn vương, vào giữa giấc mơ ru hồn
Finding a bit of affection, entering midst dreams that lull my soul
Trên những phím đàn, ta hát những lời của tình yêu
Upon the guitar's frets, I sing words of love
Rồi mai tìm đến với nhau, tình đã thâm sâu như giòng sông
Then tomorrow, finding each other, love has grown deep like a river
Nhớ đến nguồn ta hát những lời của ngày đầu yêu nhau.
Remembering the source I sing words of the first day we loved each other.



Tác giả kể:
Tù khúc Du Ca Tù được sáng tác tháng 6 năm 1979 tại trại tù Đồng Ban, Tây Ninh, sau những lần tham gia văn nghệ có canh gác ở các trại tù trong vùng. Lúc này, các tù nhân đang phá rừng để lập trại ở gần nhau, nhưng không có hàng rào bao bọc chung quanh mà cán bộ coi tù thường nói rằng "các anh đang ở trong hàng rào lương tâm, mọi người nên cảnh giác và tuân giữ luật trại mà thôi . . . "
Cảm thấy mình như người du ca đang đi hát rong cho bạn tù nghe tâm trạng mình. Người tù hát trên ruộng ngô, trên cánh đồng, hát trên dòng sông để tiếng hát vọng về nguồn, nói cho mọi người nghe về kiếp sống đày phiêu lãng tháng ngày của những người đang mất tự do, đang hát về tình yêu quê hương. (nguồn: trang web T. Vấn & Bạn hữu)
Như bài "Còn yêu em mãi" của Nguyễn Trung Cang, bài ca "Tù khúc du ca" là một bài ca nhớ nhung mà có rất ít vết đời tù trong lời ca.  Nếu đổi tên bài ca thành "Buồn ơi, đừng đến với tôi" và thay thế hai chữ "giam hãm" với "nhung nhớ" thì đây chỉ là một bài tình ca buồn với giai điệu đẹp. 

Tại sao một người bị giam được phiêu lãng.  Theo một từ điển thì phiêu lãng có nghĩa "trôi nổi đó đây" (với tý dụ - gót chân phiêu lãng, giang hồ - xem Lê Văn Đức, Tự điển Việt Nam (Saigon: Khai Trí, 1970)).  Theo một từ điển khác phiêu lãng có nghĩa "sống nay đây mai đó một cách tự do, phóng túng" (xem Đại từ điển Tiếng Việt (Nhà xuất bản Văn hóa-Thông tin, 1998)).  Có lẽ với bài ca "Tù khúc du ca" từ phiêu lãng có nghĩa như lãng phí - trôi nổi, không được níu chặt vào một lối sống có sản xuất.

Ngày 22 tháng 07 năm 2016

Đi xem đoàn ca vũ May Blossom - Văn Bình (1937)

Thứ sáu 30 juillet, đoàn ca vũ May Blossom đã khai diễn ở rạp chớp bóng Trung quốc.

Khán giả Hà thành được thưởng thức món ca vũ của nước láng giềng Trung-hoa, những cặp đùi đều đặn và những thân hình nở nang của mấy cô vũ vữ.

Chín giờ rưỡi, mở màn.  Âm nhạc nổi lên, nghe vui tai tệ.  Những cô vũ nữ, thay nhau nhảy, múa trên sân khấu.  Cô nào cũng tận tâm khoa tài nghệ.

Trong đoàn có cô đà Dung-tiểu-Y [容小伊?] xinh đẹp na ná giống Danielle Darrieux.

Cô hơn cô Danielle được cái thè lưỡi ra chào khách trông dễ thương quá.

...

Chỉ huy ban âm nhạc đoàn ca vũ May Blossom là một bạn trẻ Việt Nam anh Lê văn An, cựu hướng đạo sinh miền Nam.  Anh Lê-văn-An đi theo đoàn ca vũ May Blossom du lịch khắp Á đông.  Anh có tỏ ý rất vui vẻ được trông thấy Hà thành đã đổi mới nhiều, trong sáu năm anh vắng mặt.

Giờ nghỉ, đoàn trưởng đoàn ca vũ May Blossom, bài Wei-Young-Poo, ra cám ơn khán giả đã chiếu cố đến gánh hát của bà.

Bà nói một hôi tiếng quan hỏa.  Cả rạp vỗ tay ầm lên.  Nhật là mấy người Pháp ngồi hàng đầu.

