31 tháng 7, 2019

Mưa đêm ngoại ô (Rainy Night At the Outskirts) - Đỗ Kim Bảng (1960)

Trời đã khuya rồi đấy, trăng chênh chếch xuyên ánh qua mành,
Heaven's dark midnight, the moon slants spreading its light past the blinds,
Trời đã mưa rồi đấy, mưa trên xóm xa ánh đô thành.
Heaven has rained, raining upon a hamlet far from the city lights.
Đường ngoài kia không xôn xao, không đẹp vì đèn màu, ôi đường dài hun hút với đêm sâu!
The road out there is not noisy, not pretty with colored lights, oh the long road deep into dark night!
Bước chân ai qua mau dưới mưa nghe nao nao lẫn tiếng còi tàu thét lâu.
Whose footsteps quickly pass in the rain feeling unease with the long shriek of the train whistle.

Nằm giữa đêm ngoại ô nghe mưa rớt trên khóm tre già,
Lying down at night in the outskirts hearing rain trickle on the old bamboo bush,
Thầm nhớ ai ngoài xa đang tranh đấu cho nước non nhà.
Inwardly remember someone out there who is fighting for our homeland.
Người anh tôi không quen ơi,
My man who I cannot forget,
Mưa rừng về ngập trời mưa làm chi cho ướt áo anh tôi.
Forest rain returns, flooding the heavens, rain why do you soak my man's clothes.
Đến mai khi nơi nơi gió im mưa thôi rơi mời anh qua làng tôi.
When tomorrow comes and everywhere the wind quiets and rain ceases I invite to come past my village.

Đây ngoại ô nhạt ánh đèn khuya;
Here in the outskirts, the faded light of midnight;
Đèn vàng hiu hắt soi con đường mờ mờ bóng mưa,
Weak yellow lamps light the road in the rain's dim shine
Nhưng tin yêu thắm lòng ta.
But faith and love warm our hearts.
Xin tặng anh người trai vì dân
Please I present you, a man of the people
Nụ cười em gái yêu, với tình thương như ánh xuân,
A loving girl's smile, with affection like spring's light,
Mang theo anh nhé lúc hành quân...
Bring it with you when you're on the march...

Để những đêm trời khuya mưa tí tách như đếm canh dài,
So that those night of dark midnight, rain dripping it count out the long watch,
Ở chốn xa ngoài kia nơi biên giới sương khuất cây đồi,
Far off there, at the border, mist obscures the hill's trees,
Người anh tôi không quen ơi, trên đường dẹp giặc thù nếu chợt nghe tim ấm giữa xa xôi
My unforgotten man, on the road putting down the enemy, if suddenly your heart feels warms from afar
Gió mang ra biên khu mến trao anh câu ca một đêm mưa ngoại ô...
A breeze brought to the frontier, fondly presents you words of the song of a rainy song of the outskirts...

nguồn: Đỗ Kim Bảng, "Mưa đêm ngoại ô" (Saigon: Tinh Hoa Miền Nam, 1962).

Hương Lan ca "Mưa đêm ngoại ô" độ năm 1968 cho hãng dĩa Việt Nam M3573.

14 tháng 7, 2019

các nghệ sĩ chiều hôi (1973)

Đây là ảnh của 6 nghệ sĩ thuộc Đoàn Văn Công Trung Ương của Mặt Trận Giải Phóng khi về tới Sàigon đã chụp ảnh chung với nhà văn Xuân Vũ và nhạc sĩ Phan Thế.

Ảnh từ trái sang phải:

Thái Sang (họa sĩ), Xuân Vũ (nhà văn, đã hồi chánh năm 1971), Từ Chương (nhạc sĩ), Phan Thế (đã hồi cháng năm 1971), Ngọc Dung (kịch sĩ), Nguyễn Hoàn (kịch sĩ), Nguyễn Nghĩa (ca sĩ), Võ Hồng Tươi (biên đạo múa tức Vũ-Sư).

nguồn: Truyền-đơn dân-vận và định-vân do Cục Tâm-lý-chiến thực hiện kể từ ngày ngưng bắn 28-01-1973 (Douglas Pike Collection, Virtual Vietnam Archive)

