Nửa đêm ngoài phố (Late Night Out On The Street) - Trúc Phương (1960)

Buồn vào hồn không tên, thức giấc nửa đêm nhớ chuyện xưa vào đời
A nameless sadness enters my soul, I awaken in the middle of the night recall a story of long ago when I came of age
Đường phố vắng đêm nao quen một người mà yêu thương trót trao nhau trọn lời..

On empty roads that night, I came to know someone, we loved each other giving our word completely

Để rồi làm sao quên? Biết tên người quen, biết nẻo đi đường về 

So then how could I ever forget, knowing her name, knowing each twist of the road home.
Và biết có đêm nao ta hẹn hò để tâm tư những đêm ngủ không yên ..

And knowing there was a night when we met to share our innermost feelings, a night of restless sleep.


Nửa đêm lạnh qua tim giữa đường phố hoa đèn 

Late night, cold crosses the heart, in the middle of lamplit streets
Có người mãi đi tìm, một người không hẹn đến mà tiếng bước buồn thêm .. 

There's someone searching for another who has made no promise to arrive, each foot step growing sadder
Tiếc thay hoài công thôi phố đã vắng thưa rồi 

Regrets are only in vain, the road has already emptied
Biết rằng chẳng duyên thừa để người không gặp nữa về nối giấc mơ xưa 

Knowing that there's no spare love destined so she won't meet any more, back to that dream of long ago.


Ngày buồn dài lê thê có hôm chợt nghe gió lạnh đâu tìm về 

Sad days drag on, one day I suddenly hear a cold wind return
Làm rét mướt qua song len vào hồn, làm khô môi biết bao nhiêu lần rồi..

Frigid, it squeezes through the soul's window, having dried out my lips so many times before

Đời còn nhiều bâng khuâng có ai vì thương góp nhặt tâm tình này 

Life still holds much more sadness, is there anyone who, because of affection, has accumulated these feelings,
Gửi giúp đến cố nhân mua nụ cười và xin ghi kỷ niệm một đêm thôi...
I send them to help my old love buy a smile and ask to jot down the memory of a single night.

nguồn: Trúc Phương, "Nửa đêm ngoài phố" (Sài Gòn: Diên Hồng, 1961).

Đây là bài ca thành phố, thành thị - "đường phố hoa đèn" - vào cuộc tình cũng là cuộc tình thành thị. Đêm là yếu tố chính của bài ca này.  Đêm nhớ, đêm lạnh, đêm ngủ không yên.  Cuộc tình này cũng là cuộc tình đêm.

Đêm vắng, đêm yên thì mình không có việc làm, không có người khác để nói chuyện.  Như vậy bị ám ảnh về sự kiện quá khứ mình.

Lạnh và rét nhiệt đới không giống lạnh rét bình thường.  Nói là "gió lạnh đâu tìm về 
/ Làm rét mướt qua song len vào hồn" thì không hẳn là thời tiết.  Buồn nhớ này là do hồi tưởng chứ phải là khí hậu.

Bài ca này không nói cụ thể tại sao hai người tình bị chia lìa.  Có vẻ như cuộc tình này cũng là một cuộc tình nửa đêm?  Một cuộc tình không được bố mẹ ưng ý?  Như vậy một ngày đã đến - hai người phải đi theo một hướng đi khác.  Nhưng đêm khuya là một thời gian hấp dẫn, thích thú và đầy ma lực.  Tất nhiên đây là những giây phút khó quên nhất.  Mất liên lạc với người tình cũ thì chỉ có thể còn được mong "giúp đến cố nhân mua nụ cười" mà thôi.
Thanh Thúy ca cho Dĩa Việt Nam M.3312 (năm 1960-1?)

