Bài diễn văn tiếng Pháp về các bài hát An Nam (1937)

Ông Nguyễn Tiến Lang ngày càng thành công.

Sau khi chinh phục khán giả An Nam tại Samipic [Société d’Amélioration Intellectuelle et Morale du Peuple Indigène de la Cochinchine - Society for the Intellectual and Moral Improvement of the Indigenous People of Cochinchina] hôm kia, ông lại tiếp tục gặt hái thành công vang dội hôm qua với khán giả Pháp—và những người An Nam nói tiếng Pháp—đông người đến nỗi hội trường rộng lớn của Hội Yêu Nhạc Sài Gòn cũng không đủ chỗ.

Tất cả những người thường xuyên tham dự các buổi diễn thuyết của Hội Liên minh Pháp ngữ đều có mặt, chen chúc như cá mòi, người ngồi, người đứng, thậm chí có người còn ngồi bên cửa sổ mở rộng.

Học sinh trung học từ Chasseloup-Laubat và Pétrus-Ky, học trò của trường Paul Doumer, nữ sinh trường Mayer Street, học sinh nội trú từ các trường tư thục—tất cả những thanh niên ham học của thủ đô miền Nam đều háo hức đến nghe vị diễn giả trẻ tuổi—người có tài năng viết văn đáng kể đã được biết đến từ nhiều năm nay.

Bên ngoài, vô số xe hơi xếp thành hai hàng dài trên đường phố, minh chứng cho địa vị của nhiều người tham dự, những người đàn ông và phụ nữ thuộc tầng lớp trí thức, thương nhân và hành chính ưu tú của thành phố chúng ta.

Chúng tôi nhận thấy sự hiện diện ở hàng ghế đầu của Thống đốc Nam Kỳ [Pagès], bà Christiane Fournier, Đại tá Pacaut và bác sĩ Nguyễn Văn Tung—nhưng làm sao có thể liệt kê hết tất cả  mà không bỏ sót các tên nào mà thấy đáng tiếc?...

Đúng 9 giờ tối, ông Valençot rung chuông chủ tọa, và sự im lặng lập tức bao trùm lên chốn náo nhiệt này.

Hiệu trưởng trường trung học Chợ Quán [tức Pétrus Ky] giới thiệu với khán giả một người An Nam trẻ tuổi, dáng người nhỏ nhắn, mảnh khảnh trong bộ veston len ​​xám kiểu châu Âu, với vẻ ngoài rụt rè nhưng đôi mắt lại rất thông minh!

Trong một bài phát biểu dài, ông Valençot đã có bài điếu văn tuyệt vời dành cho tác giả của Đông Dương dịu dàng, người đã thể hiện một cách hoàn hảo sự kết hợp giữa ngòi bút và cọ vẽ, sự giao thoa của hai nền văn minh: văn minh Pháp và văn minh An Nam.

Sau đó, người bạn đáng mến của chúng ta, Nguyễn Tiến Lãng, đã được lên tiếng.

 
Không quay lại thời kỳ Đại hồng thủy, bài nói chuyện hấp dẫn – được minh họa bằng âm thanh các dĩa hát được lựa chọn kỹ lưỡng – đã gợi lại một quá khứ rất xa xôi.

Bài hát An Nam cổ nhất còn lưu truyền đến ngày nay, và mà bất kỳ người An Nam nào dù chỉ hơi tò mò về lịch sử dân tộc mình cũng đều thuộc lòng, có niên đại khoảng năm 40 Công nguyên, vào thời kỳ anh hùng của hai chị em Trưng, ​​những người hoàng hậu đã giải phóng đất nước khỏi ách thống trị của Trung Quốc.

Nhưng không phải tất cả những bài hát cổ của đất nước đều lấy cảm hứng từ chiến tranh. Kho tàng bài hát của những người đó, chủ yếu ca ngợi những công lao trong thời bình, những niềm vui và nỗi buồn của cuộc sống thường nhật.

Người diễn giả hữu duyên bắt đầu nhắc đén các bài hát ru co đã đưa mình vào giấc ngủ khi còn nhỏ, những bài hát ru con mà những nữ nông dân vẫn thì thầm vào tai những đứa trẻ nằm trên những chiếc võng đung đưa nhịp nhàng.

Tiếp theo, ông kể lại những giai điệu giản dị mà những người phụ nữ cấy lúa dùng để làm sống động công việc vất vả của họ trên những cánh đồng lúa ba Kỳ, đôi chân lún sâu trong bùn đất của đồng bằng và lưng còng dưới nắng hay mưa.

Rồi đến những khúc nhạc đồng quê, đơn giản là u sầu hoặc chân thành yêu đương: tiếng hò và tiếng vè của các chàng trai và cô gái trẻ; hát xẩm của những người mù lang thang hay các cô đầu phố Khâm Thiên; giọng hò của những người khuân vác và người đánh xe ngựa; tiếng trông quân của mùa sau Tết và Trung Thu; vô số tiếng ca và lý của những chiếc thuyền bè ở Vịnh Hạ Long và sông Hương; các nét nhạc du dương được lưu truyền bởi người Chăm ở Bắc Kỳ và tiếng cải lương của Nam Kỳ.

Ông Nguyễn Tiến Lãng, được hoan nghênh bằng những tràng vỗ tay nhiệt liệt nhiều lần, đã kết thúc buổi tối vào khoảng 10 giờ 30 phút tối với lời kêu gọi tha thiết tới đồng bào mình, thúc giục họ gìn giữ tài sản văn hóa dân gian phong phú, thấm đẫm những vần thơ ngọt ngào – một ốc đảo nghệ thuật thuần khiết trong thời đại vật chất đầy những đòi hỏi xã hội và cuộc đấu tranh sinh tồn cay đắng này.

Ngay sau khi ông kết thúc bài phát biểu, vị tùy viên ưu tú của Văn phòng Nhà vua Bảo Đại này đã được vây quanh bởi một đám đông người hâm mộ say mê, bắt đầu với ông Pagès.

Xét cho cùng, ngày 5 tháng 3 năm 1937 nên được xem là một ngày cột mốc trong biên niên sử văn học của Viên ngọc Viễn Đông.

"Hội nghị Pháp về các bài hát An Nam," L'Impartial, ngày 6 tháng 3 năm 1937, trang 2

A French Conference on Annamite Songs (1937)

[The original French text is here]

Mr. Nguyen Tiến Lãng is on a winning streak.

After captivating the Annamite audience at the Samipic [Société d’Amélioration Intellectuelle et Morale du Peuple Indigène de la Cochinchine - Society for the Intellectual and Moral Improvement of the Indigenous People of Cochinchina] the day before yesterday, he again achieved a resounding triumph yesterday with a French - and French-speaking Annamite - audience, so numerous that the vast hall of the Saigon Philharmonic [Society] was far too small to accommodate them.

All of the regulars of the Alliance Française lectures were there, packed like sardines, some seated, others standing, some even perched at the wide-open windows.

High school students from the Chasseloup-Laubat and Pétrus-Ký high schools, pupils from the Paul Doumer school, violet schoolgirls from the Mayer Street school [Lycée Marie Curie?] and boarders from private institutions - all of the studious youth of the southern capital came to hear the young speaker, whose considerable writing talent had been known to them for many years.

Outside, a multitude of cars, lined up in a double row in the street, attested to the status of many of the listeners, both men and women, who belong to the intellectual, commercial, and administrative elite of our city.

We noted the presence, in the front row, of the Governor of Cochinchina [Pagès], Madame Christiane Fournier, Colonel Pacaut, and Doctor Tung [Nguyễn Văn Tùng] - but how could one list all the names without risking regrettable omissions?...

At precisely 9:00 p.m., Mr. Valençot rang the presidential bell, and silence immediately fell over this bustling hive.

The headmaster of the Chợ Quán high school [Lycée Pétrus Ký] introduced the audience to a very young Annamite, a slight, slender young man in his gray wool suit, with such a shy demeanor, yet such intelligent eyes!

In a lengthy address, Mr. Valençot delivered a magnificent eulogy to the author of Sweet Indochina, who perfectly embodies the union of the pen and the brush, the marriage of two civilizations: that of France and that of Annam.

