19 tháng 10, 2017

Columbia en Indochine (1931)

De toutes nos Colonies, l'Indochine est certainement celle qui possède la musique la plus étrange pour nous, n'ayant jamais été influencée jusqu'à ce jour par l'art européen.

Le théâtre surtour en Annam, est resté le même depuis des siècles; on y joue toujours les pièces avec les acteurs masqués faisant de grands gestes et chantant en forçant leur voix avec des accents terrible pour ressembler aux personnages légendaires qu'ils représentent. Ecoutez les disque de Tuông Sơn-Hau avec le célèbre acteur Mu Quang et le chanteur Vien Luu que vous pourez applaudir au théâtre annamite de l'Exposition Coloniale. [Hát bội Huế]

En Cochinine, la troupe HUYNH KI est la plus célèbre et son étoile Phûng Ha nous charme dans son disque qui e obtenu et obtiendra encore longtemps un succès sans précédent dans notre belle Colonie. ...

Dans un autre ordre d'idée, nous avons les délicieuses chansons tonkinoises de Co Nam [Chu Thị Năm tức Thúy Vân, ả đào] ainsi qu'un disque très original de chanteur des rues, plein de vie et de gaieté [Trần Thị Xuân xẩm]. L'étrangeté des chants boudhiste nous prend dans Tinh-tô et Tong Moi en Annamite [Thỉnh Tổ - Tống Mộc - Thầy Phù Thủy Huế]


Quoique l'influence de la Musique occidental ne se soit pas encore manifestée dans la musique indigene, l'Annamite essaie malgré la grande différence qui nous sépare, de s'habituer à ces harmonies qui l'intéressent; un disque très curieux de notre collection est le one-step Hong-Kong et la valse Dahlia chantée en Annamite avec accompagnement de piano et de violon [Bài Mừng Bổn Mang - M. F. Điểm]

Of all our Colonies, Indochina is certainly the one with the strangest music for us, having never been influenced to this day by European art.

Theater in Annam has remained the same for centuries; plays are always performed with masked actors making grand gestures and singing with forced voices and terrible accents to resemble the legendary characters they represent. Listen to the discs of the play Sơn-Hậu with the famous actor Mụ Quang and the singer Viễn Lưu whom you can applaud at the Annamite theater of the Colonial Exposition. [Hát bội Huế]

In Cochinina, the Hùynh Kỳ troupe is the most famous and its star Phùng Há together charm us on their disc which achieved and will continue to achieve unprecedented success for a long time in our beautiful colony. ...

On the other hand, we have delightful Tonkinese songs by Co Nam [cô đầu Chu Thị Năm tức Thúy Vân] and a very original street-singer's record full of life and gaiety [hát xẩm Trần Thị Xuân]. The strangeness of Buddhist songs takes us with Tinh-tô and Tong Moi in Annamite [Thỉnh Tổ-Tống Mộc - Thầy Phù Thủy Huế]

Although the influence of Western music has not yet manifested itself in indigenous music, the Annamite tries, in spite of the great difference which separates us, to become accustomed to those harmonies which interest them; a very curious record in our collection is the one-step Hong Kong and the waltz Dahlia sung in Annamite with accompaniment of piano and violin [Bài Mừng Bổn Mang - Mr. F. Điểm]

Trong tất cả các thuộc địa của chúng tôi, Đông Dương chắc chắn có một nền âm nhạc kỳ lạ nhất đối với chúng tôi mà chưa bao giờ bị ảnh hưởng bởi nghệ thuật châu Âu.

Kịch hát Annam được giữ nguyên trong nhiều thế kỷ; các vở tuồng luôn được biểu diễn với nghệ sĩ được đeo mặt mạ sử dụng các cử chỉ và hát tuyệt vời buộc tiếng nói của họ với những điểm nhấn khủng khiếp để được giống với các nhân vật huyền thoại mà họ đóng. Nghe đĩa tuồng Sơn-Hậu với các diễn viên nổi tiếng như Mụ Quang và Lưu Viễn mà các bạn sẽ được hoan nghênh tại nhà hát Annamite của Hội Chợ Thuộc Địa [ở Marseilles năm 1931]. 

