14 tháng 1, 2024

trích Croquis tonkinois (Phác họa Đông Kinh) - L. Yann (1889)



A un signe du maître, quatre danseuses viennent se placer sur une natte; les musiciens accroupis grattent leurs guitares, les gongs ronflent, les castagnettes crépitent pendant que le chef de ce singulier orchestre frappe sur des bambous la mesure de cette abominable musique.

Theo dấu hiệu của một thầy, bốn vũ nữ đến để xếp mình trên một tấm thảm; các nhạc sĩ ngồi xổm gảy cây đàn, tiếng cồng kêu, tiếng cặp kè réo rắt trong khi nhạc trưởng của dàn nhạc nhỏ này đánh phách theo nhịp của nhạc ghê tởm này.



Les jeunes filles sont charmantes bien qu'embarrassées par la présence des barbares; l'émotion rose imperceptiblement le safran de leurs joues; sous l'arc délié de leurs sourcils. Leurs paupières veloutées s'abaissent et ne laissent voir que le trait noir des longs cils soyeux obliquant vers les tempes. Elles se tiennent immobiles, les bras collés au corps dans une attitude hiératique ; des lanternes attachées à leurs cous montent de chaque côté de leur tête comme des antennes lumineuses; mais malgré les encouragements que nous leur prodiguons dans un annamite de circonstance elles n'osent remuer.

Các cô gái duyên dáng mặc dù có vẻ xấu hổ vì sự hiện diện của những kẻ man rợ; cảm xúc vô tình làm hồng đôi má nghệ tây của họ; dưới vòng mở của mày họ. Mí mắt mượt mà của chúng buông xuống và chỉ để cho hàng mi đen dài mượt mà xiên về phía thái dương. Họ đứng bất động, hai cánh tay sát thân mình với thái độ uy nghi; đèn lồng gắn vào cổ họ mọc lên ở hai bên đầu như rau bướm sáng; nhưng bất chấp những lời khích lệ mà chúng tôi dành cho họ trong một tình huống không rõ họ không dám khuấy động.

Enfin la prima-donna se dévoue ; sa voix chevrotante soutient une note aiguë qui brusquement tombe, grave et prolongée; ses bras tendus semblent repousser le baiser d'un amant et ses mains frémissantes font sonner les bracelets d'or qui brillent à ses poignets. Peu à peu toutes entrent en mouvement; dans les ondulations souples des corps, les péplums envolés montrent l'arc-en-ciel de leurs doublures, le satin des cai-quan luit sur la rondeur des cuisses. Elles se croisent, nouent et dénouent leurs mains, forment des figures de quadrille, bizarres et compliquées. Le préposé aux applaudissements résume l'approbation des spectateurs par un coup de tam-tam qu'il assène de loin en loin. En somme, c'est prodigieusement ennuyeux.

Cuối cùng, vũ nữ chính tự hiến mình; giọng hát khàn khàn của nàng giữ lại một nốt thấm thía đột ngột rơi xuống, sâu và kéo dài. Cánh tay duỗi ra của nàng dường như từ khước nụ hôn của người yêu và đôi tay run rẩy của nàng làm vang ra tiếng các vòng vàng tỏa sáng trên cổ tay. Từ từ tất cả bắt đầu chuyển động; trong những gợn sóng mềm mại của thân mình, những áo xiêm bay cho thấy cầu vồng của lớp lót của họ, vải nguyễn cái-quan tỏa sáng trên vòng tròn của đùi. Các cô bắt chèo, nối và mở bàn tay mình, tạo thành những hình điệu cađri, kỳ quái và phức tạp. Người động viên vỗ tay đã tóm tắt sự tán thành của khán giả bằng âm thanh tiếng chiếng mà thỉnh thoảng anh ấy đánh. Nói tóm lại, nó hết sức nhàm chán.



Que chantent-elles? De vieux poèmes populaires en langue mandarine peu intelligible; des psaumes religieux, peut-être des fragments de ce livre de la Musique si admirable au dire de Confucius; quel quefois elles daubent sur le public...

Các cô hát về cái gì vậy? Những bài thơ dân gian trong ngôn ngữ quan lại khó hiểu; văn thánh vịnh tôn giáo, có lẽ là những ca khúc ngắn từ một tập âm nhạc rất đáng phục theo châm ngôn Khổng Tử; đôi khi họ chê giễu cái công chúng...

nguồn: Yann, L. "Croquis tonkinois," [Phác họa Đông Kinh] L'Avenir du Tonkin (19 tháng 5 1889) đã in thành sách Croquis Tonkinois (Hanoi: Imprimerie Typo-Lithographique F.-H. Schneider, 1889) với minh họa của hai ông G. Léofanti và Vognier.

11 tháng 1, 2024

Công ty TNHH MTV Dĩa hát Viêtnam (2023)

 Vết tích cuối cuối cùng của Hãng dĩa Việt Nam. Ảnh chụp 30 tháng 8 2023.

Lê Văn Tài mở cơ sở Maison Vĩnh Thời Sang tại đây năm 1926 - 82 rue Georges Guynemer - bán máy và đĩa hát.

Công ty TNHH MTV Dĩa hát Viêtnam

Vietnam Audio-Video Co. Ltd.

82 Hồ Tùng Mậu - Quận 1 - TP. Hồ Chí Minh * ĐT: 38 223 754

6 tháng 1, 2024

Question très indiscrète (Một câu hỏi bừa bãi) (1929)

À la municipalité de Cholon

Pourquoi-la municipalité de la Ville de Cholon pourra t'elle nous le dire?-- pourquoi ce matin la voiture ambulance de notre voisine transportait-elle UN BANJO, UN JAZZ-BAND, peint en blanc, un musicien annamite valise de cuir jaune, et deux agents indigènes portant des paquets?
 