Chắc họ hiểu tiếng Trung hoa hơn người Trung-hoa.


nguồn: Văn-Binh, "Đi xem đoàn ca vũ May Blossom," Ngày Nay số 71 (8 aout 1937), tr. 6.


Lịch sử âm nhạc Việt Nam rất lờ mờ.  Năm 1937 đã từng có một người Việt có đủ trình độ để chỉ huy một ban nhạc nước ngoài.

Lúc bấy giờ tình hình ở Trung Quốc vì có quân đội Nhật Bản xâm lược.  Đoàn ca vũ May Blossom chắc biểu diễn rất hay vì có người Pháp lẫn người Việt đến coi.

Ngày 20 tháng 07 năm 2016

Nửa đêm ngoài phố (Late Night Out On The Street) - Trúc Phương (1960)

Buồn vào hồn không tên, thức giấc nửa đêm nhớ chuyện xưa vào đời
A nameless sadness enters my soul, I awaken in the middle of the night recall a story of long ago when I came of age
Đường phố vắng đêm nao quen một người mà yêu thương trót trao nhau trọn lời..

On empty roads that night, I came to know someone, we loved each other giving our word completely

Để rồi làm sao quên? Biết tên người quen, biết nẻo đi đường về 

So then how could I ever forget, knowing her name, knowing each twist of the road home.
Và biết có đêm nao ta hẹn hò để tâm tư những đêm ngủ không yên ..

And knowing there was a night when we met to share our innermost feelings, a night of restless sleep.


Nửa đêm lạnh qua tim giữa đường phố hoa đèn 

Late night, cold crosses the heart, in the middle of lamplit streets
Có người mãi đi tìm, một người không hẹn đến mà tiếng bước buồn thêm .. 

There's someone searching for another who has made no promise to arrive, each foot step growing sadder
Tiếc thay hoài công thôi phố đã vắng thưa rồi 

Regrets are only in vain, the road has already emptied
Biết rằng chẳng duyên thừa để người không gặp nữa về nối giấc mơ xưa 

Knowing that there's no spare love destined so she won't meet any more, back to that dream of long ago.

Ngày buồn dài lê thê có hôm chợt nghe gió lạnh đâu tìm về 

Sad days drag on, one day I suddenly hear a cold wind return
Làm rét mướt qua song len vào hồn, làm khô môi biết bao nhiêu lần rồi..

Frigid, it squeezes through the soul's window, having dried out my lips so many times before
Đời còn nhiều bâng khuâng có ai vì thương góp nhặt tâm tình này 

Life still holds much more sadness, is there anyone who, because of affection, has accumulated these feelings,
Gửi giúp đến cố nhân mua nụ cười và xin ghi kỷ niệm một đêm thôi...
I send them to help my old love buy a smile and ask to jot down the memory of a single night.

nguồn: Trúc Phương, "Nửa đêm ngoài phố" (Sài Gòn: Diên Hồng, 1961).


Đây là bài ca thành phố, thành thị - "đường phố hoa đèn" - vào cuộc tình cũng là cuộc tình thành thị. Đêm là yếu tố chính của bài ca này.  Đêm nhớ, đêm lạnh, đêm ngủ không yên.  Cuộc tình này cũng là cuộc tình đêm.

Đêm vắng, đêm yên thì mình không có việc làm, không có người khác để nói chuyện.  Như vậy bị ám ảnh về sự kiện quá khứ mình.

Lạnh và rét nhiệt đới không giống lạnh rét bình thường.  Nói là "gió lạnh đâu tìm về 
/ Làm rét mướt qua song len vào hồn" thì không hẳn là thời tiết.  Buồn nhớ này là do hồi tưởng chứ phải là khí hậu.

Bài ca này không nói cụ thể tại sao hai người tình bị chia lìa.  Có vẻ như cuộc tình này cũng là một cuộc tình nửa đêm?  Một cuộc tình không được bố mẹ ưng ý?  Như vậy một ngày đã đến - hai người phải đi theo một hướng đi khác.  Nhưng đêm khuya là một thời gian hấp dẫn, thích thú và đầy ma lực.  Tất nhiên đây là những giây phút khó quên nhất.  Mất liên lạc với người tình cũ thì chỉ có thể còn được mong "giúp đến cố nhân mua nụ cười" mà thôi.
Thanh Thúy ca cho Dĩa Việt Nam M.3312 (năm 1960-1?)

