Ở nhà cô đầu (1939)

Để ngăn nạn mãi dâm, thể lệ mới cấm quan viên

không được NGỦ ở nhà cô đầu (Tin các báo)

-- Tôi bắt quả tang ông ngủ tại đây!

-- Đâu, tôi ngủ đâu? Trái lại, không lúc nào tôi tỉnh táo bằng lúc này!

In order to hinder prostitution, the new regulation prohibits officials

from SLEEPING in songstresses houses. (From newspapers)

-- I have evidence that you've been sleeping here!

-- Not at all, have I slept? On the contrary I've never been more wide awake than right now!

nguồn: Ngày Nay #187 (11 novembre 1939), tr. 1.

Tin vắn [cải lương - điệu Tây] 1942

Số là một gánh hát cải-lương đến hát có cô đào chánh chuyên môn về môn hát tiếng Annam theo điệu Tây, khi ca vọng cổ hay bắt thiên tường đều dỡ quá, hên khán giả la ó kêu vô. Thế chẳng biết tài hay dỡ của mình chớ, một anh kép trên sân khấu, vọt miệng xuống khán giả chửi đồ không biết coi hát, không biết cách "lịch sự".

Thế làn khán giả không nhịn thua, ồ nhau đứng dậy la ó lên và ném nào guốc và ghế lên sân khấu. Kết cuộc bên kép hát, nhiều người bị thương nặng, vì bên khán giả thi đông, bên gánh hát thì ít, đành sao cho lại mà đánh chớ!

At blame is a cải lương troupe with a lead actress who specializes in singing in Vietnamese to Western tunes, yet when singing vọng cổ linked with thiên tường she's really awful, are all too loud, luckily the audience jeered and booed. So not recognizing talent or failure, a sputtering actor descended the stage cursing the idiots who don't know how to watch a performance, don't know "good manners."

So the audience would not be silent in defeat, they stood up and rush the stage throwing wooden sandals and chairs onto the stage. In the end many on the performer's side were seriously injured, because there were many on the audience's side, and few on the stage but how could they not fight back.

nguồn: Dân Báo 5 tháng 12 1942

Trong Dân Báo số 5 Déc. 1942, cùng ở chỗ nầy, chúng tôi đã đăng tin rằng một gánh hát cải lương nọ đến hát tại tỉnh Long-Xuyên. Gánh hát nầy có cô đào chánh sở trường hát tây, nhưng ca vọng cổ không được, vì thế đã bị công chúng chế nhạo. Một anh kép hát đã nóng mặt can thiệp và nói phách với công chúng, hóa nên đã gây thành một đám đấu đả, làm cho anh kép ta buộc mình phải nghỉ ngơi ít nữa trong một tuần lễ...

In the 5 Dec. 1942 issue of Dân Báo, in this space, we posted news of a certain cải lương troupe that came to sing in Long Xuyên province. The troupe has a singer with a talent for western singing, but is unable to sing vọng cổ, so they were ridiculed by the public. A hot-tempered actor intervened and spoke arrogantly with the public, which turned into a brawl, forcing the actor to have to recuperate for a little more than a week...

nguồn: Dân Báo 28 tháng 12 1942

Tây 0 - Ta 1 ??

Pour l'emprunt indochinois (Cho quỹ Quốc Trái Đông Dương) (1922)

À Haiphong

Il n'a pas été possible de recruter des chanteurs (Hat xam); ils ont dû être remplacés par des chanteuses, dit A-dao qui ong été choisis à la suite du concours organisé sur l'initiative de M. Bach-thai-Buoi. Les quatre meilleurs chanteuses sont:

1e prix - Nguyen thi Hoan

2e prix - Nguyen thi Bao

3e prix - Dang thi Nguyen

4e prix - Le thi Nghia

Pour les chanteuses (Hat-Noi, ont obtenu:

1e prix - Nguyen kim Xuyên

2e prix - Lê thi Cam

Le Jury, présidé par M. le quan Huyen, était composé de quatre membres; messieurs Tan-dan, Nguyen dinh Cao, Nguyen van Phuc et Pham duc Hinh.

En remettant les prix, M. le Quan Huyen a prononcé quelques paroles en faveur de l'emprunt et en a expliqué le but.

nguồn: France-Indochine 4 mars 1922.