Nẻo đường kỷ niệm (Lane of Memories) - Tuấn Khanh và Hoài Linh (1965)

Boléro

Buồn thì nhớ không buồn thì lại vui mơ đêm kinh đô ngày đó, đã lâu rồi từ khi sông núi ngăn đôi nẻo phố bước chân đi mà không biết xuân qua đã mấy mùa.
When sad I long, not sad I happily dream of night in the capital back in those days, for a long while the rivers and mountains have blocked the lanes that I stepped upon and I don't know if this spring has passed how many seasons
Đêm rừng sầu gợi thêm hôm tiễn đưa ôi cuộc đời đổi thay như nắng mưa mới ngày nao cắp sách đến trường tôi với anh giờ vui đời lính.
Night in the deep jungle further evokes the day of parting, oh life changes from sunlight to rain, back in the days that I carried books to school, you brother and I now are enjoying the soldier's life

Hỏi bạn nhé ai mà cuộc đời không ghi trong tim một hình bóng, mấy ai để lòng hoang vu lối tâm tư ngõ trống lúc xa nhau thì mong, nhắc tên luôn nghe ấm lòng.
I ask you friend, who in love hasn't etched in their heart a silhouette, who can leave their hearts wild, on a way where inner feelings are at the alley watching, when far from each other there's longing, just thinking of a name warms the heart.
Trăng nào đầy mà không có lúc vơi trên đường đời hợp tan như thế thôi trước giờ xa cách nhớ những ngày vui đã trôi, mai đã đi rồi
What moon once full doesn't have a waning on life's road, meeting, dispersing like that, before the hour of separation, remember the happy days as they flow, tomorrow they're gone

Một người đi gió sương biết đâu nẻo tìm người ở lại lòng hoang lạnh như chiều tím
One person went into the wind and fog, who knows where is the road to find the one who stayed behind, heart cold and desolate like a purple evening
Công viên ơi! môi tôi không nắng mắt em buồn đại lộ đêm trăng đếm bước đi gót khuya hè dĩ vãng nghe về kỷ niệm lần đi.
Oh the park! my lips are not sunny, your sad eyes at the highway on a moonlit night count the footsteps of heels in a summer midnight in the past feeling back to the memory of leaving

Đành rằng nhớ thương cuộc đời học sinh hôm qua thôi không còn nữa nếu khi gặp lại nhau đôi mắt em tôi ngẩn ngơ nét thư sinh giờ đây đã phai mấy ai có ngờ.
Resigned that the students life of yesterday is gone, if we meet again my girl's melancholy eyes, the student's features have faded, who wouldn't be surprised.
Anh hỏi rằng ngày đi thương nhớ ai?
You ask on the day you left who did I yearn for?
Tôi mỉm cười dù thương cũng thế thôi nếu mà có nhớ thắm thiết đành câm nín thôi, mai đã đi rồi.
I smile though I love her that much, if I miss her deeply I'm resigned to stay silent, tomorrow I'll be gone.

nguồn: Tuấn Khanh và Hoài Linh, "Nẻo đường kỷ niệm," (Saigon: Việt Nam Nhạc Tuyển, 1965)

Có một thể loại lời ca thời Việt Nam Cộng Hòa là "hai người lính tâm sự."  Bài ca "Nẻo đường kỷ niệm" không đi ngay vào đề tài ấy.  Người lính này mô tả cảm giác của một người xa cách một cuộc đời bình thường và quen thuộc.  Nhưng "cuộc đời đổi thay như nắng mưa."  Vì tình trạng này thì người kể trong lời ca cũng được gặp "anh."  Nói là hai người "vui đời lính" có phải mỉa mai?

Khi tâm sự mà đi sầu trong lòng, một người lính sẽ nhắc và nhớ đến một "hình bóng."  Chắc cặp anh em người tình này thương yêu nhau rất tha thiết, song đi lính cũng có nghĩa là phải nghiêm tục, phải trưởng thành.  Không được "để lòng hoang."