Then, our amiable friend Nguyễn Tiến Lãng took the floor.

Without going all the way back to the Flood, the interesting talk - illustrated in transcription by the playing of half a dozen judiciously chosen records - evoked a very distant past.

The earliest Annamite song that has come down to us, and which every Annamite even slightly curious about their national history knows by heart, dates back to around 40 BC, to the heroic era of the two Trưng sisters, queens who liberated the country from Chinese rule.

But not all the ancient songs of the land draw their inspiration from war. Their repertoire preferentially celebrates the work of peace, the joys and sorrows of daily life.

The charming speaker began by reviewing the lullabies that lulled him to sleep as a child, and which peasant women still whisper into the ears of babies lying on hammocks, swaying rhythmically.

Then there are the simple melodies with which women transplanting rice adorn their hard labor in the rice paddies of the three regions, feet sinking into the mud of the deltas and their backs bent under the sun or the drizzle.

Next came musical idylls, simply melancholy or candidly amorous: the hò and vè of young men and women; the hát xâm of itinerant blind musicians or the singers of Khâm Thiên; the hò khoan of porters and carters; the trống quân song from after Tết and the mid-autumn season; the countless ca and lý of the sampans of Halong Bay and the Perfume River; the languorous notes bequeathed by the Chàm people of Tonkin and the cải lương of Cochinchina.

Mr. Nguyễn Tiến Lãng, who was greeted with enthusiastic applause on numerous occasions, concluded the evening around 10:30 p.m. with a stirring appeal to his compatriots, urging them, with a jealous pride to preserve their rich folklore, steeped in gentle poetry—an oasis of pure art in this materialistic era of social demands and the bitter struggle for existence.

As soon as he had finished speaking, this distinguished attaché to the office of His Majesty Bảo Đai, was surrounded by a throng of charmed people, beginning with Mr. Pagès.

By all accounts, this 5th of March, 1937, should be marked as a red-letter day in the literary annals of the Pearl of the Far East.

Source: "Une conférence française sur les chansons annamites," L'Impartial 6 mars 1937, 2.

Nguyễn Tiến Lãng was a young public intellectual who had a dual orientation toward French / Western culture and values and the culture and values of Vietnam. (He was 28 years old in 1937). This article describes a remarkable moment when a lecture hall in Saigon was filled beyond capacity with a French and a Francophone Vietnamese audience eager to learn about Vietnamese music -- something that both the French and Vietnamese listeners felt that they needed to learn more about.

The article notes the largely teen audience coming from Saigon's most elite high schools. These were institutions where the lessons were taught in French. European culture and values were elevated above all else. Nguyễn Tiến Lãng had previously given this talk in Vietnamese to a Vietnam audience as the Société d’Amélioration Intellectuelle et Morale du Peuple Indigène de la Cochinchine (the "Hội Nam Kỳ Trí Đức Thể Dục" in Vietnamese).

In the 1937 there was not yet any movement to create Vietnamese songs using Western methods. A couple of songwriters had made early attempts at this, but this music was then unknown to the public at large. Just what kinds of music did the young people attending the Chasseloup-Laubat, Pétrus-Ký, Paul Doumer and Marie Curie schools listen to? They likely listened to Western popular songs  that they heard on records, in films or on the radio or maybe Western classical music. The young men might have sung some French scouting songs. They were city dwellers and Vietnamese "traditional" music was probably not a part of their lives.

I conclude this because the article makes it seem like Nguyễn Tiến Lãng's talk is revelation to this audience. He describes musical activities that are foreign to their lives. Some of the audience were young people who arrived in chauffeured automobiles. They would be very distant from the folk music that was integrated into the daily lives of the peasant majority in Vietnam. It has always been hard for educated Vietnamese to view the peasantry as anything but backwards. Yet, the peasantry offered the people of Vietnam music that could proudly represent the Vietnamese people's national ambitions.

It was ludicrous to date the earliest Vietnamese songs to the time of the Trưng Sisters. We only know pre-20th century Vietnamese music through vague historical writings. This music was neither notated nor recorded until the very late 19th century. Nonetheless, in 1937 Nguyễn Tiến Lãng and his audience could still be aware of witness the everyday musical activity of their nation. Folk songs and theatrical forms were still very much apart of Vietnamese music life throughout Vietnam's laboring classes and peasantry.

Nguyễn Tiến Lãng encouraged his audience to value this hitherto unvalued music as way of elevating their own nation and its heritage. The French also had an interest in preserving an unchanging, exotic culture in order to bring a native color to their greater empire. 

Several very important French figures were present and supportive of this lecture. There was a French military representative - Colonel Pacaud. I know nothing more about him. Paul Valençot was the principal of the Lycée Pétrus Ký. Christiane Fourier was a journalist and author living in French Indochina who was very sympathetic toward Vietnamese national aspirations. Pierre André Michel Pagès was the governor of Cochinchina from 1934 to 1939. His major contribution to Vietnamese musical history was his financial support for Nguyễn Văn Tuyên's 1938 tour of Vietnam where he presented his newly composed Westernized songs.

In 1937 it would be impossible to know how thoroughly Westernized Vietnamese music would be today. But the clues are there. A young elite audience in 1937 wanted to believe in the music of their nation, but this music was largely foreign to them. Most importantly, the music that Nguyễn Tiến Lãng presented would become more and more foreign to their daily lives.

Une conférence française sur les chansons annamites (1937)

M. Nguyen-tien-Lang marche de succès en succès.

Après avoir conquis, avant-hier, le public annamite de la Samipic, il s'est encore taillé, hier, un joli triomphe auprès du public français--et annamite francisant--si nombreux que la vaste salle de la Philharmonique de Saigon était manifestation trop exiguë pour le contenir.

Tous les habitués des conférences de l'Alliance Française étaient là, pressés comme harengs en caque, les uns assis, d'autres debout, d'autres même perchés aux fenêtres grandes ouvertes.

Lycéens de Chasseloup-Laubat et de Pétrus-Ky, élèves de Paul Doumer, collégiennes violettes de la rue Mayer, pensionnaires des institutions privées, toute la jeunesse studieuse de la capitale du Sud avait tenu à venir écouter le jeune conférencier--dont le beau talent d'écrivain lui était connu depuis de longues années.

Dehors, la multitude des automobiles, rangées en double haie dans la rue, attestait la qualité de beaucoup d'auditeurs et auditrices, appartenant à l'élite intellectuelle, commerciale, administrative de notre ville.

Nous avons remarqué la présence, au premier rang des fauteuils de Monsieur le Gouverneur de la Cochinchine, de Madame Christiane-Fournier, du colonel Pacaut, de docteur Tung,--mais comment citer tous les noms sans risquer de commettre de regrettables omissions?...

A 21 heures précises, M.Valençot agita la sonnette présidentielle, et le silence se fit aussitôt dans cette ruche bourdonnante.

Le proviseur du lycée de Cho-quan présenta à l'auditoire un tout jeune Annamite, gringalet, mince dans son complet européen de laine grise, à l'allure si timide, mais aux yeux si intelligents!

Dans une longue allocution, M. Valençot fit un magnifique éloge de l'auteur d'Indochine la douce, qui concrétise on ne peut mieux l'alliance de la plume et du pinceau, le mariage de deux civilisations: celle de la France et celle de l'Annam.

Puis, notre sympathique ami Ng.-tiên-Lang prit à son tour la parole.

Sans remonter jusqu'au déluge, l'intéressante causerie--phonétiquement illustrée par l'audition d'une demi-douzaine de disques judicieusement choisis,--évoqua un passé très lointain.

La première chanson annamite qui nous soit parvenue, et que sait par coeur tout Annamite tant soit peu curieux de son histoire nationale, date en effet de l'an quarante environ avant Jésus-Christ, de l'époque héroïque des deux soeures Trung, les reines libératrices de la domination chinoise.

Mais tous les vieux chants du pays ne puisent pas leur inspiration dans la guerre. Leur répertoire, célèbre de préférence les travaux de la paix, les joies et les tristesses de la vie quotidienne.

