16 tháng 2, 2019

Đồi Lim năm nay bị kiểm duyệt

Tin các báo. -- Ngày hội Lim năm nay những nữ tú lên đồi.

nguồn: Ngày Nay #201 (2 mars 1940), tr. 1.

Ở đằng sau, phía trai có một con tàu hỏa.  Cũng có xe buýt từ Hà Nội ra Bắc Ninh.  Có một ông Tây đen / Châu Phi.  Vì một lý do gì nào đó thì người ta không được phép đi lên đồi Lim.  Hội Lim cứ đông và lộn xộn như thế phải không?

Quả đồi này trông như cái mông phải chăng?

10 tháng 2, 2019

Đàn nguyệt (The Moon Lute) - Thế Lữ (1935)

(Trên sông Hương một đêm trăng)
Upon the Perfume River a moonlit night

Tặng Xuân Diệu
Dedicated to Xuân Diệu

Lòng ta hỡi! Thôi đừng lên tiếng nữa!
Oh my heart! Raise your voice no more!
Lặng mà nghe đờn nẩy khúc sầu thương.
Be silent, listen to the lute's plaintive music.
Ngón tay rung, rung động cả đêm sương.
Fingered vibrato stirs the dewy night
Khiến trăng nước đắm mơ hồ ly biệt,
Sinking the moon on the water into dim separation,
Khiến trong gió ngưng đọng niềm thống thiết
Stifling the breeze in feelings of woe
Của bao nhiêu người đẹp khát tình duyên
Of so many beauties who thirst for true love
Ôm nhớ nhung còn nức nở bên đèn.
Embrace longing, still sobbing by the lamp.

Đêm khuya vắng thêm gợi thời xa vắng,
A desolate midnight evokes more of that long ago time,
Tiếng bi ai như vẽ hình cay đắng
The mournful sound is like the painting of a painful portrait
Của chia phôi, cùng thương tiếc đợi chờ
Of parting, with the regrets and waiting
Trong bao thiên tình sử não nùng xưa.
Of a plaintive love story from eons past.

Thấy chăng ai? trên sông khuya im sóng
Do you see anyone? Upon the still midnight river
Bâng khuâng trôi một con thuyền mơ mộng,
Sadly floats a dreamy boat,
Thuyền lênh đênh gieo giữa cõi sương tan
The boat drifts, scattered midst the dispersing fog
Tiếng ngậm ngùi muôn thủa của thời gian.
Time's eternal sound of grief
Biết chăng ai? bao nhiêu điều cực khổ
Do you know who? How many misfortunes
Với bao nỗi hờn oan trong vũ trụ
With so many grudges in this universe
Cùng hẹn hò thu lại một đêm nay,
Have kept their appointment to gather into this night,
Đương nỉ non thánh thót ở trên giây,
And are whispering sweetly upon the strings,
Theo ngón đê mê của bàn tay nghệ-sĩ.
Through the inspired fingering of the artist's hands.

Thuốc độc êm đềm, ôi! giọng đàn kiều-mị,
Oh quiet poison! The lute's honeyed tones,
Bởi vì đâu gieo xuống mãi lòng ta
For where has this descent cast ever into my heart come from
Những giọt nồng tê-tái vị say xưa?
Those warm sorrowful drops of past intoxication?

25 tháng 1, 2019

Lời du tử (Words Of Wandering Son) - Nguyển Đình Phúc (1944)

Ad libitum - Dolce [Tùy ý - Ngọt ngào]

tặng em Bảo

Chiều nay biết về nơi đâu?
This evening don't know where to go?
Dừng chân ta ngắm cảnh bao la sầu.
Resting my feet I see a scene of great sadness
Ai đi trong lớp sương sơ
Who is going into the layers of fog
Người về đâu tá tới nơi quê nhà.
Where will he go, to the place of his home?