"Nẻo đường" ở đây là thành phố, là đời sống bình an.  Người lính tâm sự này như mất liên lạc với thế giới "nẻo đường" này.  Như vậy không biết "đâu nẻo tìm người ở lại lòng hoang lạnh như chiều tím."  Xa cách nhau lâu thì thời gian cũng trôi qua vậy "nét thư sinh giờ đây đã phai."  Đây cũng là một "giã tư thơ ngây" của mỗi người ra trường để tìm sống.  Nhưng là đàn ông lúc bấy giờ phải tìm sống ở "rừng sầu" trong "gió sương."

--- Mới đây tôi tìm lại một bài phỏng vấn nhạc sĩ, chủ niệm Nhà xuất bản Tinh Hoa, Lê Mộng Bảo.  Nói về nhạc lính lúc bấy giờ ông Bảo nhận xét: "Lại có khi tác giả để cho hai người lính chiến nói chuyện với nhau, nhưng ta lại hiểu đó là một người thanh nam đang cửi mở tâm tình với một người thanh nữ (nguồn: Bách Khoa #156 (1 tháng 7 1963), tr. 91).

 

Tiến lên giải phóng quê hương (Advance to Liberate The Homeland) -Thuận Yến (1968)

Nhịp đi. Tin tưởng

Sắp tan mây mù bình minh đang gọi chúng ta
Dark clouds about to break, dawn calls us

Đông Xuân năm nay quyết giành toàn thắng trong tay.
Winter-Spring this year we resolve to gain complete victory in our hands.

Sóng động gió nổi trên khắp miền Nam quét sạch những quân bạo tàn đón xuân về cùng quê hương.
Heavy waves and winds arise through the South sweeping clean the brutal soldiers, greet spring's return with the homeland

Nhớ thương căm hờn lòng ta nay đã chất đầy.
Longing, hatred our hearts are full

Anh em ta ơi dốc vào trận đánh hôm nay.
Brothers pour out into battle today.

Máu ta đã để trên đất Trị Thiên bắt giặc Mỹ kia phải đền quyết tâm diệt lũ tay sai.
Our blood left on Trị Thiên land will force the American invaders to pay, we resolve to wipe out their lackeys

Bấy lâu mong chờ thời cơ nay đã tới rồi.
It's been so long we've awaited this opportunity that has come.

Anh em ơi tiến về giải phóng quê hương.
Brothers advance home to liberate the homeland.

Sức ta lớn mạnh như núi Trường-sơn nhất định đánh tan kẻ thù cướp chính quyền về tay ta vùng lên anh em ta ơi.
Our strength is powerful like the Annamite Cordillera, resolve to smash the enemy, snatch back authority into our hands, brothers.

nguồn: Quân Giải Phóng số Tết Mậu Thân 1968, tr. 5.

Bài ca này được soạn ngay trước biến cố Tết Mậu Thân.  Một bài ca xuân bình thường có nội dung sum họp lại gia đình.  Xuân này khi "đón xuân về" thì phải "quét sạch những quân bạo tàn."  "Giặc Mỹ" phải "đền" và "tay sai" (quân lực và chính quyền của nước Việt Nam Cộng Hòa) thì phải bị "diệt."

Tôi chưa thấy bài này trong danh sách các ca khúc của Thuận Yến. Ông không in lại trong Tuyển Tập 117 Ca Khúc (1965-2001) (Hà Nội: Nxb Âm nhạc, 2002) của ông.

Thói đời (Life's Ways) - Trúc Phương (1970)

Xin chân thành cảm tạ những người bạn, những người tình đã cho tôi nửa đời thê thảm để viết thành ca khúc nầy với nhiều nước mắt...
My sincere thanks to my friends, lovers who have give me a dismal half a life to write this song with many tears...

