20 tháng 8, 2017

Théatre de Saigon. Direction L. Achard (1888)

Théâtre de Saigon
Direction L. Achard.
---------
Spectacles de la dernière semaine.
Mardi 3 avril.
Représentation offerte aux abonnés au
mois et à l'année, pour les adieux de la
troupe d'opéra-comique et d'opérette.
1er acte de Mignon,
Opéra-comique.
2e acte du Barbier de Séville,
Opéra-comique.
3e acte de Boccace,
Opérette.
------
Jeudi 5 avril.
Clôture. -- Seconde soirée au bénéfice
des musiciens, artistes et choeurs.
1re Représentation de
Le Grand Casimir
Opérette-vaudeville en 3 actives

Kịch trường Sài Gòn
L. Achard [tức Louis Levy] chỉ huy
Buổi biểu diễn của tuần cuối.
Thứ hai 3 tháng 4.
Buổi diễn dâng 
năm tháng, để tạm biệt
đoàn ca kịch hài opêret.
Hồi thứ 1 của Mignon
Kịch opêra hài.
Hồi thứ 2 của Thợ cắt tóc ở Séville
Kịch opêra hài.
Hồi thứ 3 của Boccacio
Kịch opêret
--------
Thứ ba ngày 5 tháng 4
Kết thức.--Đêm thứ hai để giúp
các nhạc công, nghệ sĩ và hợp ca
Buổi diễn đầu của
Le Grand Casimir
Kịch opêret-vôđơvin, 3 hồi

nguồn: Le Courrier de Saigon (3 avril 1888), 3.

19 tháng 8, 2017

Cô Nguyển-thị-Nữ, cô Huỳnh-thị-Liểu, cô Trần-thị-Bông Vủ nử ở Ecole de danse Fanfasio No. 254 rue Lagrandière (1937)



nguồn: Tố Quyên, "Chị em tân thời vẩn muốn mặc đẹp, nhưng lại không biết làm sao may mặc cho đúng theo ý muốn cũa mình!" Công luận báo (Xuân 1937), 22.

Ảnh minh họa này của cô xinh ăn mặc đẹp làm quảng cáo cho trường dạy khiêu vũ.  Chắc tên thật của trường ấy là Fantasio.  Hiện này rue Lagrandière là đường Lý Tự Trọng, Sài Gòn. 

16 tháng 8, 2017

kịch nói ở Radio Saigon

bìa sách Jacques Le Bourgeois Ici Radio Saigon: 1939-1945 (Paris: Edition France-Empire, 1985).

Một đoàn nghệ sĩ Việt Nam thể hiện vở kịch trên đài trong những năm đầu thập niên 1940.

2 tháng 8, 2017

Monsieur Milewitch ở Huế (1926)


Une subvention de cinquante piastres (50$00) est accordée à M. Milevitch, pour organisation d'une soirée artistique pour les élêves des écoles de Hué.

Tiền trợ cấp năm mươi đồng (50$00) được trao cho ông Milevitch để tổ chức một buổi tối nghệ thuật cho học sinh các nhà trường Huế.

nguồn: Bulletin administratif de l'Annam #20 (1926), 1080.


Ông S. M. Milewitch (миливич) là một nghệ sĩ chơi đàn piano.  Ông là một cựu giáo sư của Nhạc Viện Viễn Đông ở Khabarovsk, Siberia, nước Nga.  Chắc là sau cuộc Cách mạng Tháng tám 1917 ở Nga ông thuộc phe người Bạch Nga (tức những người theo triều đình Nga hoàng) thành tị nạn sống rải rác khắp bốn phương.  Ông Milewitch được sống lâu năm ở xứ Đông Nam Á.  Trong những năm 1940 ông từng chơi nhạc ở quán Taverne Royal với một số nhạc sĩ người Việt.