Le charmant orateur passe en revue, d'abord, les berceuses qui endormirent son enfance, et que les paysannes continuent à murmurer à l'oreille des poupons couchés sur les hamacs au balancement rythmé.

Ensuite, ce sont les airs naïfs par quoi les repiqueuses agrémentent leur dur labeur dans les rizières des trois Ky, les pieds enfoncés dans la boue des deltas et le dos courbé sous le soleil ou sous le crachin.

Viennent les idylles musicales, simplement mélancoliques ou candidement amoureuses: les ho et les vè des jouvenceaux et des jouvencelles; les hat-xâm des aveugles ambulants ou des chanteuses Khâm-Thiên; les hô-khoan des portefaix et des charretiers; le trông-quân de l'après Têt et de la mi-automne; les innombrables ca et ly des sampaniers de la baie d'Along et de la Rivière Parfumée; les notes langoureuses léguées par les Chàm du Tonkin et le cai-luong de la Cochinchine.

M. Nguyên-tiên-Lang, frénétiquement applaudi à maintes reprises, termina la soirée, vers vingt-deux heures et demie, par un vibrant appel à ses compatriotes, pour les inviter à conserver avec une fierté jalouse leur riche folklore, tout imprégné de poésie suave oasis d'art pur dans ce temps matérialiste de revendications sociales et d'àpre lutte our l'existence.

Dès qu'il se fut tu, le distingué attaché au cabinet de S. M. Bao-Dai fut accaparé par une nuée de personnes charmées, à commencer par M. Pagès.

De l'avis général, ce 5 mars 1937 doit être marqué d'une pierre blanche dans les annales littéraires de la Perle de l'Extrême-Orient.

"Une conférence française sur les chansons annamites," L'Impartial 6 mars 1937, 2

"Le mariage de la plume et du pinceau.. M. NGUYEN-TIEN-LANG qui vient de publier en librarie cette jolie conference (nguồn: L'Impartial 26 mars 1937)

"Kiểm điểm nhạc giới" (Reviewing The Musical World) - Á Cầm (1946)

Nhiều nhạc sĩ đã đi họa đàn tại các tiệm khiêu vũ. Nghệ thuật vị nghệ thuật nghe chừng đã không "sống" được. Các nhạc sĩ thấy có "con đường ngang" xem ra có thể giúp được đôi phần cho đời vốn sẵn thiếu thốn của mình, đã họp nhau từng tốp bảy, tám người, đi nhận việc, để tối tối, mang nghệ thuật ra cho người đùa rỡn. Thật là một cảnh cười ra nước mắt của kẻ cầm đàn.

Cảnh tượng đỡ buồn hơn là các nhạc sĩ họa đàn tại các phòng trà. Ở đây ta được nghe âm nhạc cổ điển mà sự trình bày cũng có đôi phần điêu luyện. Tuy vậy, con người có tài âm nhạc xành nghe vẫn chưa được vừa ý.

Many musicians have taken up playing music in dancehalls. Art for art's sake it seems has not survived. Seeing a "sideline" that might help alleviate their already impoverished lives, musicians gathered in groups of seven or eight, have taken on this jobs, every evening, they bring their art to people just fooling around. That's a truly heartbreaking comical scene for those who played music.

A less miserable situation is that of musicians playing in tea rooms. Here, one could hear classical music presented with a certain degree of skill. However, even those with musical ability and discerning ears were still not satisfied.

"Kiểm điểm nhạc giới," Khuyến nhạc March 1, 1946, 4.

This editorial article was written by either Thẩm Oánh or Nguyễn Văn Giệp, the two most active participants in the Hội Khuyến Nhạc in 1945 and 1946. The latter was a professional musician who had a solid education in western classical music, who was a pedagogue, and who played music professionally in dancehalls and tearooms. The former was a songwriter who strongly advocated for the elevation of music appreciation according to western classical music standards as a way to elevate Vietnam as a nation to be taken seriously in the global community of nations.

The unaddressed demon in the room was a societal attitude of "xướng ca vô loại" - musicians as singers of no class. Looking at the Chinese word that vô loại derives from - 無類 has a more strongly pejorative meaning someone or something that is not fit to be called human. Music as a profession was at the lowest level of human activity. 

This attitude was sharply at odds with the way that Europeans regarded music, especially the music of the western classical tradition. Reverence for classical music gradually came to be an important marker of class distinction in Vietnam. In 1946 this was less clearly the case and required musicians like Thẩm Oánh and Nguyễn Văn Giệp to actively propagandize for the status of western classical musicianship.

Serious, highly trained musicians should not have to debase their art. Underlying this outlook was the implication that a civilized society should underwrite the efforts of the serious musician, either as active patrons of this art or through government support. Some of this government support has come to pass. Patronage has been slower but it is also growing. 

There is a strange contradiction at work here. This editorial and activity was occurring at the very moment of a revolution, a revolution very poplar among nearly all Vietnamese at that moment, against a European colonizer. Along with arguing for the necessity of western (European!) classical music, they also argue that Vietnamese music prior to European contact and European influence was deficient and perhaps merited the insult of "xướng ca vô loại." I guess this is equivalent to using the master's weapons to fight the master? 

Á Cầm is a fun pseudonym meaning Asian lute.

Kiếm nguồn nhạc mới (Seeking A New Music Source) (1949)

Ban Việt Nhạc của Đài Phát Thanh

Tiếng nói Việt Nam

Rất hoan nghênh những bản nhạc VUI TƯƠI hoặc những hành khúc dũng mạnh mà các bạn gửi đến để trình bày.

Chúng tôi thiết tha mong mỏi các nhạc sỹ sáng tác lưu tâm đến loại nhạc này để cùng nhau tìm kiếm một nguồn nhạc mới.

The Việt Music Group of the Radio Station

The Voice of Vietnam

We greatly welcome the happy, cheerful music works or bold marches that you all have sent for presentation.

We sincerely hope that music composers will focus on these kinds of music so that together we can find a new musical source.

nguồn: Việt Nhạc 16 tháng 2 1949

This Voice of Vietnam was the voice of the State of Vietnam / État du Viêt-Nam led by Bảo Đại under French guidance. They funded the radio station as well as the musicians who performed on the broadcasts, most importantly the Ban Việt Nhạc - a group that ranged in size from 8 to 10 musicians who performed in a semi-classical style.

Việt Nhạc was a bi-monthly newspaper that highlight the activities of this group and the radio station. It was compiled and edited by Thẩm Oánh and Vũ Khánh who created most of the content along with Trần Văn Nhơn. The majority of pages were devoted to articles and advocacy pieces written by Thẩm Oánh often using pseudonyms. There were very few issues that did not print not print a song and 85 percent of the songs were written by Thẩm Oánh.

The advertisement presented above dates from the period of the Central Provisional Government of Vietnam / Gouvernement central provisoire du Viêt‑Nam that preceded the State of Vietnam. The songs published in Việt Nhạc were in the "happy," "bold" style advocated here. They sought to create a rousing unifying body work musical works that could compete with the songs of the Việt Minh. They did not succeed at that goal.

The Ban Việt Nhạc did feature these works along with rousing pre-revolutionary Vietnamese songs and a sprinkling of less militant songs from Việt Minh controlled areas (notably songs by Phạm Duy). They also presented a number of romantic songs that are today known as nhạc tiền chiến that I'm sure went down much better with the listening audience. The Ban Việt Nhạc included vocalists and instrumentalists of the highest quality. It's a pity that they were never recorded.

Với chủ trương phục hưng nền Quốc nhạc Tivi (With the Object of Reviving National Music On TV) - Trùng Dương (1969)

Một ban gương mẫu như vậy không chắc đã huy động, nhưng cái gì khó khăn mới gọi là đặt giá. Chúng tôi cần đến những tay đờn thật xưa hiện giờ còn sống; đã biết qua nếp chơi tài tử cũ, ngón đờn không phải bị nhiễm độc bởi sự cải biến hàm hồ của cổ nhạc đương thời.

Chính những người đó mới làm sống lại mẫu mực của cổ nhạc. Và đó mới gọi là hòa tấu hay hòa ca cổ nhạc, chớ không phải... đánh giặc nhạc theo kiểu Năm Cơ - Văn Vỹ.