BOLERO

Đường thương đau đày ải nhân gian ai chưa qua chưa phải là người
Pain's road mistreats we mortals, whoever hasn't experienced this isn't yet human
Trông thói đời cười ra nước mắt
Looking at life's ways, laughter turns to tears
Xưa trắng tay gọi tên bằng hữu giờ giàu sang quên kẻ tâm giao còn gian dối cho nhau
Before with empty hands I could call on my friends, when they're well off they forget their bosom buddy and betray each other
Người yêu ta rồi cũng xa ta nên chung thân ta giận cuộc đời
Those who love us become distant to us, forever we're at life
Đôi mắt nào từng đêm buốt giá bên chiếu chăn tình xa nhịp thở tiền đổi thay khi rủ cơn mê để chua xót trên lối về
What pair of eyes in biting cold in bed each night, love far away, breath's pulse, having money changes you, urges on passion so I feel bitter the whole way home

Rượu trần ai gội niềm cay đắng
Hard whiskey, who washes away the bitterness
Những suy tư in đậm đường hằn.
Thoughts deeply imprinted in my lines
Mình còn ai đâu để vui
Who do I have to cheer me up
Khi trót sa vũng lầy nhân thế.
When I've come to the end of mud and ooze of human life
Cỏ ưu tư muộn phiền lên xám môi.
Afflicted, grieved grass rises, browning the lips.

Bạn quên ta tình cũng quên ta nên trắng đêm thui thủi một mình.
Friends forget us, love as well, so in the moon's light we remain in utter darkness
Soi bóng đời bằng gương vỡ nát nghe xót xa ngùi lên tròng mắt đoạn buồn xa ta đã đi qua ngày vui tới ta vẫn chờ.
Life's reflection in a broken mirror, feeling pain arise in my pupils, the sad patch has passed, the coming happiness I still await.


nguồn: Ai cho tôi tình yêu: 43 tình khúc Trúc Phương (Westminster, CA: Hồng Lĩnh, 1992)


Hương Lan ca trên Dĩa Hát Việt Nam 3649-50 với ban nhạc Nghiêm Phú Phi

Hình như Hương Lan (tức bé Hương Lan, lúc bấy giờ mới lên 14 tuổi) là ca sĩ đầu tiên hát bài ca "Thói đời."  Bài ca này cũng do Việt Nam Nhạc Tuyển năm 1970.  (Cùng thời Minh Phụng và Mỹ Châu thâu tân cổ giao duyên cho Hãng Dĩa Việt Nam M6938).

Tôi nghĩ rằng rất ít bài ca Việt được viết theo sự thật.  Cái sự thật chính là đời không bao giờ được công bằng, lắm lần mình gặp sự dối trá, sự lừa gạt.  Nhất trong giới hạ lưu, giới bụi đời.
 

Người kể chuyện trong bài ca này cũng từng quen biết cao sang, nhưng khi hoàn cảnh thay đổi cảm thấy như bị bạn bè bỏ quên.

Ngày xưa kẻ nghèo hát xẩm ở ngoài Bắc hay hát bài ca này trên tàu hỏa.  Những người trẻ trên tàu rất thích nghe và hát theo.  Đây thực sự là nhạc của giai cấp vô sản hay mất sản.  Đây cũng là bài ca của kẻ chán đời (ai mà chẳng có những lúc chán đời?)

Giai điệu bài ca chủ yếu theo hợp âm C thứ - tức C, Eb, G (nốt theo bản nhạc).  Thỉnh thoảng có các nốt F và Bb xen kẽ thành nhóm ngũ cung C, Eb, F, G, Bb.  Nốt Ab xuất cuối phiên khúc đầu với lời "cho" (gian dối cho nhau).  Hợp âm Ab trưởng chính là hợp âm mà Nghiêm Phú Phi chọn cho ô nhịp 4 (vào ô nhịp 12 tiếp theo) lúc mà có quãng xuống lớn nhất là quãng 8 giữa hai từ "thói đời."  Nốt D cũng xuất hiện là nốt dựa ngắn khi kết thức phiên khúc 2 với chữ về (trên bước về) và phiên khúc 3 với chữ chờ (ta vẫn chờ).

