Viêt-Nam par Tran Van Khe (1967)

Pour l'époque contemporaine, le recul n'est pas encore suffisant pour nous permettre d'avoir des vues précises. Nous discernons toutefois un net déclin suivi de récentes tentatives de restauration de la musique traditionnelle, une prolifération de la musique dite "rénovée," puis "nouvelle," la création de quelques oeuvres de style européen composées par des musiciens formés à l'école occidentale. (tr. 34)

Đối với thời đại hiện đại, sự nhận thức sau chưa đủ để cho chúng ta được phép có quan điểm chính xác. Chúng ta  nhật thấy nét suy giảm theo những bước cố gắng khôi phục nền nhạc truyền thống, sức sinh sôi của kiểu nhạc gọi là "cải cách" rồi "tân," sự ra đời của những tác phẩm phong cách châu Âu sáng tác bởi những nhạc sĩ được đào tạo ở các trường phương Tây.

La musique vietnamienne, au contact de la musique occidentale, a donné naissance à une musique nouvelle qui, après ses premiers pas hésitants vers 1937, va détrôner la musique traditionnelle. Les jeunes musiciens formés à l'école occidentale, ont essayé de composer tout d'abord des chanson puis des pièces pour piano avant de s'attaquer à des genres plus sérieux: des poèmes symphoniques et concerti. Certains emploient uniquement la technique occidentales. Cette musique nouvelle qui cherche encore sa voie, a beaucoup d'adeptes parmi les jeunes. Le peu recul et le manque de renseignements ne nous permettent pas d'en faire une étude complète. (tr. 213)

Âm nhạc Việt Nam lúc tiếp xúc với nhạc Tây phương đã sinh ra một nền âm nhạc mới mà, sau những bước đi đầu tiên ngập ngừng vào khoảng năm 1937, đã truất bỏ nền nhạc truyền thống. Các nhạc sĩ trẻ tạo nên một trường phái theo phương tây đã cố gắng trước tiên sáng tác những bài ca rồi những tác phẩm cho dương cầm trước khi lao vào những thể loại nghiêm tục hơn: các bản giao hưởng thơ và bản hòa tấu với dàn nhạc. Một số chỉ sử dụng đến nhạc thuật Tây phương. Kiểu nhạc mới vẫn đang tìm đường có nhiều tín đồ trong giới trẻ. Bởi sự khoảng cách ngắn và vì thiếu thông tin, chúng tôi chưa được tìm hiểu cho đầy đủ. 

nguồn: Trân Văn Khê. Viêt-Nam (Paris: Buchet/Chastel, 1967

Giàn nhạc Đỗ Liên và các danh ca (Đỗ Liên's Orchestra and Famous Singers) (1951)

Thứ năm 1-11 và Chủ nhật 4-11-1951 hồi 9 giờ 30

Tại Rạp OLYMPIA

Tổ chức hát buổi Chiếu Bóng, Ca Nhạc

Giúp quỹ hội Bóng Tròn Hoàng Diệu

Dưới quyền chủ tọa Thị trưởng thành phố Hanoi

The Toast of New Orleans

(Tiếng hát trên Hải Cảng)

Phim tô mầu phụ đê Việt ngữ

với Kathryn Grayson, Mario Lanza, David Niven

Giàn nhạc Đỗ Liên và các danh ca:

Minh Đỗ -- Thu Hương -- Huyền Hưng -- Hoàng Giác -- Anh Hoàng -- Quách Đàm

Trình bầy những bản nhạc Hawai

Cô THU HƯƠNG, một danh ca của Sông Hương Núi Ngự mới cộng tác cùng BAN NHẠC ĐỖ LIÊN đã trình bày tại Đài Phát thanh Hanoi mấy buổi ừa qua, lần đầu tiến lên sân khấu ra mắt khán giả

Nhạc sỹ ĐỖ LIÊN, PHAN TY sẽ đờn Lục Huyền Cầm Hạ Uy Di để đáp lại lòng mến chuộng của các bạn Đô thành đang mong đợi. VÉ BẠN TẠI: Cours Guitare Đễ Liên 22 Reinach -- Hiệu Sách Bình Minh 26B Phố Huế -- Hiệu sách Vũ Dương 42 Phố Huế, Pharmacie Vĩnh, Hàng Ngang.

nguồn: Tia Sáng, Số 1045, 25 Tháng Mười 1951

Hột lúa (Rice Seed) - Thế Tài Trương Minh Ký (1897)

Sanh ra ở ruộng phải chờ thời,
Born in the fields awaiting its time
Đến lớn nuôi người khắp mọi nơi,

Growing up feeding people everywhere,
Dạ tuyết lòng sương trong có tiếng,

Snowy belly, foggy guts inside there's a sound
Mình vàng xác ngọc báu cho đời.

Golden body, emerald bones bring value to life.
Trong trào ngoài quận đều yêu chuộng,

Inside or out they all love it
Trên bộ dưới thuyền mặc dạo chơi.