Ngày 18 tháng 07 năm 2016

Nẻo đường kỷ niệm (Lane of Memories) - Tuấn Khanh và Hoài Linh (1965)

Boléro

Buồn thì nhớ không buồn thì lại vui mơ đêm kinh đô ngày đó, đã lâu rồi từ khi sông núi ngăn đôi nẻo phố bước chân đi mà không biết xuân qua đã mấy mùa.
When sad I long, not sad I happily dream of night in the capital back in those days, for a long while the rivers and mountains have blocked the lanes that I stepped upon and I don't know if this spring has passed how many seasons
Đêm rừng sầu gợi thêm hôm tiễn đưa ôi cuộc đời đổi thay như nắng mưa mới ngày nao cắp sách đến trường tôi với anh giờ vui đời lính.
Night in the deep jungle further evokes the day of parting, oh life changes from sunlight to rain, back in the days that I carried books to school, you brother and I now are enjoying the soldier's life

Hỏi bạn nhé ai mà cuộc đời không ghi trong tim một hình bóng, mấy ai để lòng hoang vu lối tâm tư ngõ trống lúc xa nhau thì mong, nhắc tên luôn nghe ấm lòng.
I ask you friend, who in love hasn't etched in their heart a silhouette, who can leave their hearts wild, on a way where inner feelings are at the alley watching, when far from each other there's longing, just thinking of a name warms the heart.
Trăng nào đầy mà không có lúc vơi trên đường đời hợp tan như thế thôi trước giờ xa cách nhớ những ngày vui đã trôi, mai đã đi rồi
What moon once full doesn't have a waning on life's road, meeting, dispersing like that, before the hour of separation, remember the happy days as they flow, tomorrow they're gone

Một người đi gió sương biết đâu nẻo tìm người ở lại lòng hoang lạnh như chiều tím
One person went into the wind and fog, who knows where is the road to find the one who stayed behind, heart cold and desolate like a purple evening
Công viên ơi! môi tôi không nắng mắt em buồn đại lộ đêm trăng đếm bước đi gót khuya hè dĩ vãng nghe về kỷ niệm lần đi.
Oh the park! my lips are not sunny, your sad eyes at the highway on a moonlit night count the footsteps of heels in a summer midnight in the past feeling back to the memory of leaving

Đành rằng nhớ thương cuộc đời học sinh hôm qua thôi không còn nữa nếu khi gặp lại nhau đôi mắt em tôi ngẩn ngơ nét thư sinh giờ đây đã phai mấy ai có ngờ.
Resigned that the students life of yesterday is gone, if we meet again my girl's melancholy eyes, the student's features have faded, who wouldn't be surprised.
Anh hỏi rằng ngày đi thương nhớ ai?
You ask on the day you left who did I yearn for?
Tôi mỉm cười dù thương cũng thế thôi nếu mà có nhớ thắm thiết đành câm nín thôi, mai đã đi rồi.
I smile though I love her that much, if I miss her deeply I'm resigned to stay silent, tomorrow I'll be gone.


nguồn: Tuấn Khanh và Hoài Linh, "Nẻo đường kỷ niệm," (Saigon: Việt Nam Nhạc Tuyển, 1965)

Có một thể loại lời ca thời Việt Nam Cộng Hòa là "hai người lính tâm sự."  Bài ca "Nẻo đường kỷ niệm" không đi ngay vào đề tài ấy.  Người lính này mô tả cảm giác của một người xa cách một cuộc đời bình thường và quen thuộc.  Nhưng "cuộc đời đổi thay như nắng mưa."  Vì tình trạng này thì người kể trong lời ca cũng được gặp "anh."  Nói là hai người "vui đời lính" có phải mỉa mai?

Khi tâm sự mà đi sầu trong lòng, một người lính sẽ nhắc và nhớ đến một "hình bóng."  Chắc cặp anh em người tình này thương yêu nhau rất tha thiết, song đi lính cũng có nghĩa là phải nghiêm tục, phải trưởng thành.  Không được "để lòng hoang."

