12 tháng 4, 2019

Thien-Nhiên Radio-Pick-Up (1937)

Thiên Nhiên
Radio-Pick-Up
Phonos-Diques
Accessoires-Réparations

88 rue des Paniers Hanoi

nguồn: Tương Lai (4 février 1937).

Rue des Paniers hiện nay là phố Hàng Bồ.  Đây là phố cổ - là nơi tập trung của người Việt.  Tôi có nghe nói là đồng người Việt đứng trước một tiệm bán máy quay đĩa nghe nhạc thời trang Pháp.  Cửa hàng Thiên Nhiên bán máy quay đĩa máy vô tuyến điện.

8 tháng 4, 2019

Cuộc thi gái quê đẹp ngày hội đèn Hùng (1936)

Cô Đặng Thị Mùi (1) đứng thứ hai hàng trên (từ trái sang phải) ở làng Cao mai phủ Lâm-thao chiếm giải hoa khôi.

nguồn: Tuệ Dung photo, Hà Thành Ngọ Báo (9 tháng 4 1936), 1.


Hoa hậu Đặng Thị Mùi đội khăn mò quả mặt áo nâu sồng.  Nếu còn thì cô Mùi năm nay được thọ 100 tuổi.

28 tháng 3, 2019

Đạp lên đầu thù giành thắng lợi to lớn trong Đông Xuân (Trample on the enemies head to achieve a great victory in Winter/Spring) - Kháng Thông (1967)


nguồn: Cờ Giải Phóng 20 tháng 12 1967, tr. 1.


Thời tiền-Mậu Thân đã từng có nhiều tuyên truyền cổ động động khởi nghĩa.  Đông Xuân có nghĩa thời trước và sau Tết.


24 tháng 2, 2019

Văn Trang Âm Nhạc Vô Tuyến Điện (1958)

46, đường LÊ-VĂN-DUYỆT, 46-39 đường NGUYỄN-AN-NINH,39
(xế rạp Ciné Nam-Quang)   (cửa tây chợ SAIGON)
  • Bán và sửa chữa đủ loại RADIO chạy pile và điện
  • Các loại đàn, giây đàn, phụ-tùng trống nhi-đồng ZAZZ, conga, bongo, maracas
ĐẶC-BIỆT: Ampli-Guitar Điện
Contrebasse và đĩa hát cải cách

nguồn" Tự-Điển Công-Thương Việt-Nam; Annuaire Industriel et Commercial du VN; Vietnam Industrial and Commercial Directory 1958-1959 (Saigon: Nhóm Trịnh Hưng chủ trương-xuất bản).

Vài nhận xét.  1) Có vẻ như radio không còn là "xa xỉ phầm" nữa và đã thành rất phổ biên. 2) Nhất định là năm 1958 Sài Gòn đã có guitare điện tử rồi. 3) Thời gian này là cao điểm của phong trào nhạc dân ca mambo, vậy phải họ cho bán các nhạc cụ gõ như trống, conga, bongo, và maracas. 4) Tân nhạc vấ̃n được gọi bằng tên "nhạc cải cách."

16 tháng 2, 2019

Đồi Lim năm nay bị kiểm duyệt

Tin các báo. -- Ngày hội Lim năm nay những nữ tú lên đồi.

nguồn: Ngày Nay #201 (2 mars 1940), tr. 1.

Ở đằng sau, phía trai có một con tàu hỏa.  Cũng có xe buýt từ Hà Nội ra Bắc Ninh.  Có một ông Tây đen / Châu Phi.  Vì một lý do gì nào đó thì người ta không được phép đi lên đồi Lim.  Hội Lim cứ đông và lộn xộn như thế phải không?

Quả đồi này trông như cái mông phải chăng?

10 tháng 2, 2019

Đàn nguyệt (The Moon Lute) - Thế Lữ (1935)

(Trên sông Hương một đêm trăng)
Upon the Perfume River a moonlit night

Tặng Xuân Diệu
Dedicated to Xuân Diệu

Lòng ta hỡi! Thôi đừng lên tiếng nữa!
Oh my heart! Raise your voice no more!
Lặng mà nghe đờn nẩy khúc sầu thương.
Be silent, listen to the lute's plaintive music.
Ngón tay rung, rung động cả đêm sương.
Fingered vibrato stirs the dewy night
Khiến trăng nước đắm mơ hồ ly biệt,
Sinking the moon on the water into dim separation,
Khiến trong gió ngưng đọng niềm thống thiết
Stifling the breeze in feelings of woe
Của bao nhiêu người đẹp khát tình duyên
Of so many beauties who thirst for true love
Ôm nhớ nhung còn nức nở bên đèn.
Embrace longing, still sobbing by the lamp.

Đêm khuya vắng thêm gợi thời xa vắng,
A desolate midnight evokes more of that long ago time,
Tiếng bi ai như vẽ hình cay đắng
The mournful sound is like the painting of a painful portrait
Của chia phôi, cùng thương tiếc đợi chờ
Of parting, with the regrets and waiting
Trong bao thiên tình sử não nùng xưa.
Of a plaintive love story from eons past.