Such an exemplary group we'll probably be unable to mobilize, but the difficulty lies in the price. We need thosemusicians who have been playing for a long time who are still with us; those familiar with the manner of playing olden talented amateurs music, who finger haven't been poisoned by the careless modifications of traditional music today.

It is these people who make the ideals of traditional music live again. And that is what could really be called traditional ensembles and singing, not like the... attacking-the-enemy music in the manner of Năm Cơ and Văn Vỹ.

nguồn: Trùng Dương, "Với chủ trương phục hưng nền Quốc nhạc Tivi có nên nhận thêm vài ban tài tử lớn," [With Object of Reviving National Music on TV, should we accept a few big talented amateur groups] Đuốc nhà nam 13 tháng 4 1969.

Nhạc tài tử is the musical system underlying cải lương theater. It is also a refined art form on its own. This opinion piece interests me because he describes a couple of musicians that I love in a derisive way. However, the derision is accurate. Listen here:

These two along with Bảy Bá are the backing track of hundreds of cải lương and vọng cổ recordings. I think playing on recordings accustomed them to time limits and made their playing more rapid fire and virtuosic. At times it has the energy of Flatt and Scruggs - Foggy Mountain Breakdown.

The "đánh giặc" metaphor is really funny. It's a battlecry to attack the enemy, but within this music there's, of course, no enemy. The abundant ability of these musicians results in an aggressive form of musicianship. I think the writer is right in wanting to promote musicians from an earlier time who would likely play in more relaxed manner. I have no idea what the Saigon Television channel decided to do.

Nó (Waif) - Anh Bằng + Hoàng Minh (1967)

Slow-Rock

Thằng bé âm thầm đi vào ngõ nhỏ

The little one walks silently in the narrow alley
Tuổi ấu thơ đà mang nhiều âu lo.

His youthful days bear many worries.
Ngày nó sống kiếp lang thang, ngẩn ngơ như chim xa đàn, nghĩ mình tủi thân muôn vàn.

He lives fated to wander, bewildered like bird who has strayed from the flock, in eternal self-pity

Mẹ nó qua đời khi còn tấm nhỏ

His mother died when he was still young
Một chén cơm chiều nên lòng chưa no.

One bowl of evening rice, stomach not yet full.
Cuộc sống đói rách bơ vơ, hỏi ai, ai cho nương nhờ, chuỗi ngày tăm tối vô bờ.

A life of helpless hunger in tatters, one asks, who could he lean on in the limitless dark days 

Đêm đêm nó ngủ một manh chiếu rách co ro một thân côi cút không nhà

Night after night he sleeps on a tattered mat, curled up, orphaned without a home
Thân em lá cỏ bạn quen ai có đâu xa.

His body a blade of grass, friend nowhere around.
Thằng Tư con Tám hôm qua trên phố lê la.

The lads Tư and Tám yesterday were on the street hanging around.

Miền Bắc điêu tàn nên đời nó khổ

The North is in ruins so his life is miserable
Một chén cơm chiều nên lòng chưa no

One bowl of evening rice, stomach not yet full.
Nhiều lúc nó khóc trong mơ, mẹ ơi con yêu mong chờ bao giờ cho đến bao giờ.

Often he cries while dreaming, mother your beloved child will you wait, will you wait until the end.

nguồn: Anh Bằng, Hoàng Minh, "Nó," Saigon: Mỹ Hạnh, 1973

Chữ nó, trước kia ta chỉ dùng xưng hạng người mà ta lấy làm khinh hèn, chớ không mấy khi dùng mà xưng sự vật. (Phan Khôi, 1930)

The words "nó," before we only used it to name the category of people that we despise or look down on, it was not often used to name objects. 

It was a challenge translating this two letter title. Vietnamese people employ "nó" in many ways these days, sometimes in this derogatory way, sometimes just to fill in for he or she in the case a person of lower status (say, a child) or to fill in for "it." 

Gaunt, ragged orphans were a part of Vietnamese life. The lyrics of this song make it clear that this pitiable scene is located north of the 17th parallel. In socialist society one imagines that there were be a safety net to provide for orphaned children. By the same token, children were sometimes shunned and abandoned because of their family status, or as the result of land reform. Was this song simply created for psy-war purposes.

The Republic of Vietnam had plenty of vulnerable orphans, although I imagine that they would have been incorporated into the "informal economy" (think of Dickens - Fagan, Oliver Twist, the Artful Dodger). Nevertheless, Vietnam at that time was in the midst of a civil war, so the heartlessness had to be found on the other side. The song cover shows a toddler who while looking forlorn does not look to be un cared for. The urban setting looks much more like Saigon and Hanoi.

Hoàng Oanh thâu bài "Nó" cho hãng dĩa Sóng Nhạc năm 1967. Văn Phụng làm hòa âm. Có người húyt sáo cùng giọng hát cảm tình của Hoàng Oanh.

Gánh chè khuya (Midnight Custard Vendor) - Thu An (1962)

Út Bạch Lan:

Ai ăn chè bột khoai, buồn tàu đậu xanh nước dừa, đường cát hông?

Who'll eat some taro flower custard, mung beans in coconut milk, ground sugar?

Út Trà Ôn:

Nghe tiếng rao trong đêm dài u buồn

Hearing the hawker's cry on a long sad night
Đêm từng đêm thầm vang bên phố nhỏ

Each night echoing down on the narrow lane
Nghe tiếng rao như một lời kêu than

Hearing that cry like a lamentation
Cho số kiếp phụ phàng

For an unfortunate fate

Út Bạch Lan:

Em đi bán chè thưng

I sell sugary custard
Nặng lo chữ hiếu cho tròn

Bear the weight of filial piety to the end
Và em lo thân sống

And I have to worry about about staying alive
Cho tròn nợ áo cơm

To pay off the debt of food and clothing

Câu 1:

First part:

Út Trà Ôn:

Lối : Hễ mỗi lần nghe tiếng rao vang từ đầu phố là lòng tôi như nhớ thương em gái lạ đã đi ... rồi

Each time I hear that cry at the top of the lane, my heart seems to remember her, a stranger who has ... gone
Cũng gánh gánh chè khuya qua lại đường này 

She also carried a load of custard to sell along this road
Em gái ấy ở trong cuối phố

She lived at the end of the lane
Với một mẹ già tuổi độ sáu mươi

With her old mother, aged around sixty
Tóc chưa xuống khỏi bờ vai 

Her hair hadn't yet reached her shoulders

Mà em đã gánh nặng rồi thương đau 

But she bore that heavy load, pained

Vì nuôi mẹ khổ nghèo nên em phải chịu nhọc nhằn lo cho tròn câu hiếu thảo

To take care of her poor, miserable mother she had to wear herself out to show piety to the end

Câu 2:

Part 2:

Tuổi mới mười lăm vo cơm chưa sạch cám

Turning 15 she washed rice still mixed with bran
Mà em đã biết nấu chè thưng và gánh bán cho khách qua đường

Yet she knew about to cook sweet porridge and carried it out to sell to customers on the street
Nhưng tội nghiệp thay, chữ a bê em chưa biết một vần

But it was real shame, of her ABC's she didn't know a word
Nhưng em siêng lắm chiều nào em cũng học với bà mẹ già

But she worked hard, every evening studying with her old mother
Chỉ đọc được vần xuôi 

Only reading a few syllables
Thấy thương em cố sức sống trong cảnh đói nghèo thất học

Seeing that she struggled in this situation of ignorance and want
Cho nên tôi mới bảo em mỗi ngày một buổi

I told her every day for a session
Đến nhà để tôi dạy dùm sau bữa cơm trưa 

Come over to my house and I'd help her after lunch

[Thơ]

[Poem]

Em đến học được chừng mười bữa

She came around to learn for around ten sessions
Bỗng nhiên em liên tiếp vắng ba hôm

Suddenly she was absent for three days in a row
Tôi đón hỏi em vào lúc nữa đêm

I greeted her in the middle of the night
Khi em gánh gánh chè khuya về xóm vắng

When she carried custard back home at midnight through the deserted neighborhood

Câu 4:

Part 4:

Lối: Nghe tôi hỏi em cúi đầu im lặng rồi ngẩng nhìn tôi qua ngấn lệ tuông ... trào

Hearing my question she lowered her head then looked up at me through a streams f overflowing tears
Em trả lời với tôi trong tiếng nói ngẹn ngào

She answered me with a voice choked with emotion
Em nói em nghèo lắm không tiền mua giấy mực

She said I'm very poor with no money for paper or ink
Thì làm gì trả công thầy dạy dỗ cho em

How can I pay you back for teaching me

[Thơ Vân Tiên]

[Vân Tiên poem]

Thầy ơi má đã dặn khuyên

Teacher, my mother advised me
Dốt đành chịu dốt đừng phiền người ta 

Ignorance, you should suffer it instead of troubling somebody else
Một con một mẹ đã già

You and your mother who is old
Đói nghèo chịu được ơn kia khó đền 

Hunger and want we can stand, don't take favors that would be hard to repay

Câu 5:

Part 5:

Không, chú dạy dỗ là mong em biết chữ

No, I've instructed you in the hope you would become literate
Chớ đâu phải được trả công bằng quà vật bạc tiền 

Not so that you would have to pay me back with gifts or money
Vì thương em nghèo có hiếu lại hiền 

Because I sympathized with you, a poor girl who's both dutiful and kind
Tôi nói chưa hết thì em đã khóc to hơn nữa

I hadn't finished speaking when she cried even louder
Và vội vàng quảy gánh chạy đi 

And hurriedly she turn around and left with her load
Đường vắng giữa khuya chỉ còn một mình tôi đưa mắt nhìn theo em khuất dần trong bóng tối

On the empty road at midnight, I was all alone following her with my eyes as she disappeared into the shadows
Với nỗi xót thương cho một kiếp sống não nùng

With a feeling of pain and pity for such a sorrowful fate

Câu 6:

Part 6:

Rồi kể từ đêm ấy tôi không còn trông thấy bóng em đâu

So from that evening I never saw her shadow again
Chừng hỏi thăm mới hay em bị đuổi nhà và đã ra đi ở mướn

Asking around I learned that she had been evicted and had to go out and work for hire
Để lấy tiền nuôi bịnh mẹ tại nhà thương

To get money to take care of her sick mother in the hospital
Nghe chuyện ấy lòng tôi nao nao buồn tủi

Hearing this my heart felt troubled and dejected
Thương cho cuộc đời những trẻ bơ vơ

Pitying the lives of helpful youth
Rồi đêm đêm đi về trên xóm cũ

So each night coming home to the old neighborhood
Tôi bồi hồi nhớ lại tiếng em rao

I feel restless remembering her street hawking
Như còn vương vấn nơi phố lạnh canh buồn 

Like it still haunts this lane, rattling on in sadness

"Em đi bán chè thưng

"I sell sugary custard
Nặng lo chữ hiếu cho tròn"

Bearing the weight of filial piety to the end"

Giờ em đi mất đâu còn

Now, who knows where you've gone
Nhưng tôi nhớ mãi tâm hồn thơ ngây 

But I always remember that innocent soul

In my opinion, vọng cổ is the greatest musical achievement of the Vietnamese people in the 20th century. It is attributed to Cao Văn Lầu (Sáu Lầu) but I think it is fair to say that it has been shaped by many hands. It is a song or theatrical aria used in cải lương built around a structure that has been realized ten of thousands or even hundreds of thousands of ways. It similar to the blues in there being an audible, accepted structure as well as myriad ways of creating within that structure. 

Vọng cổ balances strictness and elasticity. Framing the lyrics presented above there is a formal structure. Elements can be added and sometimes subtracted from that structure. It can open with a recited poem, a song, or even in this case the sound of an itinerant vendor hawking her wares. Câu 3 / the Third Part is replaced by a poem. When vọng cổ is performed as an instrumental, the instruments just play Cầu 3. I haven't notated this, but the ends of some phrases have to come to a unison on a series of pitches. A moment of intensification comes during the "lối" (path) where the unaccompanied voice intones, usually at a higher more dramatic pitch level, some part of the thematic meaning within the song.

Út Trà Ôn is the master of this genre. He could recite the traffic code and make it sound beautiful. Here he is briefly joined by another star of the cải lương stage - Út Bạch Lan. Út is an endearment - it refers to the last born child in the family, the runt. Trà Ôn is a Mekong delta city.

The song is like a one act play or monologue. The narrator living in a dense urban setting flashes back to an event that made a strong impression on him. Teens scraping out a living to help support their family was and I would think still is a part of the fabric of Vietnamese life. It used to be ubiquitous to hear vendors hawking their wares on the streets of Vietnam's cities. In the mid-1990s it was still common to hear the singsong of these street vendor cries. Locals barely noticed (until they wanted a little soup, a desert or to sharpen their knives) but as a foreigner I found this practice absolutely charming.

Street vendor calls hawking their wares had been common in many parts of the world (including Europe) but modernization has done it in -- modernization the form of the motorbike. The noise and the speed of these vehicles changed the pulse of city life. It also meant that it wasn't a big deal to fetch what you wanted for yourself instead of waiting for the vendor to stop by. Plus, you can't hear the vendor any more. There are some now that use amplification or prerecorded messages - but where' the beauty in that?

Returning to our song -- the narrator both pities and admires this 15 year old girl. "Có hiếu lại hiền" - "Hiếu" means dutiful, especially in the context of respect and caring for parents. "Hiền" describes somebody gentle and kind. He understands her circumstances and is impressed with how hard she struggles to take care of her elderly, worn-out mother. Having to help out with their survival from an early age she never received an education.

Living in the world firmly tied to her mother, both for survival, support and instruction, has limited her actions and agency in the world. The narrator willingly gives of himself and undoubtedly experiences no hardship of his own in trying to aid the girl. Nevertheless, her mother has instilled a sense of honor, a moral code whereby they cannot accept anything of value without being able to repay it, in turn, with something of value.

It appears that after her refusal of the narrator's kindness, the mother's and daughter's circumstances take a turn for the worse.

"Gánh" literally describes a burden carried upon the shoulders -- long bamboo pole with balanced, fairly heavy objects balanced at both ends.

nguồn ảnh: báo Lâm Đồng

The teenage vendor has limited life experience. The lyrics note that she doesn't even yet know how properly wash rice before cooking it (perhaps because rice is a luxury). This gentle girl has been pushed into the world to fight for survival walking for miles every night calling out "Ai ăn chè bột khoai, buồn tàu đậu xanh nước dừa, đường cát hông?"

some Hà Nội street cries

We have to imagine a very thin girl carrying a very heavy load.  Chè is a word used to describe many kinds of deserts. Their content is mostly liquid, and liquid is heavy. At one point it's described as "chè thưng" illustrated below.

nguồn ảnh: Wikimedia Commons

There are dozens, maybe hundreds of online recipes for many variations on this dessert dish.

This piece was originally released on a 78 rpm recording in 1962.

Bản kê của Phòng Nạp bản (Thư viện Nam phần Việt Nam) về ấn phẩm, nhạc phẩm, đĩa hát nạp bản...)

I am grateful for the privilege of being permitted to research in the Trung Tâm Lưu Trữ Quốc Gia II (National Archive II) in Hồ Chí Minh City. The staff were extremely helpful and I was able research very productively during my brief visit.

I found a good deal of information in a file originally compiled by the Thư Viện Nam-Phần Việt-Nam - this would have been the state library for Cochinchina, later becoming the library for the Republic of Vietnam. This file registers the publications (print, audio) that were deposited there from the late 1940s through around 1959.

More than 1000 songs are listed in this file. The reasons for being listed are often not given, but in some cases the year, the publisher and creators are given. Otherwise, the criteria for inclusion are not always clear. Some important songs were published and not deposited or listed. But file provides a good picture of the music marketplace of the 1950s - both the hit songs and songs that were published but never popular. The sheet music of many of the latter may be forever lost.