Dừng nơi đây, dừng nơi đây,
Stay right here, stay right here,
Ðường dài, chí lớn, ta dừng nơi đây.
The road's long, the will's large, I'm still right here.
Trông mây bay, trông mây bay 
Looking at the drifting clouds, the drifting clouds
Về nơi quê nhà, ta buồn chỉ có mình ta.
Returning to their homes, I'm sad, there is only me

Sáo vi vu u ủ ù
The whistling flute
Khúc nhạc ru
A lullaby
Ðàn ai xa vắng khóc than mùa thu, trông hoa lá rụng tơi bời
Whose faraway lute is sorrowing for autumn, looks at the scattered fallen leaves
Trong lòng người nghệ sĩ lệ rơi rơi.
Inside, the artist's tears fall.

Từ ra đi, bước lưu ly
Since leaving, the parting steps
Ðường chông gai đâu sờn chí nam nhi.
A road of thorns and spikes, don't discourage a man's will
Mà nay lòng nhớ quê hương
Whose heart now longs for home
Trong chiều sương sao để lệ sầu vương?
In the foggy evening, why leave sad spilt tears?

Không, không, ta quyết đi xa
No, no, I'm determined to go far
Có đâu ngồi nhớ tới nơi quê nhà.
There's no sitting and longing for home.

nguồn: Cô Lái Đò (Hà Nội: Nhà xuất bản Âm Nhạc và Đĩa Hát, 1988)


So với một bài ca bình thường thì "Lời du tử" cũng là lạ.  Cấu trúc bài ca này không có phiên khúc, không có điệp khúc.  Phải nói đây là cấu trúc lang thang.

Người "du tử" là một người thuở xưa.  Người đó rất nhạy cảm, hòa và phản ứng với thiên nhiên.  Người đó cũng một giữ sự độc lập của mình. 

Trong hồi ký, thì nhạc Nguyễn Đình Phúc nói là giai điệu của bài "như nhịp đời lang thang của nghệ sĩ."  Người nghệ sĩ giữ sự lý tưởng, nhưng người nghệ sĩ cũng nghèo.  Ai mà theo người nghệ sĩ ấy?  Nhưng người nghệ sĩ cứ đấu tranh cho nghệ thuật.  Nguyễn Đình Phúc mô tả người đó của "một bô-hê-miêng," (bohemian - tức là bô-hem), của "một "díp-si, có tính chất tự do phóng khoáng." Người kiểu ấy "không chịu theo khuôn phép xã hội, tự do phóng túng" [đánh nghĩa theo trang http://1tudien.com].  Người bô-hem vừa nghèo vừa "xướng ca vô loại" nhưng có sự hiểu biết hơn mỗi người trung bình khác.

Lúc tôi nói chuyện với Nguyễn Đình Phúc gần 25 năm trước đây thì ông kể rằng bài ca "Lời du tử" khó vượt qua chế độ kiểm duyệt lúc bấy giờ.  Người kiểm duyệt Nguyễn Văn Giệp là người nhạc đàn violin cổ điển tây phương muốn tự chối bài ca ngày vì không có cấu trúc rõ rệt.  Thực ra nhạc truyền thống Việt Nam không theo cấu trúc của nhạc tây phương.  "Lời du tử" có vẻ như một giai điệu ngâm thơ hơn một khúc ca phổ thông hay cổ điển tây phương.

Cuối bài ca thì người bô-hêm, ngừơi di-gan được chiến thắng: "Không, không ta quyết đi xa."  Bài ca này cũng được phổ biến một thời gian.  Sau đó tôi không biết bài ca "Lời du tử" có bị cấm bao giờ nữa, nhưng ngày 12 tháng 11 năm 1989 thì bài hát được cấp phép trở lại.


"Lời du tử" do một ca sĩ nghiệp dữ thể hiên.

21 tháng 1, 2019

"Đố chị biết mùa hay mốc nhất?" (1931)

-- Đố chị biết mùa nào hay mốc nhất?
-- Mùa nồm, ẩm thấp thì cái gì chả ...
-- Thế thì nhầm, mùa hanh! Cứ xem em từ này mỏi tay rồi, mà nó vẫn như lan-ben đấy chị!

nguồn: Hà Thành ngọ báo (31 tháng 12 1931).