30 tháng 7, 2017

Nghiêm trị bọn tư sản mại bản làm giàu trên xương máu nhân dân (1975)

Nghiêm trị bọn tư sản mại bản
Làm giàu trên xương má nhân dân

Câu đối lục bát. Bọn tư sản mại bản là kẻ tích trữ.  Tài sản tích trữ là tài sản chung (là xương máu) của nhân dân.  Các người tố cáo (là thanh niên thanh nữ) có khuôn mặt sắc.  Người bên nón cối phải băng tay có ngôi sao là bộ đội.  Người bị tối cáo được vẽ rõ hơn, nhưng có khuôn mặt bóp méo (tất nhiên có tội nặng).  Các người tố cáo không chỉ kêu đả đảo mà lại có súng để chiếm lại tài sản.

nguồn: Giải phóng (bộ mới) 11 tháng 9 1975, tr. 1

Dựa hơi Mỹ-ngụy phất cờ
Tư sản mại bản bây giờ "cáo chung"

Lại thơ lục bát. Ở đây người tư sản mại bản ăn mặc lịch sự nhưng lòe loẹt.  Hai người mập này đem theo pín, sắt, sữa và vải.  Thiếu các thứ ấy thì phải tìm người để trách.  Trong nhóm người tố cáo có chú nông dân và chú công nhân khỏe mạnh.

nguồn: Giải phóng (bộ mới) 11 tháng 9 1975, tr. 4

Toàn dân đoàn kết kiến quyết bài trừ tư sản mại bản..

nguồn: Giải phóng (bộ mới) 12 tháng 9 1975, tr. 4
Nhân dân phường Nguyễn Huỳnh Đức hô vang khẩu hiệu "Nghiêm trị bọn tư sản mại bản làm giàu trên xương máu của nhân dân."

Người tư sản mạn bản là toàn người Việt gốc Trung Hoa - như vậy phải có băng biển ngữ bằng tiếng Trung Hoa.  Nghiêm trị xong thì kinh tế được ra sao?

nguồn: Giải phóng (bộ mới) 13 tháng 9 1975, tr. 1

26 tháng 7, 2017

Tiếng gió xôn xao (The Turbulent Breeze) - Tường Văn (2003)

Gió vẫn hát thì thầm đến bên tôi như thật gần.
The breeze sings in a whisper, comes to me like it's close by
Gió muốn nói điều gì tha thiết.
The breeze wants to tell me something urgent.
Gió vẫn nhắc một người đã ra đi không trở lại.
The breeze still reminds me of someone who has left and isn't coming back.
Nỡ mất chuyện tình không thể quên.
How could a love be lost and never forgotten?
Bước những chuỗi ngày dài ấp ôm bao đêm huyền diệu.
Step through a succession of long days treasuring so many magical nights.
Ánh mắt ấy giờ này xa lắm.
Those bright eyes now are far far away.
Thoáng phút chốc giật mình ngỡ như em đang thật gần.
In an instant of sudden surprise I thought that you were close by.
Gió đánh thức vì tôi ngủ mơ.
The breeze awoke me because I was in a dreamy slumber.

Thắp ánh sáng bước qua đêm thâu chờ mong ngày mai khát vọng.
A light walks past during the long night awaiting a tomorrow with promise.
Và gió vẫn thế gió mang tôi đi tìm em.
And the wind is still the same, bringing me to find you.
Dẫu có lúc nước mắt tuôn rơi như hạt sương hạt sương bé nhỏ.
Though at times tears are shed like dew, tiny dewdrops
Gió sẽ hát rì rào gió ru tim tôi ngày ngày mãi xôn xao.
The breeze will sing, rustling wind lulls everyday, forever turbulent.

nguồn: Tuyển tập những ca khúc được yêu thích trên Làn Sóng Xanh (TPHCM: Nxb Phương Đông, 2008)

Video chính thức cho bài ca này được quay với màu xê-pia hay màu vàng của quá khứ mặc dù có cảnh rất hiện đại.  Cảnh video này cũng biểu lộ sự căng thẳng tình dục (sexual tension), như vậy tiếng gió gây ra cảm giác của "bao đêm huyền diệu."