Here are the top 10 most represented songwriters during this period. None are southerners. Lê Thương had lived and been active in the South the longest:

1) Phạm Duy

2) Hoàng Trọng

3) Dương Thiệu Tước

4) Y Vân

5) Hoàng Thi Thơ

6) Lê Thương

7) Ngọc Bích

8) Văn Phụng

9) Hùng Lân

10) Thẩm Oánh

All except Hoàng Thi Thơ are northerners.

These are the most represented songwriters year by year:

1949 - Dương Thiệu Tước

1950 - Phạm Duy

1951 - Dương Thiệu Tước

1952 - Hoàng Trọng and Trịnh Văn Ngân

1953 - Châu Kỳ

1954 - Phạm Duy

1955 - Phạm Duy

1956 - Hoài An, Hoàng Thi Thơ and Hoàng Trọng

1957 - Y Vân

1958 - Y Vân

1959 - Hoàng Thi Thơ

Very often the information is minimal - just the title of the song. In most cases, I was able to fill in the file's missing information using my own personal files. In other cases, I was just left with questions.

Here are some of the mystery song titles:

"Ba cảnh đời" (1952)

"Binh bét về làng" (1956)

"Cánh hoa đời" (1952)

"Dạ Lan Hương" (1950) (I would like this to be "Cánh hoa duyên kiếp", but this song was deposited in 1950 and the Đoàn Chuẩn-Từ Linh song was written in 1953)

"Đẹp xưa" (1955)

"Gửi mẹ hiền" (1956)

"Hạnh ngộ" (1959)

"Hò dô ta" (1955) (There are multiple songs to choose from)

"Hò kéo lưới" (1952)

"Hoài niệm" (1956)

"Linh mới tò te" (1955)

"Mơ người lính chiến" (1955)

"Saigon muôn màu" (1959)

"Say mùa thanh bình" (1956)

"Thuyền qua bến vắng" (1952)

"Tình quê" (1950)

"Trăng" (1949)

"Trăng mơ" (1952)

"Trên đường xa" (1952)

"Trên sông hoàng hôn" (1956)

"Trên sông vĩnh biệt" (1959)

"Tuổi thơ" (1952)

"Việt Nam cách mạnh hành khúc"

"Xem mùa chinh chiến" (1956)

"Xuân yêu thương" (Beloved Spring) - Laroche Valmont, Richard Sanderson, Marco Attali, lời Việt Lê Đức Cường (1984)

Xuân đã đến bên em

Spring has come to me  
Dáng xuân tuyệt vời

Its appearance is wonderful  
Xuân đã đến bên người

Spring has come to you  
Xin người hãy cùng em vui xuân.

Please have a happy spring with me.  

Mang hạnh phúc cho đời

Bringing happiness to life  
Gió xuân tuyệt vời

Spring's wonderful breeze  
Mang say đắm cho người

Brings its intoxication to you  
Xin người hãy cùng em yêu xuân.

Please love spring with me.  

Còn nhớ phút giây gặp gỡ

I still remember the moment we met  
Mùa xuân muôn hoa sắc hồng

Spring's countless pink flowers  
Chiều xuống gió xuân nồng cháy

Evening warm spring breezes  
Để cho môi em ngỡ ngàng
Leaving my lips bewildered

Người đến cho tình em chợt mở

You've come, my love suddenly opens  
Muôn hoa thổn thức.

countless quaking flowers.   

Mang hạnh phúc tuyệt vời

Brings wonderful happiness  
Nhớ nhé anh yêu

Remember beloved boy  
Mang say đắm cho người

It brings you passion  
Ôi từng nụ hôn yêu thương.

Oh, every beloved kiss.  

Mang hạnh phúc cho đời

Brings happiness to life  
Nhớ nhé anh yêu

Remember beloved boy  
Mang hạnh phúc tuyệt vời

Brings wonderful happiness  
Khi về đừng quên nhé anh.

When it returns, don't forget, boy.  

"Xuân yêu thương" appeared on Paris By Night 4 from 1987, one of the earliest Thúy Nga programs. It was Linda Trang Đài's explosive introduction to the Vietnamese musical public. (She had performed on a few songs on cassettes and sung at Little Saigon clubs prior to this).

The lyrics were created by Lê Đức Cường, the found of the Người Đẹp Bình Dương cassette / CD label. These lyrics have nothing at all to do with French song that it is based on.

Here are the original lyrics and English translation.

"Xuân yêu thương" has become incorporated into the Vietnamese song repertoire, especially during the Tết season. There are dozens of recorded cover versions. Here is a performance by Phương Uyên from the beginning of this year.

"Nhạc nhẹ với quần chúng" (Light Music And The Public) - Phùng Ngọc (1978)

Khi công tác ở Đà Nẵng ra, có một số nữ sinh đến thăm và hỏi xin tôi tập nhạc xanh! tôi hỏi lại nhac xanh là nhạc gì, thì các em trả lời: "là nhạc nhẹ ạ, em nghe nói bây giờ nhạc nhẹ là "mốt" và ở miền Nam cái đó nhiều lắm." Tôi giật mìn khi nghe các em kể ra tên một số bài hát, bản nhạc vàng của Sài Gòn cũ thì ra, bây giờ còn nhiều thanh niên, học sang đang ngộ nhật một thứ nhạc dậm dật, xập xình là nhạc nhgẹ, là "mốt" trong đời sống âm nhạc hiện nay. Điều này nói lên một thực tế: nhiều than niên của ta chưa được giáo dục kỹ về âm nhạc. Có người quan niệm: hoặc nhạc nhẹ chỉ là thứ nhạc xấu vì cứ nghĩ cái gì để tiêu khiển, nghi ngơi đều là hưởng lạc và xấu hoặc không bân biệt được rõ ràng nhạc tốt, nhạc xấu, nhất là nhạc không lời.

When I doing some business in Da Nang, some young co-eds came to visit and asked me for a "green music" songbook! I asked them what "green music" was, and they replied: "It's light music, we've heard that light music is 'the fashion' now and down South there's a lot of it." I was shocked when they listed the some of the song titles, old Saigon yellow music, and realized that many young people and students now misunderstand this upbeat, rhythmic music to be light music, the "fashion" of today's music. This brings up a reality: many of our young people have not been properly educated about music. Some believe that light music is simply bad music because they think anything for entertainment and relaxation is decadent and bad, or else they can't clearly distinguish between good and bad music, especially when it's instrumental music.

 
nguồn: Phùng Ngọc, "Nhạc nhẹ với quần chúng," [Light Music With The Public] Văn Hóa Nghệ Thuật (1/1978).

The nhạc vàng, nhạc đỏ, nhạc xanh (yellow music, red music, green music) color scheme is confusing and nonsensical. The idea of yellow music came out of China in 1956. Never clearly defined, it represented all music created outside of the communist system. At that time in Vietnam that meant nhạc cải cách (reformed music) or what is often today called nhạc tiền chiến (pre-war music). "Thiên Thai" by Văn Cao would be nhạc vàng. Nhạc vàng also encompassed traditional genres like hát ả đào and hát chầu văn.

In later practice, nhạc vàng referred to nearly all the music created in the Republic of Vietnam (Việt Nam Cộng Hòa). It especially took on this sense after 1975 when the victorious North sought to eradicate the South's music. Thus the need to invent an additional term nhạc đỏ (red music) to distinguish the legitimate revolutionary music of the victorious regime from the "decadent" and "depraved" music of the South. I've only seen nhạc đỏ appear in print from 1980 onward.

Nhạc xanh (green music) is a stranger concept. I think it came to represent music without linguistic content (instrumental concert music) and songs from Vietnam's socialist European allies and Cuba. It is really unclear how the names nhạc đỏ and nhạc xanh came into existence, although I suspect that these terms were generated by the public itself who were trying to navigated the legalities of music.

Lý do con cái lưu ban (The reason your kids are held back) - Nguyễn Nghiêm (1978)

ôi... cô đơn

...cô đơn ôi...

Oh loneliness...

Lý do con cái lưu ban!

Vì chưng mấy đĩa nhạc vàng mà ra!

The reason your kids are held back!