11 tháng 1, 2019

Đôi mắt đò ngang (A Pair Of Eyes, The Spanning Ferry) - Nguyễn Trọng Tạo (1995)

Bồng bềnh, bồng bềnh. 
Rocking, rocking

Đò ngang đò ngang.
The ferry spans, spans across
Gọi đò gọi đò, đò sang đò sang đò sang sóng nước
Calling the ferry, the ferry crosses, it crosses the water's waves
Gặp đôi mắt biếc. Meeting a pair of bright eyes
Mà say mà say (ư ứ) tình.
That were drunk with love.
Mà yêu mà yêu (ư ứ) người.
That loved someone.
Qua sông Lam hỏi thăm đôi mắt ấy.
Crossing the Lam River I greet those eyes.
Hỡi người, người về đâu.  về đâu hỡi người?
Ahoy, where are they going, where are you going?
Về đâu trên bến dưới thuyền?
Where are you going, upon the dock, inside the boat?
Sa Nam chưa vãn chợ biết tìm là tìm người đâu?
Sa Nam the market's not yet done, how to find her, where to find her?
Chợ đông. 
A crowded market.
Chợ đông ai sợ đò đầy.
A crowded, who fears the ferry
Chìm trong đôi mắt ấy, đò đầy, đò đầy anh cứ sang.
Plunges into those eyes, the ferry here, I'll still cross.

Bồng bềnh, bồng bềnh.
Rocking, rocking.
Đò sang đò sang.
The ferry spans, spans across
Bạn tình bạn tình, cùng sang cùng sang cùng sang bến nước.
Lover friend, we cross together to the dock.
Mùa xuân đất nước.
Spring for the land.
Niềm vui niềm say (ư) rót đầy.
Happiness, intoxication fully poured forth.
Niềm yêu niềm thương (ư) tháng ngày.
A loving and cherishing of days and months.
Bên sông Lam trời xanh như đắm đuối.
At the Lam River the sky's blue like it's surrendered itself.
Hỡi người tình ơi. 
Oh my love.

"Đôi mắt đò ngang" là một bài ca theo cái mà tôi gọi là "địa phương ca" là những bài ca ca ngợi riêng các miền quê Việt Nam.  Thể loại này vốn có từ thời kháng chiến.  Cái bài hát ấy ca tụng sức chiến đấu, sức sản xuất của dân sống và gốc từ một vùng nào đó.  Mặc dù đã cũng khen các địa phương đó, nhưng các bài hát tuyên truyền ấy cũng phải kể đến những sinh hoạt truyền thông, những nét thiên nhiên của các vùng địa phương.

Hình như dân của các tỉnh, làng xứ Việt thích các bài ca được viết về mình, như vậy thì vẫn có nhiều bài ca mới hơn được viết để khen từng địa phương.  "Đôi mắt đò ngang" là một bài hay viết về tỉnh Nghệ An.

nguồn: Đắc Lam "Nghệ An: Vẫn còn những chuyến đò ngang 'thót tim'," Pháp luật (11 tháng 2 2010).

Việt Nam là một đất nước nhiều con sông.  Năm xưa con đò là một phương tiện chuyên chở rất cần thiết.  Trong thi ca tiền chiến có rất nhiều bài thơ được viết về sự "sang ngang" qua một con đò.  Hiện nay thì con đò dành cho người nông thôn nghèo nàn.

Trong bài ca và thi ca "sang ngang" có nghĩa là người tình đi qua sông để lấy chồng ở làng khác.  Trong ca khúc này thì chàng trai (người tình nam) sang sông để tìm người tình.  Người tình (nam) ấy đến kịp.  Như vậy thì "bên sông Lam trời xanh như đắm đuối."  Tình đã đẹp (dù không được dang dở).

Nguyễn Trọng Tạo đã kể rằng ca khúc "Đôi mắt đò ngang" được hát tại nhiều đám cưới ở Nghê An.  Hai đứa đẹp đôi.  Mới đây nhạc Nguyễn Trọng Tạo qua đời.  Gặp ông tôi thấy ông là một người của chế độ, nhưng tôi cũng thấy rằng ông không muốn bị một chế độ làm hạn chế.  Ông nói chuyện rất tự nhiên và cởi mở.

Phải nói đây là một bài ca được thành công vì dân gian hóa.