"Nẻo đường" ở đây là thành phố, là đời sống bình an.  Người lính tâm sự này như mất liên lạc với thế giới "nẻo đường" này.  Như vậy không biết "đâu nẻo tìm người ở lại lòng hoang lạnh như chiều tím."  Xa cách nhau lâu thì thời gian cũng trôi qua vậy "nét thư sinh giờ đây đã phai."  Đây cũng là một "giã tư thơ ngây" của mỗi người ra trường để tìm sống.  Nhưng là đàn ông lúc bấy giờ phải tìm sống ở "rừng sầu" trong "gió sương."

--- Mới đây tôi tìm lại một bài phỏng vấn nhạc sĩ, chủ niệm Nhà xuất bản Tinh Hoa, Lê Mộng Bảo.  Nói về nhạc lính lúc bấy giờ ông Bảo nhận xét: "Lại có khi tác giả để cho hai người lính chiến nói chuyện với nhau, nhưng ta lại hiểu đó là một người thanh nam đang cửi mở tâm tình với một người thanh nữ (nguồn: Bách Khoa #156 (1 tháng 7 1963), tr. 91).

 

Ngày 16 tháng 07 năm 2016

Thói đời (Life's Ways) - Trúc Phương (1970)

Xin chân thành cảm tạ những người bạn, những người tình đã cho tôi nửa đời thê thảm để viết thành ca khúc nầy với nhiều nước mắt...
My sincere thanks to my friends, lovers who have give me a dismal half a life to write this song with many tears...

BOLERO

Đường thương đau đày ải nhân gian ai chưa qua chưa phải là người
Pain's road mistreats we mortals, whoever hasn't experienced this isn't yet human
Trông thói đời cười ra nước mắt
Looking at life's ways, laughter turns to tears
Xưa trắng tay gọi tên bằng hữu giờ giàu sang quên kẻ tâm giao còn gian dối cho nhau
Before with empty hands I could call on my friends, when they're well off they forget their bosom buddy and betray each other
Người yêu ta rồi cũng xa ta nên chung thân ta giận cuộc đời
Those who love us become distant to us, forever we're at life
Đôi mắt nào từng đêm buốt giá bên chiếu chăn tình xa nhịp thở tiền đổi thay khi rủ cơn mê để chua xót trên lối về
What pair of eyes in biting cold in bed each night, love far away, breath's pulse, having money changes you, urges on passion so I feel bitter the whole way home

Rượu trần ai gội niềm cay đắng
Hard whiskey, who washes away the bitterness
Những suy tư in đậm đường hằn.
Thoughts deeply imprinted in my lines
Mình còn ai đâu để vui
Who do I have to cheer me up
Khi trót sa vũng lầy nhân thế.
When I've come to the end of mud and ooze of human life
Cỏ ưu tư muộn phiền lên xám môi.
Afflicted, grieved grass rises, browning the lips.

Bạn quên ta tình cũng quên ta nên trắng đêm thui thủi một mình.
Friends forget us, love as well, so in the moon's light we remain in utter darkness
Soi bóng đời bằng gương vỡ nát nghe xót xa ngùi lên tròng mắt đoạn buồn xa ta đã đi qua ngày vui tới ta vẫn chờ.
Life's reflection in a broken mirror, feeling pain arise in my pupils, the sad patch has passed, the coming happiness I still await.


nguồn: Ai cho tôi tình yêu: 43 tình khúc Trúc Phương (Westminster, CA: Hồng Lĩnh, 1992)


Hương Lan ca trên Dĩa Hát Việt Nam 3649-50 với ban nhạc Nghiêm Phú Phi

Hình như Hương Lan (tức bé Hương Lan, lúc bấy giờ mới lên 14 tuổi) là ca sĩ đầu tiên hát bài ca "Thói đời."  Bài ca này cũng do Việt Nam Nhạc Tuyển năm 1970.  (Cùng thời Minh Phụng và Mỹ Châu thâu tân cổ giao duyên cho Hãng Dĩa Việt Nam M6938).

Tôi nghĩ rằng rất ít bài ca Việt được viết theo sự thật.  Cái sự thật chính là đời không bao giờ được công bằng, lắm lần mình gặp sự dối trá, sự lừa gạt.  Nhất trong giới hạ lưu, giới bụi đời.
 

Người kể chuyện trong bài ca này cũng từng quen biết cao sang, nhưng khi hoàn cảnh thay đổi cảm thấy như bị bạn bè bỏ quên.