Thông tin rất hiếm về Phan Thế vốn là nhạc sĩ Khu R của Mặt Trận Giải Phóng.  Ông Phan Thế theo chiều hôi năm 1971.  Khi còn theo cách mạng ông sáng tác bài khá phổ biên ở khu R như "Anh sống mãi" (viết về Nguyễn Văn Trỗi), "Bài ca tải gạo," "Giờ đã đến," "Khúc quân hành" (được Nhà Hát Giao Hưởng và Hợp Xướng Việt Nam thâu lên đĩa Tiếng Hát Việt Nam), "Mùa bông điên điển" (vọng cổ), "Nắm chặt tay nhau," "Những búp măng non," "Thi đua Ấp Bắc" và "Trên đường thiên lý."

3 tháng 7, 2019

trích Từ chánh trường đến thượng trường (1967)


nguồn: Bình Minh Tất Niên 1967.

Ông Tây ngâm nga ca khúc "Sài Gòn" của Y Vân. Saigon đẹp thật. Có phải là người hát "dzân ca" là Duy Khánh với bài "Xin anh giữ trọn tình quê"?

Anh ơi anh ơi, trời Nam đau khổ,
Nhà Việt Nam cách trở,
Mẹ Việt Nam nức nở...

28 tháng 6, 2019

26 tháng 6, 2019

"Si vous étiez le nègre"... - Interim (1931)

L'Exposition coloniale aura été un grand bienfait si elle a pu donner à la masse de ses visiteurs une idée un peu plus large de l'Humanité.

La foule se presse à l'Exposition et regarde avec curiosité les Jaune, Rouges ou Noirs, et aussi les Arabes de l'Afrique du Nord, qui sont bien plus Blancs que Jaunes. La curiosité est même parfois, il me semble, trop vive, trop indiscrète, Et je me appelle cette phrase qui disaient dans ma jeunesse les écolier: "M'siu, il vous regarde come si on était des bête curieuses."

Notre tact, notre courtoisie, voici une belle occasion de les exercer en prouvant aux homes, aux femmes de ces races lointaines que nous ne les considérons pas come des "bêtes curieuses", autour desquelles on se presse comme autour desquelles on se presse comme d'une cage aux singes, mais comme des hommes et des femmes, tout simplement, c'est-à-dire comme des gens assez pareils à nous.

Leur civilisation n'est pas la même que la nôtre, évidemment. Pourtant, elle n'est pas toujours inférieure, et nous avons fini par l'apprendre. Les mères ne mènent pas leurs enfants à l'Exposition coloniale en leur disant: "Viens, on va voir les sauvages."

Les Noirs? Ne sommes-nous pas obligés d'admirer la beauté de leurs corps athlétiques? Et leur sculpture, ne croyez pas que ce soit seulement par snobisme que bien des artistes l'admirent. ...

Pour les Jaunes, inutile de plaider, n'est-ce pas? Ne nous senton-nous pas humiliés si on nous conte que, quelque part en Chine, un marin d'Occident a bouscoulé un "Jaune" qui sortait de l'Université de Cambridge, ou de celle de Paris. La pensée orientale est essez pure et assez forte pour effrayer les gardiens de notre tradition.

J'ai vu à l'Exposition coloniale une actrice annamite qui n'est dépassée, en art, par aucune de nos actrices. Comme elle pleurait, sur la scène, de vraies larmes, je pensais: Un brave homme de chez nous, rencontrant cette femme devant les frises sculptées d'Angkor, ne va't'il pas la considérer come une simple "indigène"; et elle, ne va-t-elle pas être blessée de ce regard, en souffrir? Si nous étion à sa place...

Pourtant, aucun de nous n'ignore que nous arrivons à un moment de l'Histoire où la seule politique coloniale possible est celle de la justice, de la compréhension, de la collaboration, de l'amité.

Colonisateurs et colonisés ne pouront bientôt plus penser en vainqueurs et en vaincus. Ils seront "grands frères" et "petits frères", ou ils seront ennemies. Et alors...

"If you were the negro" ...

The Colonial Exhibition could be a great blessing if it gave the mass of its visitors a slightly larger idea of ​​Humanity.