Nốt Eb là cao điểm của bài xuất hiện lần đầu với chữ "thói" (lúc sắp có quãng 8 xuống và hợp âm Ab trưởng).  Nốt Eb xuất hiện lần thứ hai với chữ "mắt" (đôi mắt nào).  Theo tôi nghĩ đây là để nhấn mạnh vai trò của người tình bội phản.  Eb cũng xuất một cách tương tự với chữ "bóng" (soi bóng đời).  Đây là lúc ôn lại đời mình trong đoạn kết của bài ca.  Nốt Eb cao này cũng có mặt trong đoạn điệp khúc lần đầu với chữ "đắng" lần thứ hai với hai chữ "những suy" (những suy tư in đậm đường) để nhấn mạnh sự ảnh hưởng của "thói đời" trên thân thể và hình dạng của mình.

Khi phối khi Nghiêm Phú Phi áp dụng một số hợp âm như C thứ, Ab trưởng và G thứ.  Cũng có một hợp âm D thứ đi qua ở ô nhịp 9 (chữ "nhau" ở cuối phiên khúc 1).  Nhưng thật ra nếu bản phối chỉ có hợp âm C thứ trong toàn bài ca này thì sẽ không trái với giai điệu này.  Đổi hợp âm chỉ làm thêm màu sắc.

Các đọan nhạc bắt đầu với một đoạn "rao" trước khi đến cái nhịp đầu chính - "Đường thương đau đài ải nhân gian," "Người yêu ta rồi cũng xa ta," "Rượu trần ai gội niềm cay đắng," và "Bạn quên ta, tình cũng quên ta."  Thực ra bài ca "Thói đời" rất phù hợp với bài vọng cổ.

Cô đồng đực (phán theo lời thánh) - 1958

Cô Đồng Đực: (phán theo lời thánh)

-- "Em" mà biết đến "anh" chăng
"Bể trần" anh lấp cho bằng mới tha

Masculine Sorceress: (mouthing the words of a saint)

-- Don't "you" know "me"?
"The sea of life" I must fill up to be released

Nguồn: Thời mới 21 tháng 2 1958.


Lại văn hóa phi vật thể.

Xóm đêm (Hamlet At Night) - Phạm Đình Chương (1957)

boléro

Đường về canh thâu.
On the way back through the long night watch
Đêm khuya ngõ xâu như không mầu qua phên vênh có bao mái đầu hắt hiu vàng ánh điện câu.
At midnight the lane's deep, almost colorless, passing buckled bamboo lattices, how many heads in the soft golden breeze in tapped electric light
Đường dài không bóng.
On the long road nary a shadow.
Xa nghe tiếng ai ru mơ màng.
Afar the sounds of a dreamy lullaby
Mưa rơi rơi xóa lối đi mòn.
Rain falls to erase the worn out path
Có đôi lòng vững chờ mong.
A pair of steady hearts both await.

Ai chia tay ai đầu xóm vắng im lìm.
Someone bid farewell to another at the edge of this deserted, silent hamlet
Ai rung lên tia mắt ngàn câu êm đềm
Who stirs glowing eyes with thousand calm statements
Mong sao cho duyên nghèo mai nắng gieo thềm.
Can one hope for a destined love in poverty where sunlight is sown across the veranda
Đẹp kiếp sống thêm.
Beautiful for more of this incarnation.

Màn đêm tịch liêu.
Night's curtain all alone
Nghe ai thoáng ru câu mến trìu
Hearing someone, their fleeting lullaby of affection
Nghe không gian tiếng yêu thương nhiều
Feeling in the air the sound of so much love
Hứa cho đời thôi đìu hiu.
A promise for life to end its gloom

Đêm tha hương ai vọng trông
At night in an unfamiliar land, someone awaits expectantly
Đêm cô liêu chinh phụ mong
At night all alone the warrior's wife hopes
Đêm bao canh mưa âm thầm theo gió về khua cơn mộng hẹn mai ánh xuân nồng.
At night so many watches, gloomy rain follows wind to stir up the dream promising a bright, warm spring for tomorrow
Cho nên đêm còn dậy hương để dìu bước chân ai trên đường để nhìn xóm khuya không buồn vì người biết mang tình thương.
Therefore the night's strong fragrance guides someone's steps on the road to see the midnight hamlet that's not sad because someone has loving feelings.

nguồn: Phạm Đình Chương, "Xóm đêm" (Saigon: [Tác giả], 1957).