Ngày xưa kẻ nghèo hát xẩm ở ngoài Bắc hay hát bài ca này trên tàu hỏa.  Những người trẻ trên tàu rất thích nghe và hát theo.  Đây thực sự là nhạc của giai cấp vô sản hay mất sản.  Đây cũng là bài ca của kẻ chán đời (ai mà chẳng có những lúc chán đời?)

Giai điệu bài ca chủ yếu theo hợp âm C thứ - tức C, Eb, G (nốt theo bản nhạc).  Thỉnh thoảng có các nốt F và Bb xen kẽ thành nhóm ngũ cung C, Eb, F, G, Bb.  Nốt Ab xuất cuối phiên khúc đầu với lời "cho" (gian dối cho nhau).  Hợp âm Ab trưởng chính là hợp âm mà Nghiêm Phú Phi chọn cho ô nhịp 4 (vào ô nhịp 12 tiếp theo) lúc mà có quãng xuống lớn nhất là quãng 8 giữa hai từ "thói đời."  Nốt D cũng xuất hiện là nốt dựa ngắn khi kết thức phiên khúc 2 với chữ về (trên bước về) và phiên khúc 3 với chữ chờ (ta vẫn chờ).

Nốt Eb là cao điểm của bài xuất hiện lần đầu với chữ "thói" (lúc sắp có quãng 8 xuống và hợp âm Ab trưởng).  Nốt Eb xuất hiện lần thứ hai với chữ "mắt" (đôi mắt nào).  Theo tôi nghĩ đây là để nhấn mạnh vai trò của người tình bội phản.  Eb cũng xuất một cách tương tự với chữ "bóng" (soi bóng đời).  Đây là lúc ôn lại đời mình trong đoạn kết của bài ca.  Nốt Eb cao này cũng có mặt trong đoạn điệp khúc lần đầu với chữ "đắng" lần thứ hai với hai chữ "những suy" (những suy tư in đậm đường) để nhấn mạnh sự ảnh hưởng của "thói đời" trên thân thể và hình dạng của mình.

Khi phối khi Nghiêm Phú Phi áp dụng một số hợp âm như C thứ, Ab trưởng và G thứ.  Cũng có một hợp âm D thứ đi qua ở ô nhịp 9 (chữ "nhau" ở cuối phiên khúc 1).  Nhưng thật ra nếu bản phối chỉ có hợp âm C thứ trong toàn bài ca này thì sẽ không trái với giai điệu này.  Đổi hợp âm chỉ làm thêm màu sắc.

Các đọan nhạc bắt đầu với một đoạn "rao" trước khi đến cái nhịp đầu chính - "Đường thương đau đài ải nhân gian," "Người yêu ta rồi cũng xa ta," "Rượu trần ai gội niềm cay đắng," và "Bạn quên ta, tình cũng quên ta."  Thực ra bài ca "Thói đời" rất phù hợp với bài vọng cổ.

Ngày 13 tháng 07 năm 2016

Cô đồng đực (phán theo lời thánh) - 1958

Cô Đồng Đực: (phán theo lời thánh)

-- "Em" mà biết đến "anh" chăng
"Bể trần" anh lấp cho bằng mới tha

Masculine Sorceress: (mouthing the words of a saint)

-- Don't "you" know "me"?
"The sea of life" I must fill up to be released

Nguồn: Thời mới 21 tháng 2 1958.


Lại văn hóa phi vật thể.

Ngày 17 tháng 06 năm 2016

Xóm đêm (Hamlet At Night) - Phạm Đình Chương (1957)

boléro

Đường về canh thâu.
On the way back through the long night watch
Đêm khuya ngõ xâu như không mầu qua phên vênh có bao mái đầu hắt hiu vàng ánh điện câu.
At midnight the lane's deep, almost colorless, passing buckled bamboo lattices, how many heads in the soft golden breeze in tapped electric light
Đường dài không bóng.
On the long road nary a shadow.
Xa nghe tiếng ai ru mơ màng.
Afar the sounds of a dreamy lullaby
Mưa rơi rơi xóa lối đi mòn.
Rain falls to erase the worn out path
Có đôi lòng vững chờ mong.
A pair of steady hearts both await.