Trước đây đã có một Youtube clip của bài ca này hát trong chương trình "Trò chơi âm nhạc" đêm 22 tháng 7 2015.  (Link https://www.youtube.com/watch?v=BW7f3u51Oyc không còn được hiển thị).  Clip ấy có lời bình luận đi cùng video ấy ở dưới đây.


qua bao nhiêu năm từ khi bài này dc sáng tác. tôi nghe hoài nhưng cảm giác vẫn cứ như lần đầu được nghe vậy. giai điệu nhẹ nhàng ấm áp. mỗi khi có khó khăn trong cuộc sống tôi lại mở bài này lên nghe bỗng chốc thanh thản cõi lòng.


Tôi nghĩ rằng một bài ca không thể nào có lời khen hay hơn.

23 tháng 7, 2017

Hôtel Indochinois (Đông-Pháp Lữ-Quán) (1923)

172-174, rue d'Espagne.-- Saigon

ĐỒNG BANG!

Hả đến nhà hàng ĐÔNG-PHÁP LỬ-QUÁN, là nơi bán cơm Annam mùi vị cho qúi ông và các ngài ăn cơm tháng dùng, mời mở rộng thêm, trước uống rượu sau nghe tài-tử đờn-ca theo kiểu kiêm-thời; đã mua vui mà lại giúp đồng-bang vững bước trong trường Thương-mãi. Nên đến đó dùng thữ cho biết, ông nào muốn tiện hảy ăn cơm tháng tại đó, mỗi tháng là 14$00.

Mỗi bữa đều đỗi món ăn theo các nhà hàng Langsa. -- Nấu-nướng đã khéo mà lại tinh-khiết.

nguồn: Công luận báo (23 novembre 1923), tr. 2.


Có phải chưa có ai nghiên cứu về lịch sử của nhà hàng nước Việt?  Đáng chú ý là khách sạn đề nghị ăn cơm tháng.  Nghĩa là các "quí ông" doanh nhân làm việc gần Rue d'Espagne, tức đường Lê Thánh Tôn đến ăn mỗi ngày.

Mà khách không chỉ đến ăn.  Khách sạn này muốn tạo không khí thuận lợi cho công việc kinh doanh.  Các quí ông uống rượu rồi được giải trí.  Họ được nghe "tài tử đờn ca theo kiểu kiêm thời."  Tài tử không có nghĩa là nghiệp dư - không được hưởng gì thì các nghệ sĩ chơi đàn không đến chơi.  Chơi nhạc nào?  Chắc là nhạc tài tử chứ?  Không biết có cô nào đến hát cùng?  Đây là nhạc "kiểu kiêm thời" nghĩa là nhạc hiện đại nhất ở xứ này.

Như ngày hôm nay uống rượu + nghe nhạc = giúp cho "vững bước trong trường Thương-mãi."

19 tháng 7, 2017

Cao bồi Việt Nam (1953)


Khoảng 11 giờ đêm 26-6, 1 phần vì tiết trời quá nóng, một phần vì cãi nhau, cậu Phạm văn Tạ, 14 tuổi, ở 16 ngõ Mai-hương Bạch-mai, đã dùng quả đấm Mỹ đánh vào mặt cậu Dương-văn-Kỳ, 15 tuổi, ở ngõ Thọ-lão, bị thương ở mặt. Cậu Kỳ đi nhà thương, cậu Tạ tạm vào nhà giam.


nguồn: Tia Sáng 28 tháng 6 1953


Tôi không biết chữ cao bồi được du nhập từ vào tiếng Việt từ bao giờ.  Hai cao bồi trong bài báo này là lứa tuổi teen thế 2x.  Trước khi có ảnh hưởng của các phim Mỹ (với các quả đấm Mỹ) chắc Việt Nam chưa biết tên hiện tượng cao bồi.