6 tháng 1, 2019

Cấm lưu hành, phổ biến các bản nhạc, dĩa hát xuất bản trước ngày 30-4-1975

SGP —

Bộ Thông tin Văn hóa vừa quyết định môt số biện pháp về việc cấm lưu hành, phổ biến các ấn phẩm về ca nhạc, các loại băng nhạc, dĩa hát đã xuất bản trước ngày 30-4-1975, Thông tri của Bộ Thông tin Văn hóa qui định:


… Ngoại trừ tập hát; “10 bài sử ca” xuất bản năm 1966 và hai tập “Hát cho đồng bào tôi nghe” và “Hát cùng đồng bào tôi” của phong trào sinh viên yêu nước đã xuất bản năm 1970, 1971, được tiếp tục lưu hành, phổ biến trong dân chúng, tất cả các tác phẩm ca nhạc tân, cổ khác, dưới hình thức bản nhạc, bài ca riêng lẻ, tập bài hát chung của nhiều tác giả, tuyển tập từng tác giả, băng ghi âm to, nhỏ, dĩa hát… được chế độ Mỹ-ngụy cấp giấp phép xuất bản và lưu hành trong dân chúng, với ý đồ gián tiếp hoặc trực tiếp phục vu cho chế độ bán nước và cướp nước của chúng, nay tuyệt đối cấm lưu hành, phổi biến trong dân chúng.

… Tất cả những ấn phẩm ca nhạc, các loại băng, dĩa hát (trừ ba tập bài hát được phép lưu hành nêu trên) muốn được phổ biến, lưu hành ngoài thị trường nói chung, đều phải được Bộ Thông tin Văn hóa cho phép. … Kể cả các tác phẩm cách mạng cũ, các tác phẩm mới sáng tác sau 30-4-1975, nếu muốn tái bản, xuất bản, muốn trình diễn, sử dụng nơi công cộng, cũng cần được Sở, Ty Thông tin văn hóa duyệt và cho phép

… Đối với các tác phẩm ca nhạc nước ngoài:

Trong khi chờ nghiên cứu đánh giá, phân loại các tác phẩm ca nhạc nước ngoài (có lời hay không lời), trước ắt để đáp yêu cầu ca nhạc trong quần chúng, Bộ Thông tin văn hóa qui định cho cơ sở, các tổ chức quần chúng chỉ được sử dụng ca nhạc theo các chương trình ca nhạc nước ngoài của băng tần FM, của các đài phát thanh Việt Nam, của các đài vô tuyến truyền hình Việt Nam, cũng như các bài bản thuộc chương trình giảng dạy của trường Âm nhạc thành phố Hồ Chí Minh, các tiết mục biểu diến của các đoàn Văn công Nhà nước.

Mọi tác phẩm ca nhạc khác của nước ngoài không thuộc các nguồn cho phép trên, tạm thời không được sử dụng, cờ sự nghiên cứu của Vụ Âm nhạc (Bộ Thông tin Văn hóa) và sẽ có thông báo bổ sung sau.

nguồn: Giải phóng #182 (21 tháng 2 1976), tr. 1, 4.


Mỹ-ngụy là hai chữ nguyền rửa cơ bản của chế độ xã hội chủ nghĩa Việt Nam.  Nói thế là không cần nói gì nữa - Mỹ ngụy là bệnh hủi của thời đó.  Bản nhạc do "Mỹ-ngụy cấp giấp phép xuất bản và lưu hành" phải biến đi.  Việt Nam có Mỹ-ngụy từ bao giờ?  1954?  Chẳng hạn bản nhạc bài ca "Bạch Đằng giang" của Lưu Hữu Phước được nhà xuất bản Tinh Hoa tái bản năm 1955 bị cấm luôn?  May mà có điều kiện cầu xin các sở, ty cho phép lưu hành.

…những loại văn hóa phẩm còn lại có nội dung như sau đây có thể tạm được lưu hành:
….
Sách báo về lịch sử mỹ thuật, âm nhạc, tranh dân gian truyền thống, tranh cổ điển, nhạc cổ điển không lời ca (sẽ có hướng dẫn cụ thể sau).

Các loại sách báo, âm nhạc, tranh ảnh thuần túy về tôn giáo, không lợi dụng tôn giáo để xuyên tạc, chống lại cách mạng và ca ngợi đế quốc, tay sai.