Ai chia tay ai đầu xóm vắng im lìm.
Someone bid farewell to another at the edge of this deserted, silent hamlet
Ai rung lên tia mắt ngàn câu êm đềm
Who stirs glowing eyes with thousand calm statements
Mong sao cho duyên nghèo mai nắng gieo thềm.
Can one hope for a destined love in poverty where sunlight is sown across the veranda
Đẹp kiếp sống thêm.
Beautiful for a next incarnation.

Màn đêm tịch liêu.
Night's curtain all alone
Nghe ai thoáng ru câu mến trìu
Hearing someone, their fleeting lullaby of affection
Nghe không gian tiếng yêu thương nhiều
Feeling in the air the sound of so much love
Hứa cho đời thôi đìu hiu.
A promise for life to end its gloom

Đêm tha hương ai vọng trông
At night in an unfamiliar land, someone awaits expectantly
Đêm cô liêu chinh phụ mong
At night all alone the warrior's wife hopes
Đêm bao canh mưa âm thầm theo gió về khua cơn mộng hẹn mai ánh xuân nồng.
At night so many watches, gloomy rain follows wind to stir up the dream promising a bright, warm spring for tomorrow
Cho nên đêm còn dậy hương để dìu bước chân ai trên đường để nhìn xóm khuya không buồn vì người biết mang tình thương.
Therefore the night's strong fragrance guides someone's steps on the road to see the midnight hamlet that's not sad because someone has loving feelings.


nguồn: Phạm Đình Chương, "Xóm đêm" (Saigon: [Tác giả], 1957).


Nhiều lần nghe bài ca "Xóm đêm" tôi cứ tưởng là miêu tả cảnh nông thôn, xóm làng.  Nhưng đọc của Du Tử Lê viết tôi mới hiểu đây là xóm lao động - một khu nhà nghèo. (xem "Ca khúc “Ly rượu mừng” phẩm-vật-tinh-thần trong truyền thống Tết Việt Nam," Người Việt 11 tháng 5 2011).

Xóm của "Xóm đêm" đều nghèo, tối, âm thầm.  Có "bao mái đầu" nhưng ban đêm "xóm vắng im lìm."  Chắc dân xóm sống chật ở từng nhà, nhưng đêm khuya đường xóm vắng.

Lời ca này rất lờ mờ về nhân vật - "ai" là ai?  Một "ai" là em, một "ai" là anh.  (Những "ai" nữa là một người mẹ, người bà ru con).  Ngôi ai/em là một cô nhà nghèo, ngôi ai/anh là một chàng trai chắc khá giả hơn, và được học thức nữa.  Ai/anh là người giang hồ (con bướm - ai/em là hoa).

Nhịp boléro gây người nghe gợi nhớ miền đồng quê Việt Nam.  Bài ca này phụ thuộc vào giai đoạn "dân ca mambo."  Song sinh hoạt trong bài ca này không miêu tả xóm làng nhộn nhịp như cái gọi là dân ca mambo.  Đây là một xóm "đìu hiu," một xóm "tịch liêu" (một chữ rất văn chương).  Vậy vùng nông thôn có người em gái là "người biết mang tình thương."

Một chàng trai gốc thành thị đang giang hồ đi vào khu người lao động gặp một cô nàng ngheò nhưng duyên dáng.  Nàng đợi chàng, nàng là chinh phụ sẵn sàng đợi mãi.  Chàng cứ phải lang thang nhưng đang trên đường về ban đêm qua các xóm nghèo.

Biết nàng đang đợi mong, nhưng chàng thực tế.  "Mong sao cho duyên nghèo mai nắng gieo thềm. / Đẹp kiếp sống thêm."  Kiếp này không tạo điều kiện cho "duyên nghèo" này.  Không biết điều kiện ở đây là đời sống giang hồ (giang hồ vì nghệ nhiệp, vì nhập ngũ, vì đi học ở xa, vì mạo hiểm, vì chơi bơi?)  Hay điều kiện mà anh chàng này thiếu là sự đồng ý của bố mẹ?

Lời ca "Xóm đêm" có văn chương cao, giai điệu thì đẹp và dễ thuộc.

Ngày 12 tháng 06 năm 2016

Tôi đã cố bám lấy đất nước tôi (I've Tried To Cling To My Land) - Hồng Ngọc [tức là Nguyễn Đình Toàn] (ca. 1979?)