Nhiều lần nghe bài ca "Xóm đêm" tôi cứ tưởng là miêu tả cảnh nông thôn, xóm làng.  Nhưng đọc của Du Tử Lê viết tôi mới hiểu đây là xóm lao động - một khu nhà nghèo. (xem "Ca khúc “Ly rượu mừng” phẩm-vật-tinh-thần trong truyền thống Tết Việt Nam," Người Việt 11 tháng 5 2011).

Xóm của "Xóm đêm" đều nghèo, tối, âm thầm.  Có "bao mái đầu" nhưng ban đêm "xóm vắng im lìm."  Chắc dân xóm sống chật ở từng nhà, nhưng đêm khuya đường xóm vắng.

Lời ca này rất lờ mờ về nhân vật - "ai" là ai?  Một "ai" là em, một "ai" là anh.  (Những "ai" nữa là một người mẹ, người bà ru con).  Ngôi ai/em là một cô nhà nghèo, ngôi ai/anh là một chàng trai chắc khá giả hơn, và được học thức nữa.  Ai/anh là người giang hồ (con bướm - ai/em là hoa).

Nhịp boléro gây người nghe gợi nhớ miền đồng quê Việt Nam.  Bài ca này phụ thuộc vào giai đoạn "dân ca mambo."  Song sinh hoạt trong bài ca này không miêu tả xóm làng nhộn nhịp như cái gọi là dân ca mambo.  Đây là một xóm "đìu hiu," một xóm "tịch liêu" (một chữ rất văn chương).  Vậy vùng nông thôn có người em gái là "người biết mang tình thương."

Một chàng trai gốc thành thị đang giang hồ đi vào khu người lao động gặp một cô nàng ngheò nhưng duyên dáng.  Nàng đợi chàng, nàng là chinh phụ sẵn sàng đợi mãi.  Chàng cứ phải lang thang nhưng đang trên đường về ban đêm qua các xóm nghèo.

Biết nàng đang đợi mong, nhưng chàng thực tế.  "Mong sao cho duyên nghèo mai nắng gieo thềm. / Đẹp kiếp sống thêm."  Kiếp này không tạo điều kiện cho "duyên nghèo" này.  Không biết điều kiện ở đây là đời sống giang hồ (giang hồ vì nghệ nhiệp, vì nhập ngũ, vì đi học ở xa, vì mạo hiểm, vì chơi bơi?)  Hay điều kiện mà anh chàng này thiếu là sự đồng ý của bố mẹ?

Lời ca "Xóm đêm" có văn chương cao, giai điệu thì đẹp và dễ thuộc.

Tôi đã cố bám lấy đất nước tôi (I've Tried To Cling To My Land) - Hồng Ngọc [tức là Nguyễn Đình Toàn] (ca. 1979?)

Tôi đã cố bám lấy đất nước tôi
I've tried to cling to my land
Bằng sức người vô hạn
With the strength of someone limitless
Bằng sức người đầu đội trăm tấn bom
With the strength of someone's head bearing a 100 pound bomb
Tim mang nghìn dấu đạn
My heart bears thousands of bullet holes

Tôi đã đổ mồ hôi đổ máu tươi
I pour out sweat of fresh blood
Để mong ở lại đây
To hope to stay here
Dù thế nào cũng ở lại đây
In order to somehow stay here