“Bộ Văn Hóa thông cáo về bài trừ văn hóa phẩm phản động, đồi trụy,” Giải Phóng #212 (27 tháng 3 1976), tr. 4.

27 tháng 12, 2018

Chạy ngay đi (Run Away Now) - Sơn Tùng M-TP (2018)

Từng phút cứ mãi trôi xa phai nhòa dần kí ức giữa đôi ta
Every minute ever flows into the distance, gradually erases the memories between us
Từng chút nỗi nhớ hôm qua đâu về lạc bước cứ thế phôi pha
Every bit of yesterday's longing won't return, loses its step, still withers away
Con tim giờ không cùng chung đôi nhịp
Hearts now no longer keep time together
Nụ cười lạnh băng còn đâu nồng ấm thân quen
Frigid smiles, where is the warmth of intimacy
Vô tâm làm ngơ thờ ơ tương lai ai ngờ
Ruthlessly pretending, indifferent to the future, who would suspect
Quên đi mộng mơ ngày thơ tan theo sương mờ
Forgetting the dreams of youth that fade with the mist

Mưa lặng thầm đường vắng chiều nay
Silent rain on the empty road this evening
In giọt lệ nhòe khóe mắt sầu cay
Imprint smeared tears at the edge of stinging eyes
Bao hẹn thề tàn úa vụt bay
So many vows fade and fly off
Trôi dạt chìm vào những giấc nồng say
Drift, sinking into a deep slumber
Quay lưng chia hai lối
Turning our backs, splitting to two paths
Còn một mình anh thôi
And only I remain
Giả dối bao trùm bỗng chốc lên ngôi
Enveloping deceit sudden ascends the throne
Trong đêm tối
In the night time
Bầu bạn cùng đơn côi
Friends together are solitary
Suy tư anh kìm nén đã bốc cháy yêu thương trao em rồi
My thoughts once restrained ignite with love entrusted to you

Đốt sạch hết
Burn it all up
Son môi hồng vương trên môi bấy lâu
Red lipstick fixed upon lips for so long
Hương thơm dịu êm mê man bấy lâu
Delicate fragrance enticed for so long
Anh không chờ mong quan tâm nữa đâu
I won't wait or pay any more attention
Tương lai từ giờ như bức tranh em quên tô màu
The future from now on is like a painting you forgot to illustrate

Đốt sạch hết
Burn it all up
Xin chôn vùi tên em trong đớn đau
Please bury your name in sorrow
Nơi hiu quạnh tan hoang ngàn nỗi đau
A desolate place laid waste a thousand sorrows
Dư âm tàn tro vô vọng phía sau
Repercussions reduced to hopeless ashes behind us
Đua chen dày vò xâu xé quanh thân xác nát nhàu
Contention, torture, tearing each apart, bodies broken

Chạy ngay đi trước khi
Run away now before
Mọi điều dần tồi tệ hơn
Everything slowly gets worse
Chạy ngay đi trước khi
Run away now before
Lòng hận thù cuộn từng cơn
Hostility whirls up each bout
Tựa giông tố đến bên ghé thăm
Like a tempest visited upon us
Từ nơi hố sâu tối tăm
From a deep, gloomy hole
Chạy đi trước khi
Run away now before
Mọi điều dần tồi tệ hơn
Everything slowly gets worse

Không còn ai cạnh bên em ngày mai
There will be nobody left beside you tomorrow
Tạm biệt một tương lai ngang trái
Farewell to a senseless future

Buông bàn tay buông xuôi hi vọng buông bình yên
Release my hand, release my hopes, release my peace
Đâu còn nguyên tháng ngày rực rỡ phai úa hằn sâu triền miên
Where are the former days, dazzling now dulled, rutted, tangled up
Vết thương cứ thêm khắc thêm mãi thêm
The wound keeps being imprinted more, always more
Chà đạp vùi dập dẫm lên tiếng yêu ấm êm
Trample, abuse, stomp on gentle words of love
Nhìn lại niềm tin từng trao giờ sao sau bao ngu muội sai lầm anh vẫn yếu mềm
Look back the faith I entrusted, now how about such ignorance and so many mistakes I'm still soft