Ở Nam Kỳ, đoàn Huỳnh Kỳ được nổi tiếng nhất và ngôi sao Phùng Hà của đoàn quyến rũ chúng tôi với đĩa hát của họ mà đạt được thành công và sẽ luôn tiếp tục thành công như chưa từng có từ lâu ở thuộc địa xinh đẹp của chúng tôi.

Mặt khác thì chúng tôi có các bài hát thú vị Bắc Kỳ của cô Năm [Chu Thị Năm tức Thúy Vân] và một ca sĩ xẩm độc đáo thu đĩa đầy sức sống và vui tươi [xẩm Trần Thị Xuân]. Sự kì lạ của ca khúc Phật giáo đưa chúng ta với Thịnh Tổ và Tổng Mộc bằng tiếng An Nam [Thầy Phù Thủy Huế]

Mặc dù ảnh hưởng của âm nhạc phương Tây vẫn chưa được thể hiện trong âm nhạc bản xứ, người An Nam cố gắng bất chấp sự khác biệt lớn giữa chúng ta làm quen với những các phong cách hòa âm mà họ quan tâm đến; một đĩa lạ của bộ sưu tập của chúng tôi là điệu one-step "Hong Kong" và --điệu valse "Hoa thược dược" hát bằng tiếng An Nam với piano và violin đệm theo [Bài Mừng tốt Mang - Ông F. điểm]

18 tháng 10, 2017

Tôi là lính của ông Hoàng (1935)



Bà Đồng-quan -- Tôi là lính của ông Hoàng, ông Hoàng Ba.

Cô vũ nữ - Thế tôi cũng là lính, lính kỵ binh của Tiểm nhẩy.

nguồn: Loa (29 tháng 8 1935), tr. 13.


Trong bài "Điệu Rumba trên dòng Cửu Long: Bolero - một dạng ca khúc phổ thông Việt Nam" tôi đã tìm một bức tranh so sánh lên đồng với khieu vũ.  Bức tranh này làm thêm chứng cớ.


8 tháng 10, 2017

Một tiếng tơ đồng (Sound of a wire string) - Lê Đình Chữ (1935)

Chân dung bà Lê Đình Chữ
Photo Lê Đình Chữ
Hors texte Loa

nguồn: Loa (17 tháng 10 1935), 18.

Lê Đình Chữ là tác giả của sách Ðể Chụp và Rửa Ảnh Mau Chóng trong những năm 1950.  Ông chụp vợ của ông cầm một cây đàn măng-đô-lin.  Chắc nghệ sĩ thế hệ trước sẽ chụp / vẽ người mẫu với một đàn tỳ bà?

29 tháng 9, 2017

trích Tội nghiệp boléro (1999)

Những tầng lớp lao động, bình dân họ thích nghe cải lương, xem tuồng tích, kịch dân gian. Còn vấn đề nghe nhạc, rất khoá chuyện tình "Lan và Điệp" "Hàn Mặc Tử," "Đồi Thông Hai Mô" ... nghĩa là bài hát phải có cốt chuyện càng éo le trắc trở, nhiều nước mắt càng dễ gây ấn tượng hơn!? Thật tình mà nói, vì trình độ dân trí còn hạn chế, những dòng nhạc "bác học," "hiện đại" là món ăn chưa quen với những người có cái dạ dày chỉ thích nghi với mắm muối, dưa cà!
...

Nhạc Boléro thường viết về quê hương, tình yêu, thân phận. ... Nhạc tình Boléro có "ướt" mà không "ác," có ủy mị nhưng là thứ ủy mị đầu trần chân đất, chớ không phải là lòe loẹt phấn son, gấm vóc lụa là.
...

Với trào lưu tốc độ hóa, hiện đại hóa, đã vô tình ngăn dòn chảy Boléro vốn hiền từ như một con khe, con suối rồi chăng?
...

Vẫn trên đường đi tìm kiếm, chắc một ngày không xa, Boléro (những bài hát cũ) sẽ được các ca sĩ hát lại. Mong lắm thay!


nguồn: "Tội nghiệp Boléro!" [tháng 12 1999], trong Tội nghiệp Boléro!: Tạp bút, phỏng vấn ̣(Thành phố Hồ Chí Minh: Nhà xuất bản Văn nghệ, 2005), tr. 70-79.