Is because those yellow music records are out!

 
nguồn: Văn hóa nghệ thuật #76 tháng 5 1978

"Vàng" in Vietnamese is a positive word. It means both gold / golden and yellow. In the 1950s China applied the terminology "yellow music" to apply to bourgeois music. That would be music expressing anything emotion outside of national pride or hatred of enemies. Vietnam adopted China's usage to police its peoples' musical tastes. The unification of Vietnam in 1975 acquainted most of Vietnam with the love songs of South Vietnam / The Republic of Vietnam. Yes, there were sappy love songs expressing sadness and loneliness. The concept of yellow music diagnoses this as a harmful contagion. Of course, the little boy gets it and admonishes his elder siblings to get it together.

Khi trái tim vẫn hồng (When The Heart Is Still Red) - Nguyễn Duy Khoái (1979)

Khi trái tim đang còn hồng

When the heart is still red
Và nụ cười vẫn còn tươi

And the smile is still fresh  
Bạn thân ơi xin đừng để

Oh dear friend don't let
Tuổi xuân qua không tiếng cười

The spring of life pass without laughter
Cùng nhìn sâu trong mắt nhau

Together let's look into each others eyes
Cùng nói với nhau một lần

Together tell each other once:
"Khó khăn này đâu là của

This hardship is not at all
Riêng chúng mình."

Only ours."

Khi trái tim còn mơ mộng

When the heart is still dreaming
Còn giận hờn và chờ mong

Yet angry and expectant
Người yêu ơi xin đừng để

Oh beloved, please don't let
Tình yêu phai theo nỗi sầu

Love fade in melancholy
Còn tình yêu trong con tim

And the love in our hearts
Xin hãy biết yêu cuội đời

Please know the love of life
Tiếng yêu đầu xin ngỏ cùng

This first leave, please express it together with
Đất nước mình

Our country

Khi bước chân chưa lần nghỉ

When our feet still have yet to rest
Mà đường dài đã gọi ta

Yet the long road has called us
Bạn thân ơi xin đừng ngại

Oh dear friend don't worry
Còn đôi chân xin vững lòng

Still pairs of feet please be reassured
Dù đường dài còn gian nan

Though the long road still had hardships
Xin giữ mãi bao nụ cười

Please always hold on to that smile
Đóa hoa hồng trên đường dài

A red blossom on the long road
Đang đón chờ

Awaits us


Tốp ca Đoàn Văn Công Khu V ca bài "Khi trái tim vẫn hồng" của Nguyên Duy Khoái.

Nguyễn Duy Khoái has just passed away on July 6, 2025. He was kind enough to talk with me when I visited Đà Nẵng in 2015. Hà Nội and Thành Phố Hồ Chí Minh get all the attention of the musical world, but there are songwriters and cultural groups in all of Vietnam's smaller cities and provinces.

In the early 1970s he was active as a songwriter in the Đà Nẵng student movement protesting for peace and opposing the Republic of Vietnam government. These actions established his post-war credentials. Although he was a big fish in a small pond (he was the Director of the Đà Nẵng Union of Literatuer and Arts Associations - Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học - Nghệ thuật Đà Nẵng), none of his music has been presented on the Bài Ca Đi Cùng Năm Tháng website. 

Many of his songs are what I call "địa phương ca" - locality songs - written to praise the virtues of various districts and villages. "Khi trái tim vẫn hồng" was also the name of the program given at the Nhà Hát Trưng Vương Đà Nẵng shortly before his passing. It refers to a 1979 song written in the style of the student protest songs or du ca (rambling songs) of the pre-1975 Republic of Vietnam.

Instead of protest, this is a song of praise of the nation of Vietnam and an exhortation for young people to serve their nation despite evident hardships. 1979 was a time of hardship and reconstruction - the song may have been intended for people moved to vùng kinh tế mới (new economic zones) or for thanh niên xung phong (literally "assault youth") who moved from the city to the underside to work on infrastructure.

The song appeals to youthful optimism and to one's youth as a time for love. Love was an underdeveloped theme of Vietnamese revolutionary music and love here hints at romantic love, but it primarily a patriotic love. Romanticism lies behind the challenges of a life's work ahead.

trích Censorship in Vietnam của Thomas A. Bass (2017)

The author writes of artists participating in the Nhân Văn Giai Phẩm affair, ca. 1956-1958.

One of these artists was Van Cao, who, in 1945, composed Vietnam’s national anthem. From 1957 to 1986, people were in the peculiar position of being allowed to play but not sing Van Cao’s anthem. Only when the words were changed was the song once again performed. Van Cao himself stopped composing long ago, thereby joining the ranks of Vietnamese artists–hundreds of them, from the 1950s to the present–who have been driven into silence or exile. (page 10)

Một trong những nghệ sĩ này là Văn Cao, người mà năm 1945 đã sáng tác bài Quốc Ca Việt Nam. Từ 1957 đến 1986, dân bị cho và thế cá biệt là được đàn mà không hát quốc ca của Văn Cao. Chỉ từ khi lời ca được thay đổi thì ca khúc này được tiếp tục biểu diễn. Chính Văn Cao đã ngừng sáng tác từ lâu rồi, bằng cách ấy nhập hàng ngũ các nghệ sĩ--có hằng trăm như thế, từ thập 1950 đến nay--mà bị đuổi vào sự im lặng hay bị đày.

nguồn: Bass, Thomas A. Censorship in Vietnam: Brave New World (Amherst, MA: University of Massachusetts Press, 2017).

There are many inaccuracies here. Văn Cao's "Tiến quân ca" was written in 1944, not 1945. The lyrics were altered a bit around 1954, but they were never forbidden to be sung. Yes - the government sponsored a contest to find a replacement for Văn Cao's anthem, but they decided to keep it after all. Văn Cao did not stop composing after 1958. In fact, his a few of his new works were even published in the state media as early as 1971.

Censorship in Vietnam has driven creative people into silence or exile, it's true. But a book claiming this should be accurate in its account.

See: "Quốc nhạc Việt Nam: Hành trình tìm kiếm bản quốc ca" for more detail.

Du kích ca (The Partisan Song) Đỗ Nhuận (1945)

Marcia

Anh em trong đoàn quân du kích cùng nhau vác súng lên nào!
My brothers of the guerrilla squad, together we take up arms
Đi lên! Đi lên! Xuyên qua rừng qua núi
Arise! Arise! Through forests, past mountains
Trong mây mờ đêm tối vượt suối băng ngàn.
In thick clouds, dark of night we ford streams and cross mountain forests.

ĐK
Giặc tiến tới đây, sùng kia cùng nhau cướp lấy!
If the enemy advances here, we'll snatch their guns!
Nhằm cùng nhau bắn mấy viên là mấy quân thù.
Aim together, each cartridge is for an enemy soldier.
Đi lên! Đi lên! Giết quân thù cho hết
Advance! Advance! Kill the enemy till they're gone
Chúng ta kiến quyết giải phóng nước nhà.
We're resolved to liberate the land

Đi lên trong đoàn quân du kích cùng lắp lưới lê vào.
Advance with the partisan squad, together we fasten our bayonets
Xung phong! Xung phong! Ngắm quân thù xông tới
Attack! Attack! Aim at the enemy and rush forward
Cướp lương thực khí giới cùng phá đồn
Snatch rations and weapons, destroy their posts.

ĐK

Đoàn du kích quân với dân nhường như cá với nước
The partisan squad with the people is like a fish in water
Nhịp đều chân bước tiến theo Tổ quốc anh hùng.
Step in time, advance with the heroic Fatherland
Đi lên! Đi lên! Ta trung thành hăng hái
Advance! Advance! We're faithful and eager.
Dưới quốc kỳ phấp phới màu đỏ sao vàng.
Under the nation's flag, flapping red with a yellow star.

nguồn: Đỗ Nhuận, Chiến thắng Điện Biên: Tập Bài hát Một Tác giả (Nxb Âm Nhạc, 1962) và Thụy Loan, Lược sử Âm nhạc Việt Nam: Giáo trình cho Bậc Đại học (Nhạc Viện hà Nội; Nxb Âm Nhạc, 1993).