Upon land aboard a vessel paid no attention
Bụi bậm tuôn rơi theo tấm mẳn

Dustlike flowing down in pieces
Rồi cơn nước lửa thấy thơm hơi
Then the water's fired and it's fragrant

nguồi: Nam Kỳ 9 tháng 12 1897

Distractions et promenades (Cuộc vui và rong chơi) - 1922

L'hiver venant, il nous est très agréable de constater le retour d'un peu de movement et de gaieté. L'exode du samedi vers Doson a pris fin, aussi notre coquette ville de Haiphong désertée en été, reprend vie, la fraicheur revenue. La présence dans nos murs de la troupe de M Dupuis, y est pour beaucoup: c'est un orchestre de plus que nous posiédon, grâce à son concours, les amateurs d'apéritifs-concerts à l'Europe ont entendu jouer dimanche soir, la magnifique partition de "Carmen", vrai régal pour les oreilles délicates et amoureuses de musique.

D'autre part il y avait thé Tango au "Commerce" pour les fervent de la danse La musique militaire donnait, à la même heure, son concert au jardin Jules Ferry: sous la savante direction de son chef Gamet.

Les cinémas "Pathé" "Gaumont" et "Paul Bert" ont ouvert leur portes en matinée. Nous n'avion que l'embarras du choix. ...

Mùa đông sắp đến làm chúng ta rất vui thấy sự quay trở lại của một ít chuyển động và vui tươi. Chuyến hành trình ngày thứ bảy đến Đồ Sơn đã kết thúc, nhờ vậy thị trấn Hải Phòng xinh đẹp, vắng vẻ trong mùa hè của chúng tôi đang nhộn nhịp, sự vui tươi cũng mới trở lại. Sự hiện diện trong các bức tường chúng ta của gánh M Dupuis có rất nhiều thứ: là một dàn nhạc đầy đủ hơn chúng tôi từng có, nhờ vậy, những người yêu thích rượu khai vị kiểu châu Âu đã nghe chơi buổi tối Chủ nhật bản phổ tuyệt vời của "Carmen", một món quà thực sự dành cho những đôi tai tinh tế yêu âm nhạc.

Mặt khác, có phòng trà Tango tại "Commerce" dành cho những người mê khiêu vũ. Với âm nhạc quân đội đồng thời có tổ chức buổi hòa nhạc tại khu vườn Jules Ferry dưới sự điểu kiện tài tình của xếp Gamet.

Các rạp chiếu bóng "Pathé" "Gaumont" và "Paul Bert" đã mở cửa vào buổi sáng. Chúng tôi tha hồ lựa chọn. ...

nguồn: France-Indochine 8 tháng 11 1922

Société Philharmonique - École de Musique (Hội Yêu Nhạc - Trường Âm Nhạc) - 1925

La réouverture des cours gratuit de musique (solfège, piano et violon) est fixée au 1er Octobre 1925.

Les demandes d'admission devront être adressées à M. le Secrétaire de L'Ecole de Musique, au siège de la Société Philharmonique, à Saigon, rue Taberd.

Các lớp học âm nhạc miễn phí (lý thuyết âm nhạc, dương cầm và vĩ cầm) được mở lại vào ngày 1 tháng 10 năm 1925.

Đơn xin nhập học phải gửi đến Thư ký của Trường Âm nhạc, tại trụ sở của Hiệp Hội Yêu Nhạc, ở Sài Gòn, đường Taberd [tức đường Nguyễn Du].

nguồn: L'Écho Annamite 7 tháng 9 1925

Người viết về lịch sử nhạc Việt hay nhắc đến ngôi Nhạc Viện Viễn Đông Pháp (Conservatoire Français d'Extrême-Orient) được thành lập ở Hà Nội năm 1927.  Trước kia trường âm nhạc của Hiệp Hội Philharmonic ở Sài Gòn đã lập những lớp nhạc miễn phí rồi.  (Ở Hà Nội thì Institut Musical de Hanoi (Viện Âm Nhạc Hà Nội) đã được thành lập từ 1913 nhưng lâu năm mới có học sinh người Việt).

Một thoáng quê hương (A Glimpse of Homeland) - Từ Huy & Thanh Tùng (1989)

Slow

Tà áo em bay bay bay bay trong gió nhẹ nhàng.

Your tunic's flaps flutter lightly in the breeze  
Tà áo em bay bay bay bay trên phố dịu dàng.

Your tunic's flaps flutter along the streets, gently. 
Áo bay trên đường như mây xuống phố, áo tung sân trường tựa cánh chim câu.

The flaps flutter on the path like clouds that have come down to the street, blowing across the schoolyard like doves on the wing
Đẹp biết bao quê hương cho ta chiếc áo nhiệm mầu.

It's so beautiful, our homeland gives us this bewitching tunic 
Dù ở đâu Pa-ris, Luân-đôn hay ở những miền xa.

Wherever you are, Paris, London or faraway lands.  
Thoáng thấy áo dài bay trên đường phố sẽ thấy tâm hồn quê hương ở đó, em ơi!