The crowd rushes to the Exhibition and looks with curiosity at the Yellow, Red or Black [races], and also the Arabs of North Africa, who are more white than yellow. Curiosity is sometimes, it seems to me, too lively, too indiscreet, And I call myself this sentence which said in my youth of my school days: "Sir, he looks at you like if we were curious animals."

Our tact, our courtesy -- here is a great opportunity to exercise them by proving to the men and women of these distant races that we do not consider them as "curious beasts," around whom we press ourselves like a cage for monkeys, but just like men and women, that is to say, as people quite like us.

Their civilization is not the same as ours, of course. However, it is not always inferior, and we have ended up learning it. Mothers do not take their children to the Colonial Exhibition, saying, "Come on, let's go see the savages."

Black people? Do not we have to admire the beauty of their athletic bodies? And their sculpture, do not believe that it is only because of snobbery that many artists admire it. ...

For the Yellows, it's pointless to ask, is it? Do not we feel humiliated when we are told that somewhere in China, a sailor from the West has jostled a "Yellow" coming out of Cambridge University, or from Paris University. Eastern thought is pure and strong enough to frighten the guardians of our tradition.

I saw at the Colonial Exhibition an Annamite actress who is not surpassed, artistically, by any of our actresses. As she was crying, on the stage, real tears, I thought: A good man from home, meeting this woman in front of the carved friezes of Angkor, will not he consider her as a simple "native"; And is she not she going to be hurt by this look, suffer from it? If we were in her place ...

Yet, none of us are unaware that we are coming to a point in history when the only colonial policy possible is that of justice, understanding, collaboration, and friendship.

The Colonizers and colonized will soon no longer be able to think as conquerors and vanquished. They will be "big brothers" and "little brothers", or they will be enemies. ...


"Nếu bạn là người da đen" ...

Triển lãm Thuộc địa có thể là một phước lành tuyệt vời nếu nó mang lại cho du khách một lượng lớn ý tưởng về Nhân loại.

Đám đông đổ xô đến Triển lãm và nhìn với sự tò mò ở các màu vàng, đỏ hoặc đen, và người Ả rập ở Bắc Phi, những người có màu trắng hơn màu vàng. Tò mò đôi khi, dường như với tôi, quá sống động, quá kín đáo, và tôi tự gọi mình là câu nói trong thời thơ ấu của mình về những ngày học của tôi: "Thưa ông, ông ấy nhìn bạn như thể chúng tôi là những con vật tò mò."

Thủ thuật của chúng tôi, lịch sự của chúng tôi - đây là cơ hội tuyệt vời để thực hiện chúng bằng cách chứng minh cho nam giới và phụ nữ của các chủng tộc xa xôi này mà chúng tôi không coi chúng là "những con thú tò mò" xung quanh người mà chúng ta tự nhấn mình giống như một cái chuồng cho con khỉ, giống như nam giới và phụ nữ, có nghĩa là, như những người khá giống chúng tôi.

Nền văn minh của họ không giống như chúng ta, tất nhiên. Tuy nhiên, nó không phải là luôn luôn kém hơn, và chúng tôi đã kết thúc học nó. Các bà mẹ không đưa con mình đến triển lãm thuộc địa, nói, "Thôi nào, chúng ta hãy đi xem những người da đỏ."

Người da đen? Không phải chúng ta phải chiêm ngưỡng vẻ đẹp của cơ thể thể thao của họ? Và tác phẩm điêu khắc của họ, không tin rằng chỉ vì sự hoài nghi mà nhiều nghệ sĩ ngưỡng mộ nó. ...

Đối với Da vàng, thật là vô ích khi hỏi, đúng không? Chúng tôi không cảm thấy bị sỉ nhục khi chúng tôi được thông báo rằng một nơi nào đó ở Trung Quốc, một thủy thủ từ phương Tây đã xô một "Davàng" ra khỏi Đại học Cambridge, hoặc từ Đại học Paris. Tư tưởng phương Đông là tinh khiết và đủ mạnh để làm cho những người bảo vệ truyền thống của chúng ta sợ hãi.