Tôi đã cố bám lấy đất nước tôi
I've tried to cling to my land
Bằng sức người vô hạn
With the strength of someone limitless
Bằng sức người đầu đội trăm tấn bom
With the strength of someone's head bearing a 100 pound bomb
Tim mang nghìn dấu đạn
My heart bears thousands of bullet holes

Tôi đã đổ mồ hôi đổ máu tươi
I pour out sweat of fresh blood
Để mong ở lại đây
To hope to stay here
Dù thế nào cũng ở lại đây
In order to somehow stay here

Nhưng đất đã đỏ vì bị nung bằng những lời dối trá
But the earth has reddened because it's been baked with words of deception
Người bám vào lửa đã đốt cháy tay
People cling to flames that have burned their hands
Lửa hờn căm
Flames of hatred
Lửa hiểm thâm
Flames of evil
Lửa khốn cùng cay đắng
Flames wretched and bitter
Người lừa nhau trời đất còn bưng mặt thảm thương
People deceive one another, heaven and earth with sorrowful visage are heart-rending
Ba mươi năm cuộc tương tàn chưa đủ
Thirty years of mutual destruction weren't enough
Người giết người không kịp mở mắt trông
People killing each other with no time to open their eyes to see
Ba mươi năm mạng người như rác cỏ
Thirty years, people's lives like discarded weeds
Dây hoà bình còn thắt cổ người tin
The thread of peace strangles the necks of believers

Khăn tang nào che ngang đầu những kiếp người một đời giông bão
What mourning veil covers the heads of the fate of people, lives in the storm
Trông binh lửa
Look at warfare
Giữa oán thù
Midst enmity
Hằng cầu mong đến khi bình an
Every wish comes with peace
Ai đâu ngờ sau tiếng súng
Who would suspect that after the sound of guns
Đời lại thêm một thời nát tan
Life would have another time of destruction
Non sông buồn
Sad mountains and rivers
Đã điêu tàn
Have been ruined
Thêm máu lệ chứa chan một lần
For blood and tears overflowing for a time

Bao thây người như cây rừng khắp chốn giờ còn hằn in bóng
How many corpses like forest trees everywhere now leave tracks of their image
Đêm oan hồn
Nights of those who died unjustly
Đêm điên cuồng
Nights of madness
Còn chảy tuôn máu chưa hề quên
Still flow blood that will never be forgotten
Nửa nước này đã cố giết một nửa kia để lập chiến công
Half this country tried to kill the other half to establish a feat of arms
Ai đau lòng
Who is pained
Ai vô tình
Who's indifferent
Ơi sách sử dấu xưa anh hùng
Oh history books with the heroism of long ago

Tôi đã cố bám lấy đất nước
I've tried to cling to my land
Tôi bằng sức người đã kiệt
I with the strength of one who is spent
Bằng sức người đã tả tơi ước mơ
With the strength of one with tattered dreams
Tay chân dường rủ liệt
Hands and legs like they're numb
Tôi cố đợi ngày Việt Nam tái sinh
I wait for the day Vietnam is reborn
Trong sông bể yêu thương
In beloved rivers and oceans
Cho dấu lòng đã bạc lòng mong
So the heart's scar has faded all hope


Bài hát này xuất hiện trên băng của Khánh Ly tên là Tắm mát ngọn sông đào (Westminster: Thanh Lan, 1982). Trên bia băng có lời:

Khánh Ly - Tắm Mát Ngọn Sông Đào.  Những bài hát được viết tư quê hương khổ đau, bí mật gửi ra nước ngoài, của các tác giả lừng danh Việt Nam làm chấn động dư luận 1981. 
Vì sự an nguy, những tác giả trên đã tạm chọn những bút hiệu khác, thay vì bút hiệu quen biết với quần chúng của mình.

Đây là một tác phẩm sáng tác ở nhà tù Việt Nam được gửi sang nước Mỹ.

Bài ca này mô tả tình trạng Việt Nam thời chiến và thời hậu chiến - "Ai đâu ngờ sau tiếng súng / Đời lại thêm một thời nát tan."  Có rất nhiều người miền Nam chỉ mong được một đất nước hòa bình - "Hằng cầu mong đến khi bình an."

Dù "cố bám lấy đất nước" rất nhiều người Việt quyết định vượt biên tìm một lối sống mới.  Ở nước ngoài họ cứ "cố đợi ngày Việt Nam tái sinh."