A glimpse of long tunics fluttering along the street makes you feel the homeland's soul is there, dear!

 
Slow Surf

 
Tung bay tà áo tung bay xôn xao một trời nắng đỏ.

Blowing and fluttering, tunic flaps fly riotously, a sunny red sky.  
Tung bay tà áo tung bay áng mây trắng đầu ngọn gió.

Blowing and fluttering, tunic flaps fly, white clouds at the breeze's crest
Tung bay tà áo tung bay tím biếc những chiều hoàng hôn, tung bay tà áo tung bay xanh xanh đồng cỏ quê hương.

Blowing and fluttering, tunic flaps fly purple blue in early evening, they fly in the green, grassy fields of home.

Ta nghe từng bước chân em xôn xao đường về phố nhỏ.

I hear your steps creating a stir on the little lane.
Tung bay tà áo thân quen cánh chim vẫy chào ngọn gió.

Blowing and fluttering, the tunic's form knows of birds on the wing greeting the breeze's crest  
Ta nghe từ trái tim em tiếng hát ngập tràn yêu thương, mai đây dù có đi xa trong tim là cả quê hương.

I hear from your heart a voice singing, overflowing with love, tomorrow even if far away in your heart is the homeland complete.

nguồn: Tuyển tập ca khúc 50 năm Miền Nam ca hát (Nhà xuất bản Văn Nghệ TP Hồ Chí Minh, 2003)

Nhã Phương ca bài "Một thoáng quê hương."

Thương lắm tóc dài ơi (Oh I Pity Them So, Long Tresses) - Phú Quang (1987?)

Thương lắm thương lắm tóc dài ơi
Pity you so, I pity them so, oh tresses long
Một đời long đong, long đong thân cò lặn lội
A life of hard luck, hard luck, an egret braving dangers

Thương lắm thương lắm tóc dài ơi
Pity you so, I pity them so, oh tresses long
Một mình lênh đênh dòng đời cứ trôi
Alone drifting on life's currents they keep flowing

Mưa vẫn dăng đầy trên triền sông chiều đông giá buốt

Rain still stretches along upon the river basin on a frosty winter evening
Em vẫn âm thầm đi về đâu để ta thương lắm

Still you silently go off some place so I love you so

Yếm rách còn ngăn được gió

A tattered bodice can still shield the wind
Tình em dang dở yếm nào che?

Your love unrequited, will any bodice cover it?

Thương lắm thương lắm tóc dài ơi

Pity you so, I pity them so, oh tresses long
Cánh chim chiều đã mỏi

The evening bird on the wing has tired  

Ta hát cho em

I sing for you  
Bỏng rát tiếng ca buồn

Parching my sad voice

Doãn Tần ca bài "Thương lắm tóc dài ơi."

Đời anh có đời em (My Life Has Yours) - Nguyễn Xuân Sanh (1956)

Hai ta ngồi bên hồ
We two sit at lakeside

Lá sen đầy trưa nắng
Lotus leaves full of noon light

Tay em bứt cỏ bờ
Your hands pluck grass at the shore

Nhìn vai anh thầm lặng
Looking at my silent shoulders

Nhớ rừng dứa bên sông
I miss the pineapple grove by the river

Mắt em còn trăng đêm
Your eyes still have night's moon

Đời anh có đời em
My life still has yours

Ngày mai vẫn sáng hồng
Tomorrow is still bright red

Quê anh từ bãi bể
My village is at the seashore

Đường có gió có người
Its roads have wind, have people

Tay thường hứng trăng tươi
Hands often reach at the fresh moon

Như nở hồng tuổi trẻ
Like youth's rosy blossom

Quê hai ta nhiều nắng
Both of our villages have much sunlight

Quê bãi bể rừng dừa
Seaside villages with coconut palms

Ta nhớ chiều hè mưa
We miss rainy summer evenings

Hoa lòng ta mở trắng
The flowers in our heart bloom white

Ta nói ta yêu nhau
We spoke loving each other

Yêu cát vàng sóng biển
Loving golden sands and the sea's waves

Lòng hai ta đậm tiếng
Our two hearts have a rich sound

Dừa buông lá mùa đầu

The palm releases its fronds at the first season

Ơi xuân bừng mái tóc
Oh, spring blazes in a head of hair

Miền nam là quê ta
The south is our home

Ta ngồi quê đất bắc
We sit at home in the north

Tình yêu đã chan hòa
Our love is thus permeated

Chân em và chân anh
Your feet and mine

Nhịp nhàng vòng sóng nước
Rhythmically circle the river waters

Cùng hẹn biển màu xanh
Promise to return to the blue sea

Hẹn rừng dứa năm trước
Promise the pineapple grove of the year before

Ta hôn chặt môi nhau
We kiss, our lips tightly

Trưa ngọt ngào hai đứa
A sweet afternoon for we two

Lòng ta đầy gió lửa
Hearts full of wind and fire

Vui hơn buổi vui đầu.
Happier than the first happy time.

nguồn: Văn Nghệ 30 tháng 8 1956, tr. 3.