Tôi đã nhìn thấy tại triển lãm thuộc địa một nữ diễn viên Annam, người không phải là nữ diễn viên của các nữ diễn viên. Khi cô đang khóc, trên sân khấu, nước mắt thực sự, tôi nghĩ: Một người đàn ông tốt từ nhà, gặp người phụ nữ này trước những chiếc váy khắc của Angkor, anh ta sẽ không coi cô như một người bản xứ đơn giản; Và liệu cô ấy không bị tổn thương bởi vẻ ngoài này, uffer từ nó? Nếu chúng tôi ở vị trí của cô ấy ...

Tuy nhiên, không ai trong chúng ta không biết rằng chúng ta đang đến một điểm trong lịch sử khi chính sách thuộc địa duy nhất có thể thực hiện được là công lý, hiểu biết, hợp tác và tình bạn.

Các thuộc địa và thuộc địa sẽ sớm không còn có thể nghĩ là những người chinh phục và bị đánh bại. Họ sẽ là "anh em lớn" và "anh em nhỏ", hoặc họ sẽ là kẻ thù.

nguồn: báo L'Intransigeant 3 tháng 6 1931

19 tháng 6, 2019

Không phải tại chúng mình (It's Not Our Faults) - Ngọc Văn & Thương Linh (1969)

BOLERO

Giang Tử [GT] và Trang Mỹ Dung [TMD] ca

GT: Không phải tại Em
It's not Your fault
TMG: cũng không phải tại Anh
Nor is it Yours
TMD & GT: tại Trời xui khiến nên chúng mình thương nhau.
It was heaven that caused us to love one another
TMD: Tình nồng thắm biết bao lúc Ông Tơ bắc cầu Bà Nguyệt nối chữ yêu vui trọn buổi ban đầu
A love so passionate, when the Thread Man built his bridge the Moon Lady connected love and happiness completely at that first time
Rồi thời gian lướt mau
Then time quickly fleeted past
GT: Tình ta úa màu
Our love faded
Đàn dâng phím sầu đầy thương đau khi tình héo không phải tại Em cũng không phải tại Anh.
The lute's frets rose sadly full of pain when our love became parched, it's not Your fault or Mine.

Tình yêu!
Love!
Tình yêu như hoa nở đẹp xinh khi Xuân đến em ơi!
Love is like a beautiful at Spring's arrival my love!

TMD: (Làm thân hoa cho người ta hái)
(Being a flower for someone to pick)

GT: Hè sang sắc thắm hoa dần tàn
Summer comes, the flower's hue gradually fades

TMD & GT: Thu đến nghẹn ngào
Autumn's arrival choked with tears
Rồi heo may kéo sang mùa Đông làm hoa kia chết trong lạnh lùng.
Then the northwest wind brings Winter killing that flower in its cold.

GT: Không phải tại Em
It's not Your fault
TMD: cũng không phải tại Anh
Nor is it Yours
TMD & GT: tại đời đen trắng nên chúng mình xa nhau.
it's because life's black and white that we have to be far apart.
TMD: Mình từng nói đã lâu
We have said for so long
Dấu đi chung chuyến tàu
In love on the same voyage

Người về bến khác nhau không hẹn đến nơi nào
We left on different docks with no plans to meet again anywhere
Thì ngày nay có sao
So today what is there
GT: Mình không trách người mình không trách mình đời đổi thay như màu áo không phải tại Em cũng không phải tại Anh
I don't blame another and I don't blame myself, life has changes like a blouse's color, it's not Your fault nor is it Mine.

nguồn: Ngọc Văn Thương Linh "Không phải tại chúng mình" (Saigon: NV [Tác giả], 1969). NV Ấn phẩm số 4


26 tháng 5, 2019

Người yêu lý tưởng (An Ideal Lover) - Y Vân (1965)

Medium twist

Em thường hay ước mơ.
I often dream.
Mơ người yêu lý tưởng
Dream of an ideal lover
Với vẻ hào hoa lẫn nét kiêu hùng điểm chút phong sương
Looking gallant with a cockiness and worn with the elements
Sẽ là chàng chiến binh hay là chàng phi công hay là chàng thủy thủ
He'll be a soldier or a pilot or a sailor

Biển dâu anh lấp bằng biển đông lai láng tình
Changing land and sea you'll fill in the South China Sea overflowing with love
Tình anh như núi ngàn. Tình em như suối nguồn
Your love is like mountain jungle.  My love is a river at the source