Ở Hải Phòng

Họ không tuyển được đào hát (Hát xẩm); Họ được thay thế bởi những đào hát, được gọi Ả Đào được chọn bằng cuộc thi tổ chức theo sáng kiến ​​của ông Bạch-thai-Bưởi. Bốn đào hát hay nhất là:

Giải 1 - Nguyễn Thị Hoan

Giải 2 - Nguyển Thị Bảo

Giải 3 - Đặng Thị Nguyên

Giải 4 - Lê Thị Nghĩa

Cho đào hát (hát nói) họ lấy:

Giải 1 - Nguyễn Kim Xuyên

Giải 2 - Lê Thị Cam

Ban giám khảo do ông quan Huyền làm chủ tịch, gồm 4 thành viên; Các ông Tấn-Dân, Nguyễn Đình Cao, Nguyễn Văn Phúc và Phạm Đức Hinh.

Trong khi trao giải, ông quan Huyền nói vài lời ủng hộ khoản vay và quỹ quốc trái và giải thích về mục đích nó.

Musique militaire (1922)

La fanfare de 2e T.T. a joué jeudi de 18 à 19 heures, au square du Théâtre. Une vingtaine annamites et 4 ou 5 militaires représentaient le public Haiphonais. Les musiciens paraissient peu enchantés de jouer devant un public aussi clairsemé.

Dàn nhạc kèn đoàn 2 Lính Tập Đông Kinh đã biểu diễn đêm thứ năm từ 6 đến 7 giờ tại Quảng tường Nhà hất.  Vai chục dân An Nam và dăm bốn lính đại diện cho công chúng Hải Phòng.  Các nhạc công không có vẻ thích thú chơi nhạc trước số khán giả ít ỏi này.

nguồn: France-Indochine 4 mars 1922.

Cách đây 100 năm người Việt thổi kèn đồng cho khán giả Việt nghe ở trung tâm thành phố Hải Phòng. Số người đến nghe cũng ít. Chắc trời đầu tháng 3 ở Hải Phòng cũng rét.

Cho một người nằm xuống (For Someone Who Has Lain Down) - Trịnh Công Sơn (1968)

Anh nằm xuống sau một lần đã đến đây
You’ve lain down after once coming here
Đã vui chơi trong cuộc đời nầy
Enjoying yourself in this life
Đã bay cao trong vòm trời đầy
Flying high in the firmament
Rồi nằm xuống không bạn bè không có ai
Then you lay down, without a friend, no one
Không có ai từng ngày
No one every day
Không có ai đời đời
No one in this life or the next
Ru anh ngủ vùi mùa mưa tới
To lull you to sleep, buried in the coming monsoon
Trong nghĩa trang này có loài chim thôi
In this cemetery with only birds

Anh nằm xuống cho hận thù vào lãng quên
You’ve lain down so that hatred arrives at oblivion
Tiễn đưa nhau trong một ngày buồn
It leads along on a sad day
Đất ôm anh đưa về cội nguồn
The earth embraces you taking you back to the source
Rồi từ đó trong trời rộng đã vắng anh
And since then the vast skies know of your absence
Như cánh chim bỏ rừng
Like a bird on the wing giving up the forest
Như trái tim bỏ tình
Like a heart giving up on love
Nơi đây một lần nhìn anh đến
Here, once, seeing you come
Những xót xa đành nói cùng hư không
This pain must be spoken with the void

Bạn bè còn đó anh biết không anh
Your friends remain, brother, do you know?
Người tình còn đó anh nhớ không anh
Your lover remains, brother, do you remember?
Vườn cỏ còn xanh
The grassy garden is still green
Mặt trời còn lên
The sun still ascends
Khi bóng anh như cánh chim chìm xuống
As your shadow like a bird on the wing sinks lower

Vùng trời nào đó anh đã bay qua
What skies have you flown past?
Chỉ còn lại đây những sáng bao la
There's only just those vast mornings
Người tình rồi quên
Lovers, they’re forgotten
Bạn bè rồi xa
Friends, they’re far
Ôi tháng năm những dấu chân người cũng bụi mờ
Oh, like months and years, man’s footsteps also fade to dust