Nhưng đất đã đỏ vì bị nung bằng những lời dối trá
But the earth has reddened because it's been baked with words of deception
Người bám vào lửa đã đốt cháy tay
People cling to flames that have burned their hands
Lửa hờn căm
Flames of hatred
Lửa hiểm thâm
Flames of evil
Lửa khốn cùng cay đắng
Flames wretched and bitter
Người lừa nhau trời đất còn bưng mặt thảm thương
People deceive one another, heaven and earth with sorrowful visage are heart-rending
Ba mươi năm cuộc tương tàn chưa đủ
Thirty years of mutual destruction weren't enough
Người giết người không kịp mở mắt trông
People killing each other with no time to open their eyes to see
Ba mươi năm mạng người như rác cỏ
Thirty years, people's lives like discarded weeds
Dây hoà bình còn thắt cổ người tin
The thread of peace strangles the necks of believers

Khăn tang nào che ngang đầu những kiếp người một đời giông bão
What mourning veil covers the heads of the fate of people, lives in the storm
Trông binh lửa
Look at warfare
Giữa oán thù
Midst enmity
Hằng cầu mong đến khi bình an
Every wish comes with peace
Ai đâu ngờ sau tiếng súng
Who would suspect that after the sound of guns
Đời lại thêm một thời nát tan
Life would have another time of destruction
Non sông buồn
Sad mountains and rivers
Đã điêu tàn
Have been ruined
Thêm máu lệ chứa chan một lần
For blood and tears overflowing for a time

Bao thây người như cây rừng khắp chốn giờ còn hằn in bóng
How many corpses like forest trees everywhere now leave tracks of their image
Đêm oan hồn
Nights of those who died unjustly
Đêm điên cuồng
Nights of madness
Còn chảy tuôn máu chưa hề quên
Still flow blood that will never be forgotten
Nửa nước này đã cố giết một nửa kia để lập chiến công
Half this country tried to kill the other half to establish a feat of arms
Ai đau lòng
Who is pained
Ai vô tình
Who's indifferent
Ơi sách sử dấu xưa anh hùng
Oh history books with the heroism of long ago

Tôi đã cố bám lấy đất nước
I've tried to cling to my land
Tôi bằng sức người đã kiệt
I with the strength of one who is spent
Bằng sức người đã tả tơi ước mơ
With the strength of one with tattered dreams
Tay chân dường rủ liệt
Hands and legs like they're numb
Tôi cố đợi ngày Việt Nam tái sinh
I wait for the day Vietnam is reborn
Trong sông bể yêu thương
In beloved rivers and oceans
Cho dấu lòng đã bạc lòng mong
So the heart's scar has faded all hope


Bài hát này xuất hiện trên băng của Khánh Ly tên là Tắm mát ngọn sông đào (Westminster: Thanh Lan, 1982). Trên bia băng có lời:

Khánh Ly - Tắm Mát Ngọn Sông Đào.  Những bài hát được viết tư quê hương khổ đau, bí mật gửi ra nước ngoài, của các tác giả lừng danh Việt Nam làm chấn động dư luận 1981. 

Vì sự an nguy, những tác giả trên đã tạm chọn những bút hiệu khác, thay vì bút hiệu quen biết với quần chúng của mình.

Đây là một tác phẩm sáng tác ở nhà tù Việt Nam được gửi sang nước Mỹ.

Bài ca này mô tả tình trạng Việt Nam thời chiến và thời hậu chiến - "Ai đâu ngờ sau tiếng súng / Đời lại thêm một thời nát tan."  Có rất nhiều người miền Nam chỉ mong được một đất nước hòa bình - "Hằng cầu mong đến khi bình an."

Dù "cố bám lấy đất nước" rất nhiều người Việt quyết định vượt biên tìm một lối sống mới.  Ở nước ngoài họ cứ "cố đợi ngày Việt Nam tái sinh."
 