Ngàn xanh kia vẫn còn còn xanh như chúng mình
The green jungle over there is still fresh and green like us
Hỡi anh, người yêu lý tưởng
Oh dear, my ideal lover


nguồn: Y Vân, "Người yêu lý tưởng" (Saigon: Việt Nam Nhạc Tuyển, 1965)

"Người yêu lý tưởng" là nhạc phẩm thứ 12 của Việt Nam Nhạc Tuyển, nhà xuất bản của Hãng dĩa Việt Nam.  Người yêu lý tưởng đâu phải là nông công sĩ.  Phải có một người "kiêu hùng ... chút phong sương."  Một người hiên ngang đầy nam tính có nhiều nhục dục. Những người có nét hào hiệp, táo bạo ít khi là người dịu dàng biết tâm sự.


Túy Phượng ca "Người yêu lý tưởng"

Bài twist này theo nhịp và cách hòa âm của nhạc surf với chuỗi hợp âm I-I-I-I-V-V-I-I-V-IV-I.


"Bullwinkle, pt. 2" của nhóm The Centurians

Các ca khúc tân nhạc Việt Nam ít khi sử dụng đến những từ dấu hỏi, nhưng Y Vân đặt các dấu hỏi trong từ "tưởng" rất chuẩn.

14 tháng 5, 2019

Tôi đi giữa hoàng hôn (I Go Into The Twilight) - Văn Phụng (1963)


Slow rock

Tôi đi giữa hoàng hôn khi ánh chiều buông khi nắng còn vương
I go into the twilight as the evening light descends, as sunlight lingers
Một mình tôi ngắm cánh chim lạc loài mà lòng mình thấy u hoài 
Alone, I watch the errant birds and my heart feels melancholy

Tôi thương nhớ ngày qua. 
I long for days past.
Trên bến Hoàng Hoa hay những đường xa.
At the Chrysanthemum docks or on distant roads.
Thường thường hai đứa dắt nhau tươi cười mắt say sưa thắm mộng đời.
Usually we two held hands, laughing, joyous eyes dreaming of life.

Dù cho mưa gió, 
Even when there was wind and rain, 
Bên mái tranh nghèo 
By a poor thatched hut
Dù cho nắng, dù cho sương khói mịt mù niềm thương yêu, hằng xin mãi maĩ không hề phai.
Even when it was sunny, or when there was dim fog, I plead for it never to fade
Nhớ, nhớ, nhớ đêm nào, 
I can remember, remember an evening
Trên bến "tìm sao" hai đứa nhìn nhau, không nói một câu
At the "starwatch" dock we two looked at each other, not saying a word
Như thầm mơ ước, ước mơ dạt dào như thầm hẹn nhau mùa sau.
Like a yearning inside, an overflowing like inwardly promising each other the next season.

Tôi vẫn đi giữa hoàng hôn.
I still go into the twilight
Tôi vẫn đi giữa hoàng hôn.
I still go into the twilight
Tôi vẫn đi lòng thương nhớ.
I still go, my heart longs.


nguồn: Văn Phụng, "Tôi đi giữa hoàng hôn" (S: Tác giả, 1963).


Hình như bài ca "Tôi đi giữa hoàng hôn" được giới thiệu năm 1963 trong phim Tơ Tình qua giọng hát Mai Ly.  Văn Phụng kể cho tôi nghe rằng ông soạn ca khúc này năm 1958 để viết tặng vợ tương lai là ca sĩ Châu Hà.  Bài ca này rất êm ái, rất lãng mạn.  Tôi không biết hai "bến Hoàng Hoa" và "bến 'tìm sao'" có cụ thể thế nào.  Hay hai bến này chỉ là địa điểm có ý nghĩa trong đời riêng của hai tình nhân Văn Phụng và Châu Hà.

"Tôi đi giữa hoàng hôn" mới được cấp phép phổ biên ở nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam từ ngày 21 tháng 10 2013.  Nhưng thực ra tôi đã nghe tác phẩm này được trình bày trên làn sóng Đài Tiếng Nói Việt Nam từ nhiều năm trước đó do một kèn saxophone thể hiện.