Thấy chăng ai? trên sông khuya im sóng
Do you see anyone? Upon the still midnight river
Bâng khuâng trôi một con thuyền mơ mộng,
Sadly floats a dreamy boat,
Thuyền lênh đênh gieo giữa cõi sương tan
The boat drifts, scattered midst the dispersing fog
Tiếng ngậm ngùi muôn thủa của thời gian.
Time's eternal sound of grief
Biết chăng ai? bao nhiêu điều cực khổ
Do you know who? How many misfortunes
Với bao nỗi hờn oan trong vũ trụ
With so many grudges in this universe
Cùng hẹn hò thu lại một đêm nay,
Have kept their appointment to gather into this night,
Đương nỉ non thánh thót ở trên giây,
And are whispering sweetly upon the strings,
Theo ngón đê mê của bàn tay nghệ-sĩ.
Through the inspired fingering of the artist's hands.

Thuốc độc êm đềm, ôi! giọng đàn kiều-mị,
Oh quiet poison! The lute's honeyed tones,
Bởi vì đâu gieo xuống mãi lòng ta
For where has this descent cast ever into my heart come from
Những giọt nồng tê-tái vị say xưa?
Those warm sorrowful drops of past intoxication?

25 tháng 1, 2019

Lời du tử (Words Of Wandering Son) - Nguyển Đình Phúc (1944)

Ad libitum - Dolce [Tùy ý - Ngọt ngào]

tặng em Bảo

Chiều nay biết về nơi đâu?
This evening don't know where to go?
Dừng chân ta ngắm cảnh bao la sầu.
Resting my feet I see a scene of great sadness
Ai đi trong lớp sương sơ
Who is going into the layers of fog
Người về đâu tá tới nơi quê nhà.
Where will he go, to the place of his home?

Dừng nơi đây, dừng nơi đây,
Stay right here, stay right here,
Ðường dài, chí lớn, ta dừng nơi đây.
The road's long, the will's large, I'm still right here.
Trông mây bay, trông mây bay 
Looking at the drifting clouds, the drifting clouds
Về nơi quê nhà, ta buồn chỉ có mình ta.
Returning to their homes, I'm sad, there is only me

Sáo vi vu u ủ ù
The whistling flute
Khúc nhạc ru
A lullaby
Ðàn ai xa vắng khóc than mùa thu, trông hoa lá rụng tơi bời
Whose faraway lute is sorrowing for autumn, looks at the scattered fallen leaves
Trong lòng người nghệ sĩ lệ rơi rơi.
Inside, the artist's tears fall.

Từ ra đi, bước lưu ly
Since leaving, the parting steps
Ðường chông gai đâu sờn chí nam nhi.
A road of thorns and spikes, don't discourage a man's will
Mà nay lòng nhớ quê hương
Whose heart now longs for home
Trong chiều sương sao để lệ sầu vương?
In the foggy evening, why leave sad spilt tears?

Không, không, ta quyết đi xa
No, no, I'm determined to go far
Có đâu ngồi nhớ tới nơi quê nhà.
There's no sitting and longing for home.

nguồn: Cô Lái Đò (Hà Nội: Nhà xuất bản Âm Nhạc và Đĩa Hát, 1988)


So với một bài ca bình thường thì "Lời du tử" cũng là lạ.  Cấu trúc bài ca này không có phiên khúc, không có điệp khúc.  Phải nói đây là cấu trúc lang thang.

Người "du tử" là một người thuở xưa.  Người đó rất nhạy cảm, hòa và phản ứng với thiên nhiên.  Người đó cũng một giữ sự độc lập của mình. 

Trong hồi ký, thì nhạc Nguyễn Đình Phúc nói là giai điệu của bài "như nhịp đời lang thang của nghệ sĩ."  Người nghệ sĩ giữ sự lý tưởng, nhưng người nghệ sĩ cũng nghèo.  Ai mà theo người nghệ sĩ ấy?  Nhưng người nghệ sĩ cứ đấu tranh cho nghệ thuật.  Nguyễn Đình Phúc mô tả người đó của "một bô-hê-miêng," (bohemian - tức là bô-hem), của "một "díp-si, có tính chất tự do phóng khoáng." Người kiểu ấy "không chịu theo khuôn phép xã hội, tự do phóng túng" [đánh nghĩa theo trang http://1tudien.com].  Người bô-hem vừa nghèo vừa "xướng ca vô loại" nhưng có sự hiểu biết hơn mỗi người trung bình khác.

Lúc tôi nói chuyện với Nguyễn Đình Phúc gần 25 năm trước đây thì ông kể rằng bài ca "Lời du tử" khó vượt qua chế độ kiểm duyệt lúc bấy giờ.  Người kiểm duyệt Nguyễn Văn Giệp là người nhạc đàn violin cổ điển tây phương muốn tự chối bài ca ngày vì không có cấu trúc rõ rệt.  Thực ra nhạc truyền thống Việt Nam không theo cấu trúc của nhạc tây phương.  "Lời du tử" có vẻ như một giai điệu ngâm thơ hơn một khúc ca phổ thông hay cổ điển tây phương.

Cuối bài ca thì người bô-hêm, ngừơi di-gan được chiến thắng: "Không, không ta quyết đi xa."  Bài ca này cũng được phổ biến một thời gian.  Sau đó tôi không biết bài ca "Lời du tử" có bị cấm bao giờ nữa, nhưng ngày 12 tháng 11 năm 1989 thì bài hát được cấp phép trở lại.


"Lời du tử" do một ca sĩ nghiệp dữ thể hiên.