Căn phòng giam cầm thiêu linh hồn cô độc em trơ trọi kêu gào xót xa
A confining chamber scorches a solitary soul, your isolated crying out in pain
Căm hận tuôn trào dâng lên nhuộm đen ghì đôi vai đừng mong chờ thứ tha
Hatred overflows, black waters flooding, holding fast to a pair of shoulders awaiting release
Ahhhh, chính em gây ra mà
Ah, you made it happen
Những điều vừa diễn ra
Those things that have just taken place
Chính em gây ra mà, chính em gây ra mà
It was you who made it happen, you who made it happen
Những điều vừa diễn ra
Those things that have taken place
Hết thật rồi
It's really over.

Đốt sạch hết ... Ohhhh
Burn it all up ... Ohhh
Chính em gây ra mà, chính em gây ra mà
It was you who made it happen, you who made it happen
Đốt sạch hết ... Ohhhh!
Burn it all up ... Ohhh
Đừng nhìn anh với khuôn mặt xa lạ, xin
Don't look at me with a stranger's face, please
Đừng lang thang trong tâm trí anh từng đêm nữa
Don't wander through my mind every night
Quên đi quên đi hết đi
Forget, forget, forget it all
Thắp lên điều đáng thương lạnh giá ôm trọn giấc mơ vụn vỡ!
Light those frigid regrettable things cherished throughout crumbling dreams!

Bốc cháy lên cơn hận thù trong anh
Ignited the rancor in me
Cơn hận thù trong anh
The rancor in me
Bốc cháy lên cơn hận thù trong anh
Burn the rancor in me
Ai khơi dậy cơn hận thù trong anh
Who awoke the rancor in me


Tôi cũng thích nhạc và cách phối âm của bài ca mới này. Tiết tấu và cách kết hợp âm cũng hay.  Lời dịch trên tiểu đề video không phải là sai, nhưng tôi tự dịch những lời ca này theo phong cách của tôi.

Nền ca khúc Việt Nam có rất nhiều bài ca viết về người bị thất tình kể cả phụ tình. Điều đáng chú ý nhất trong bài ca này, theo tôi nghĩ, là tính "hận thù."  Các bài ca thời tiền chiến và Việt Nam ít khi có chữ này.  Ngày xưa cảm giác hận thù là một thứ phải tránh. Trịnh Công Sơn trong bài ca "Ca dao mẹ" đã viết:
Mẹ ngồi trăm năm như thân tượng buồn để lại quê hương
Tuổi còn bơ vơ thế giới hận thù chiến tranh ngục tù.
Trịnh Công Sơn so sánh nỗi hận thù với ngục tù của nhạc sĩ này.  Trong bài "Chạy đi ngay" thì người "anh" cảm thấy "hận thù" nhưng ngược lại người em bị dọa và bị "tù." Lời ca - 
Căn phòng giam cầm thiêu linh hồn cô độc em trơ trọi kêu gào xót xa

Các con dao bao vây "em" trong hào quang cánh hoa hồng (màu máu)


Còn "em" thì cũng cũng bị buộc chật trên ghế ngôi.  Bối cảnh vẫn tô màu máu với tiền đô la rải rác xung quanh.  Đằng sau là một bức tranh sẽ nói đến sau đây.  Thông điệp là "anh" đã đầu tư vào một tương lai chung, và việc đầu tư đã có mục đích nắm giữ "em."


Thực ra giới nữ vốn có khả năng làm ra các chàng trai bị "bao ngu muội sai lầm anh vẫn yếu mềm." Sơn Tùng (anh) lên ghế ngôi trước bức tranh ấy, một bàn tay che báu vật của mình.  Xung quanh thì sức cám dỗ của giới nữ (trong phong cảnh ánh đỏ).


Chính bức tranh ở đằng sau là Pièta của họa sĩ thế Pháp kỷ 19 William-Adolphe Bouguereau. Pièta là chữ tiếng Ý có nghĩa "lòng thương hại."  Trung tâm của bức tranh là Đức Bà Mẹ Mary ôm con mình là Đức Chúa Giêxu đã bị hành hình.  Xung quanh các thiên thần bày tỏ nỗi "lòng thương hại." Song con mắt Đức Bà Mẹ trông buồn, nhưng tôi nghĩ cũng bà có nét hận thù nữa.