Anh nằm xuống như một lần vào viễn du
You’ve lain down like embarking on a voyage
Đứa con xưa đã tìm về nhà
The child of long ago who looked for his home
Đất hoang vu khép lại hẹn hò
A wilderness that has shut away a promise
Người thành phố trong một ngày đã nhắc tên
City people in a day have recalling a name
Những sớm mai lửa đạn
Mornings of fire and bullets
Những máu xương chập chùng
Blood and bones piling up
Xin cho một người vừa nằm xuống
I ask for someone who has just lain down
Thấy bóng thiên đường cuối trời thênh thang.
To see paradise's shadow at the vast sky’s end.

nguồn: Trịnh Công Sơn, Lời đất đá cũ (Sài Gòn: Nhân Bản, 1973)

Nguyễn Đắc Xuân mô tải bài ca "Cho một người nằm xuống" là "nhạc ca ngợi địch" (Trịnh Công Sơn: Có một thời như thế, (TPHCM: Nxb Văn Học, 2003, tr. 99).  Ông nhắc đến lời Hoàng Phủ Ngọc Tường - 

Hồi ở trên rừng khi nghê Trịnh Công Sơn sáng tác bài Cho một người nằm xuống thương tiếc Đại tá không quân Sài Gòn Lưu Kim Cương tôi rất tiếc cho Sơn. Sau này được biết, trong những năm tháng Sơn trốn lính, Lưu Kim Cương đã tận tình che chở cho Sơn, chính vì cái ơn ấy Sơn đã viết bài ấy. Ta nên thông cảm cho hoàn cảnh đặc biệt của một nghệ sĩ (tr. 100).

Có điều chắc chắn là Trịnh Công Sơn không coi Lưu Kim Cương là kẻ địch. Hiện nay bài ca hình như là một bài dân ca cho các dàn kèn đồng đám ma với tên gọi "Anh nằm xuống."

Tin vắn... 10/11/1941

Khán giả Annam tuy không có trật tự như các báo đã nói, song thật là dễ dài: tuồng hát chỉ dỡ cách mấy mà diễn đi diễn lại đến mấy chúc lần là cũng vẫn có người đi coi! Vì thế, mấy chủ gánh họ không cần tuồng mới, hay sặp đặt, chỉnh đốn chi chi cả.

Tranh cảnh cũ, tuồng cũ mấy năm cũng mặc, cứ hát là có thể thâu tiền!

nguồn: Dân Báo 10 tháng 11 1941

Hãy cho nhau (Let's Give Each Other) - Tôn Nữ Hỷ Khương

Một cơn gió nhẹ thoảng qua

A fleeting breeze passes
Dễ đưa ta đến lìa xa cõi đời

Handily leading us to absent ourselves from life's realm
Để kết thúc một kiếp người,

To bring to an end to a man's lot
Mong manh như hạt sương rơi đầu cành!
Fragile like a dew dripping from the tip of a bough!

Thế mà cứ mãi quẩn quanh,

So we continue to wander about,
Ghét ghen, sân hận, tranh giành, hơn thua.

Hating, jealous, reactive, competitive, better than losing
Đang là bạn, hóa ra thù,

Were friends, then became enemies,
Đang thân thiết, bỗng thờ ơ lạnh lùng.

Were close, suddenly we're cold and indifferent.

Cùng trong cõi tạm sống chung

Together in this fleeting realm of a shared life
Chơi vơi bể khổ – mênh mông đất trời.

A hazardous sea of misery -- precarious between earth and heaven.

Hãy cho nhau những nụ cười.

Let's give each other a smile.
Hãy cho nhau trọn tình người – niềm vui

Let's give each other fully human love - happiness
Hãy cho nhau vị ngọt bùi,

Let's give each other the spice of life,
Hãy cho nhau vạn ngàn lời yêu thương,

Let's give each other many thousand words of affection.
Tròn câu hiếu đạo, cương thường.

Entire words of devotion, of moral obligation

Kết quả cuộc thi khiêu vũ của nhà hàng Tabarin tổ chức (1938)

Tối thứ bảy, về cuộc thi khiêu vũ của nhà hàng Tabarin tổ chức lúc 11 giờ, kết-quả cô Viollette Nguyễn-Thị-Lợi và ông Faraut đươc giải nhứt về điệu tango. Cô Lý Lỹ (Tàu) và ông Bernard được giải nhứt về điệu valse. Về điệu rumba, nhiều cặp dự thi, cô Xuân-Hương và ông Carron chiếm giải-nhứt về điệu baston nửa. Cô Hoa và ông Cương được giãi nhì.

nguồn: Tân Tiến 13 tháng 3 1938