Theo tập nhạc Chiến thắng Điên Biên - "Sáng tác tại Sơn-la khi anh em trong tù chuẩn bị vượt ngục."
Trong một cuộc phỏng vấn với Cao Nhị "... Du kích ca làm tết năm 44, thời kỳ chúng tôi rậm rích chuẩn bị vũ trang vượt ngục" ("Gặp Đỗ Nhuận," Văn hóa 9/1969, 28-30)

Trong quyển hồi ký của ông, Đỗ Nhuận viết rằng "Du kích ca" (và việc chuẩn bị ấy) được thực hiện vào lúc Tết 1945.  "Sau Tết âm lịch (1945), không khí nhà tù khẩn trương hẳn lên ... Vào buổi tối, trong các trại, anh em cuộn chiếu lại làm súng, vác trên vai, tập đi đều, quay trái, tập hô" (Đỗ Nhuận, Âm thanh Cuộc đời (Nxb Âm nhạc, 2003), tr. 127).

Lúc ấy chắc dân quân và du kích chưa được đào tạo đúng đắn.  Song sách sử nhạc Việt cũng kể về "tư tưởng chiến thuật du kích":

Du kích ca (1945) là tác phẩm thành công nhất, tiêu biểu nhất của Đỗ Nhuận giai đoạn trước cách mạng. Bài hát là sản phẩm nghệ thuật của cao trào cách mạng ở Việt Nam những 1941-1945, thời kỳ chuẩn bị Tổng khởi nghĩa... Du kích ca thể hiện được một cách khái quát tư tưởng chiến thuật du kích trong đường lối vũ trang của Đảng lúc đó và nên được khí thế, tinh thần hăng say chiến đấu của các chiến sĩ du kích. (Âm nhạc mới Việt Nam: Tiến trình và Thành tựu (Viện Âm nhạc, 2000), tr. 141-2)

Đây là những ca từ lạc quan, tự tin, khoe khoang. Việc vượt suối băng ngàn là thành ngữ vượt mỗi khó khăn. Thực chất của bài ca này phụ thuộc vào "khí thế" và "tinh thần" là kỷ thuật du kích.

Đại đa số bài ca Việt Nam soạn theo nốt nhạc tây phương gần như bỏ các dấu ngã và dấu hỏi, và ít sử dụng đến dấu nặng.

Dấu các từ trong bài hát "Du kích ca"

không dấu - 54
dấu sắc - 38
dấu huyền - 26
dấu hỏi - 3

dấu ngã - 0
dấu nặng - 3

93.6% - là không dấu, dấu sắc, dấu huyền.

Dấu các từ trong 3 câu đầu của Tuyên Ngôn Độc Lập của Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa

không dấu -  31

không sắc - 22

dấu huyền - 33

dấu hỏi - 15

dấu ngã - 5

dấu nặng - 21

67.7% - không dấu, dấu sắc, dấu huyền

Trần Khánh cùng Đồng ca Đài Tiếng Nói Việt Nam ca bài "Du kích ca."

Thu qua (Autumn Passes) - Phạm Quang Trần Minh (1999)

Nghe thời gian chầm chậm trôi

Feeling time flow slowly past
Như mùa thu bao lần thay lá

Like autumn has changed leaves these many times
Nơi màn đêm lang thang cùng trăng

Where night's screen wanders with the moon
Con đường xưa nơi lại thấy

The road long ago where I feel

Mưa. Rơi trong âm thầm.

Rain. Falls in silence
Hàng cây xao xác lá vọng về

Row of bare trees looking back
Từng cơn gió mùa

Seasonal winds

Những đàn chim từ phương xa 

Flocks of birds from far off

Bay về đâu giữa đồng vắng?

Where do the fly to in the deserted fields?
Mái lều tranh in hình trên sông

The shed imprinted into the river
Con đò ngang đi tìm hoàng hôn

The ferry vessel crossing, searching for dusk

Thu. Thu qua thật rồi

Autumn. Autumn has truly passed
Mà sao thu vẫn hiện về

But why does it still reappear
Về trong kí ức một thời

Appear in memories of a time

Mong manh

Fragile
Cuốn theo gió

It twists in the wind
Những cánh bay một thời

Flying wings of a time
Những cánh bay lạc đàn
Flying wings lost their flock

Thu qua. Thu lại đến

Autumn passed. The it comes
Những cánh bay gầy guộc

Flying wings, gaunt
Khao khát trong cuộc đời

Hunger in their lives

Bùi Lan Hương ca "Thu qua."

"Để sáng tác bản nhạc 'Hành quân trong mưa'" (1975)

nguồn: Quân Đội Nhân Dân 18 tháng 1 1975

Một tranh vui in vài tuần trước tổng tấn công 1975. Các nghệ sĩ chủ nghĩa xã hội phải đi thực tế. Đây là một chuyến đi thực tế mà không thực tế.

École de Vinhlong (Trường Vĩnh Long) - Ph. Nadal (1931)

bẩm vào ảnh để làm to hơn

nguồn: Indochine Française - La Cochinchine (Exposition Coloniale Internationale, Paris 1931) (Saigon: P. Gastaldy, 1931).

Đây là thế hệ của Lưu Hữu Phước (sinh năm 1921) lớn lên ở Cần Thơ (không phải là Vĩnh Long). Năm 2024 có trường nào ở Việt Nam mở lớp dạy các nhạc cụ này?

Đại-hội Ca-nhạc (Hà Nội, 1953)

Đúng 9 giờ rưỡi sáng ngày 5-7-53

Tại nhà HÁT LỚN thành-phố

do hội Bảo-Trợ Học-sinh nghèo và đài Phát-thanh Hà-nội tổ chức

Ngày đua tài quyết liệt của những ca-sĩ nam-nữ thanh-thiếu-niên đầy hứu hẹn cho cự phát-triển của âm-nhạc mới VIệt-Nam, lựa chọn trong số gần 200 tài-tử đã dự cuộc thi hát tại đài Phát-thanh Hà-nội.

Một ngày đáng ghi trong lịch trinh tiến-hóa của nền âm-nhạc nước nhà mà tất cả Hà-thành thanh-lịch cùng tha-thiết với văn-hóa không thể bỏ qua.

Giá vé từ 10$ đến 40$.

nguồn: Tia Sáng 27 tháng 6 1953, 2.

Nguyễn Trương Quý viết về sự kiện này trong quyển Một thời Hà Nội hát: Tìm cũng không ngờ làm nên lời ca (2018).

Canh còng rau đắng (Crab Soup With Bitter Greens) - Ngọc Sơn (ca. 1990-1994)

Đường về thôn tre nghiêng che mái tranh

The road back to the hamlet, a length of bamboo shelters the homes
qua bến sông nghèo ai hát ru buồn

going past the poor river dock, who sings a sad lullaby
lời tình quê đong đưa tiếng võng trưa

words of love for home rock with the creaking of a hammock at noon
lối xưa ta về, tìm bóng quê nhà

I return on the old path, looking for an image of home

Xuồng ba lá nằm cong trên bến sông

A three plank boat sits arched at the river dock
man mác điệu ca dao như tiếng mẹ

an obscure folk lyric sounds like my mother
tiếng mẹ ru bên sông, xuôi nhớ về tuổi thơ

Her lullaby at the river, flows down remembering my youth
qua mấy nhịp cầu tre, thương nhớ lại chung lòng

Past a few bamboo bridges, longing again for a shared heart

Mẹ là ngọn gió quê hương

Mother is the breeze of my homeland
mẹ lưng còng khuôn mặt trầm ngâm

She bore crabs on her back, face lost in thought
bên bếp cá đang kho

At the stove, fish stewing
canh còng rau đắng, đắng như lời mẹ

Crab soup with bitter greens, bitter like her words
một nắng hai sương

For any sunlight, there was twice the dew
mẹ gom trăng, tránh sang gáo quay tròn

She gathered the moon, 
chờ con, chờ con

Wait for me, wait for me
Mẹ ơi! Con xót lòng thương mẹ

Oh mother! My heart is broken with love for you
xót lòng tha phương

It was broken because I've gone away
nhớ quê nhớ mẹ, nhớ điệu ca dao

Yearning for home, for mother, for that folk lyric.

Phi Nhung ca "Canh còng rau đắng."