Ở phía dưới cũng có máu của Đức Chúa Giêxu trên một chiếc khăn trắng.  Trắng là trinh, máu đỏ như thế nào?  Là kinh nguyệt?  Hay là mất trinh? Bình rót không bị phã vỡ phản ánh sự trinh bạch của Đức Bà Mẹ (và Đức Chúa Giêxu nữa?).  Màu tay áo Đức Bà Mẹ cũng là màu máu.  Bouguereau đã vẽ tranh này lúc con trai cả của ông chết non tuổi 16.  Ở đây sự chết và tình dục đi song song với nhau.


Thực ra anh Sơn Tùng M-TP bị cô em xúi giục.


Chưa một giây sau có màu máu của một ly rượu đỏ bị phả.  Nếu có người mất trinh, thì người chưa chắc là cô em.  (Có lẽ như thế rượu trắng sẽ phù hợp nhiều hơn?)


Có cảnh Sơn Tùng M-TP ngắm thân xác (tức là ngắm chân) của Đức Chúa Giêxu lúc 3:29 trong video, rồi 2 giây sau:


Sơn Tùng ngắm thân sống / chân của "em" cố nhân bị buộc trước mắt mình.  

Như thế là bạo lực và video này có thêm bạo lực nữa.


Sơn Tùng tức giận ném ra một con dao.


Rồi có vẻ như Sơn Tùng định "bốc cháy" cô em ấy.


Thực ra Sơn Tùng có ý "bốc cháy" tự thiêu mình và các nhân vật trong bức tranh.

Hai người trong bài ca và video này không phù thuộc vào giới "hai bàn tay trắng." Cả hai đều ăn mặc khá giả kể cả giàu có.  Không cần hỏi cái câu "vì tiền hay thiết tha."  Nhưng chàng anh của video cảm thấy như đã bị thua lỗ vì phí tiền, phí thời gian hay vì mất một báu vật gì nào đó khác nữa?  Có phải "anh" bị thiến?

Trong bức tranh Pièta ở trên Sơn Tùng M-TP là ai?  Là Đức Bà Mẹ hay Đức Chúa Giêxu?  Đơn giản thì "em" là Đức Bà và "anh" là Đức Chúa Giêxu đang ước có hai tay áo đỏ ôm và an ủi mình.  Có lẽ "anh" nhìn cả hai nhân vật đều là "em" -- người vừa buồn vừa hận thù có lòng thương hại với người "anh."  Tôi nghĩ rằng nhân vật của Sơn Tùng là cả hai - là kẻ bị thiệt hại và cũng là nguồn an ủi với thái độ buồn và hận thù.

"Anh" phải chạy trốn vì sức quyến rũ của "môi hồng vương trên môi" và "hương thơm dịu êm mê man" nghĩa là mình thiếu dũng cảm trước các vũ khí đó.  "Chính em gây ra" những cảm giác vô lực của chàng "anh" ấy.  Hay "anh" phải chạy trốn vì em làm "bốc cháy lên cơn hận thù trong anh," nghĩa là sự hận thù cũng là sự tự thiêu -- phải chạy xa sự hận thù.

19 tháng 12, 2018

School for the Blind Cholon. -- Brass Band (Trường Người Mù, Chợ Lớn - dàn nhạc kèn đồng) (1933)

.
The grown up pupils have formed an excellent orchestra of twenty-five pieces. This band is often engaged for a fee which is divided among the instrumentalists. A few pianists could earn an appreciable sum by playing at dances, since the depression this source of revenue is small.

Các học trò lớn đã thành lập một dàn nhạc rất tốt gồm 25 kèn.   Dàn nhạc này hay được thuê với tiền thu lào chia với các nhạc công. Một vài nhạc công đàn piano đã được kiếm một số tiền đáng kể khi chơi cho các buổi khiêu vũ, nhưng từ kinh tế khủng hoảng thì nguồn thu nhập này đã nhỏ đi.

nguồn ảnh: A. Luzergues, "Charitable Work in Cochinchina," And There Was Light vol. 2, no. 8 (September 1933), 22-27