25 tháng 9, 2017

Saigon mới có (1928)

Hãng Société Indochinoise d'Importation 40-44 Pellerin, mới lại một thứ Dĩa hát hiệu "Béka" của Đức quốc hát tiếng lớn hơn tiếng người, mà nghe rỏ ràng từ tiếng; ở cách cách nghe tưởng là hát cãi lương trong rạp vậy. Ấy là lời nói thiệt chó chẳng phải báo chuốt theo cách rao hàng quí ông lại mà so sánh dỉa nào trỗi hơn thì bỗn 1 hãng không ăn tiền. Ấy là dỉa Cãi Lương.

Còn có một thứ dĩa Hát theo có đạo: hát kinh ngày lễ, hát kinh ca ngợi Đức Bà, hát các dọng nước nầy nước kia, mừng lễ bỗn mạng, mừng ngày phong chức; hát tiếng Annam nghe thâm trầm diệu dàng như ở miền cực lạc vậy.

Ấy có phải là đều lạ Saigon mới có không.

Hảy lại hảng nghe thữ thì mới rỏ đều hư thiệt.

40-44 Rue Pellerin SAIGON

nguồn: Công Luận Báo (20 tháng 1 1928), tr. 4.

14 tháng 9, 2017

Hơn một vạn người phần đông là anh em lao động và thanh niên đã dự đám tang ông Ng. Văn Vĩnh (1936)

Trước nhà Ga, có đến trên vạn người dân chờ giờ đưa đám
Đoàn báo giới Annam quốc phục đi trước linh-xa
Đoàn báo giới Annam (Âu phục) đi trước linh xa

nguồn: Hà Thành ngọ báo (10 tháng 5 1936), 1.

13 tháng 9, 2017

Cuộc vui buổi tối (1929)

nguồn: Hà Thành ngọ báo (11 tháng 6 1929), 3

Ngày xưa "cuộc vui buổi tối" ở Hà Nội có nghĩa là coi chèo, tuồng hay cải lương tại các rạp Quảng Lạc (phố Tạ Hiện), Sán Nhiên Đài (phố Đào Duy Từ) và Cải Lương Hí Viện (Hàng Bạc).

11 tháng 9, 2017

Nationalistic Music - Sigmund Spaeth (1961)

Nationalism, long a menace to civilization, has affected the world's music as well, often with strange results.  It may be claimed that in general that the great music of all time is, on the whole, free from national characteristics, whereas the works exhibiting a strong nationalism are generally written by composers of lesser significance.

It is also probably true that obviously nationalistic music is likely to exert a more immediate appeal than compositions of a more cosmopolitan nature, failing, however, in most cases, to establish a reputation as a work of enduring value in the judgment of connoisseurs.  Music of a marked national flavor arrive fairly easily at a quick popularity, but rarely succeeds in achieving the status of the more complex masterpieces.

Chủ nghĩa dân tộc, lâu này mà đe dọa nền văn minh, cũng đã gây ảnh hưởng đến âm nhạc hoàn cầu, lắm lần với những kết quả kỳ lạ. Có thể cho rằng nói chung, âm nhạc vĩ đại của mọi thời đại hoàn toàn không có các đặc điểm dân tộc, trong khi những tác phẩm biểu lộ chủ nghĩa dân tộc thường thường được viết bởi các nhà soạn nhạc tầm thường.

Cũng có thể đúng là âm nhạc dân tộc chủ nghĩa dường như gây được tác dụng lập tức so với các tác phẩm mang tính chất quốc tế hơn, tuy nhiên, trong đa số các trường hợp, không xác minh sự uy tín như một tác phẩm có giá trị lâu dài trong sự đánh giá của những người sành sỏi. Âm nhạc mà có hương vị quốc gia rõ rệt được phổ biến khá nhanh chóng, nhưng hiếm khi thành công trong việc đạt được vị trí của các kiệt tác tinh vi hơn.

nguồn: Sigmund Spaeth, The Importance of Music (New York: Fleet Publishing Corporation, 1963), tr. 36.