Quán nửa khuya (Inn At Midnight) - Tuấn Khanh và Hoài Linh (1961)

Quán nửa khuya đèn mờ theo hơi khói, trút tâm tư vào đêm vắng canh dài quãng đời tôi: 

Inn at midnight, dim lights like the smoke, pouring forth thoughts to the empty night through the long watch of this stretch of my life

"Tầu đêm vắng không người"vẫn lặng trôi.

"The empty train with no one" still quietly rolls.
Tôi là người tha hương đi bốn phương 

I'm a person from other parts travelling anywhere
Anh là người quân nhân vui gió sương, 

You're a soldier happy in the wind and fog,
Câu chuyện tâm tình vui theo khói bay. 

Stories of happy feelings like flying smoke.

Tay cầm tay.

Hand in hand.

Nói bạn nghe từ khi say viễn xứ gót chân in ngàn muôn lối sông hồ, áo sờn vai tìm đôi mắt u hoài bóng hình ai.

I tell you that since I've had a passion for distant lands, my feet had made a million trails along rivers and lakes, frayed shirt on my shoulders looking for a pair of gloomy eyes, someone's image
Hoa nào mà không phôi pha sắc hương

There's not a flower that doesn't lose its color and fragrance
Ân tình nào mà không gây vấn vương

There's no kindness that doesn't rouse a fascination
Lê đôi gót trên khắp chốn ngàn phương để tìm thương.
Heels dragging throughout locales to find feelings

Dĩ vãng tìm đâu thấy như bóng mây chiều đang lững lờ theo gió bay.
Where is the past, it feels like the shadow of evening clouds suspended, following the blowing winds.
Cố xóa tình xưa ấy ngân tiếng tơ chùng để tìm quê hương đắng cay.
Try to erase that olden love, vibrate slackened silk strings to look for a bitter homeland
Muốn nhắn nhủ thời gian ai mãi phong trần để đi tìm hương cố nhân.
Want to remind time that someone is always in the elements looking for the fragrance of an older lover
Áo trắng màu sương gió ngưng gót xuôi ngược để tìm về nơi bến mơ.
A white blouse, fog and wind stop the heel from turning back to return back to the dream's dock.

Quán nửa khuya, bạn tôi chia tay nhé nhớ nhau chăng là mỗi lúc đêm về,  xiết chặt tay để ghi phút phân kỳ tiễn người đi.
Inn at midnight, my friend lets separate, remember each other whenever night returns, clasp hands tightly to record the moment of parting, seeing someone off
Sa trường anh lại đi vui gió sương
At the battlefield you go happily into wind and fog
Sông hồ gợi trong tôi bao luyến thương
Rivers and lakes arouse in me so much affection
Tôi ghi nhớ giây phút ấy nào nguôi bạn đường ơi.
I record the moments, could they ever subside, my friend on the road.

nguồn: Tuấn Khanh và Hoài Linh, "Quán nửa khuya," (Saigon: Tinh Hoa Miền Nam, 1971) [in lại]

Duy Khánh ca "Quán nửa khuya," đĩa Tân Thanh 4-861, thâu năm 1961

Thời Việt Nam Cộng Hòa thời thời chiến suốt.  Quân nhân tình cờ gặp kẻ bụi đời.  Hai người đều sống xa nhà.  "Quân nhân vui gió sương" nhưng chắc kẻ giang hồ cũng thế.  Nghĩa là hai người bạn mới quen cũng thích phiêu lưu.  Như vậy việc nhập quân được thích thú nhiều hơn.

Đoạn điệp khúc là cao điểm của bài ca này.  Nhưng kẻ giang hồ "tha hương" vì "dĩ vãng," vì một cuộc tình không thành.  Người ấy muốn "Cố xóa tình xưa ấy."  Hai bạn mới tâm sự về điều đó. Thực sự bài ca cho người nghe biết rất ít về người lính này.  Có lẽ lúc nhập ngũ là lần đầu tiên người lính ấy được xa nhà, được gặp những người mới lạ.