Pourquoi cette voiture vint-elle déposer le jazz-band, le banjo, le musicien, la valise et les paquests au numéro 40 de la Rue de Reims?
 
Nous étions persuadés que la voiture ambulance devait se tenir TOUJOURS à la disposition des malades, des accidentés, et no des musiciens. Nous attendons la réponse, sans vouloir ajouter le moindre commentaire.


Tại thị xã Chợ Lớn

Tại sao thị xã Chợ Lớn có thể cho chúng tôi biết? - tại sao sáng nay xe cấp cứu của hàng xóm lại chở một ĐÀN BĂNG-GIÔ, MỘT BỘ TRỐNG sơn màu trắng, một nhạc sĩ người An Nam với chiếc vali da màu vàng, và hai đặc vụ bản xứ xách các gói hàng?
 
Tại sao chiếc xe này lại đến thả ban nhạc jazz, đàn banjo, nhạc sĩ, chiếc vali và gói hàng ở số 40 Rue de Reims [đường Lê Công Kiều]?
 
Chúng tôi tin chắc rằng xe cứu thương LUÔN LUÔN phải được dành cho người bệnh, người bị thương chứ không dành cho các nhạc sĩ. Chúng tôi đang chờ phản hồi và không muốn đặt thêm lời bình luận nào.

nguồn: L'Écho Annamite 12 tháng 3 1929, 1.


Năm 1929 có nhạc sĩ an-nam-mít chơi nhạc jazz ở Chợ Lớn.

29 tháng 12, 2023

Cô thợ mới (New Girl Laborers) - Ngô Quân Miện (1958)

Cô gái mười bảy tuổi
A girl now seventeen
Đi phục vụ công trường
Going to serve at the construction site
Lớp học vừa tan buổi
Class has just let out
Bước vào đời công nhân
Stepping into the worker's life

Gánh đất đỏ
Shoulder some red earth
Hai bành chân cháy bỏng
Two legs aflame
Lần đầu tiên trong đời
For the first time in her life
Hiểu nghĩa bài lao động
Understanding the lessons of labor

Cuối tháng lĩnh tiền lương
Month's end paid her wages
Bàn tay run rẩy quá
Hands quite a-tremble
Như buổi mới đi trường
Like first going to school
Được thầy chê chữ dở
Receiving the teacher's criticism for bad writing

Đêm nằm những ước mơ:
Night, lying down dreaming:
--"Bao giờ thành thợ máy?"
"When will I be a mechanic?"
Một buổi sớm tinh mơ
One morning at dreaming at daybreak
Bạn đến giường lay dậy
A friend comes to shake her awake

Được chiếc mũ lưỡi trai
Given a cap with a bill 
Chiếc quần xanh "yếm dãi"
Pair of blue overalls
Cô bé nhảy lên cười
She jumps up laughing
Diện ngay quần áo mới
Showing off her new clothes

Cứ tưởng giữa mùa xuân
Just imagine in spring
Mặc áo quần đi hội
Wearing these clothes to the festival
--Có anh thợ nhìn sang
--There's a boy laborer looking across
Thấy lòng xao động mãi...
His heart ever astir.

12-58
Ngô Quân Miện

nguồn: Độc Lập số đặc biệt 28 tháng 1 1959

20 tháng 12, 2023

La Musique (Âm nhạc) - (1912)

Les concerts de la musique militaire sont fréquentés par un certain nombre de mélomanes assidus à toutes les auditions.

Các buổi hòa nhạc của dàn nhạc lính thường xuyên có một số người mê nhạc chăm chỉ tham dự nghe.

Le vendredi soir, la musique joue dans le kiosque du Cercle des Officiers et de nombreux concitoyens se rendent sur le boulevard Norodom et la partie de la place de la Cathédrale avoisinant le kiosque.

Tối thứ sáu, âm nhạc biểu diễn ở ki-ốt Cậu lạc bộ Sĩ quan [47 đường Lê Duẩn] và nhiều đồng bào đi đến Đại lộ Norodom [Lê Duẩn] và một phần của Quảng trường Nhà Thờ gần bên cái ki-ốt.

Or, il arrive toujours que pendant l'exécution des morceaux des véhicules de toute nature traversant la foule et notamment les voitures malabares qui non seulement dérangent les auditeurs, mais empêchent complètement ceux-ci d'entendre la musique.

Tuy nhiên, một điều luôn luôn xảy ra khi thực hiện các bản nhạc là các loại xe chạy qua đám đông, đặc biệt là xe rác, không chỉ làm phiền người nghe mà còn cản trở hoàn toàn việc thưởng thức âm nhạc.

Il est d'ailleurs très facile de passer sur le côté gauche de la Cathédrale pour gagner la rue Blancsubé, ou bien de passer par la rue Paul-Blanchy.

Sẽ cũng dễ dàng nếu chúng đi về phía bên trái của Nhà Thờ để đi đến rue Blancsubé [Phạm Ngọc Thạch] hoặc đi qua đường Paul-Blanchy [Hai Bà Trưng].
 
Un agent devant la Poste et un autre devant l'entrée du Cercle suffiraient pour faire neutraliser les environs du kiosque les vendredis soirs.

Một nhân viên đứng trước Bưu điện và một nhân viên khác trước lối vào chỗ Cậu lạc bộ sẽ đủ để trung hòa hóa vùng xung quanh cái ki-ốt các tối thứ sáu.

Les amateurs de musique seraient reconnaissants à M. la Maire de vouloir bien prendre cette mesure.

Những người thưởng âm nhạc sẽ biết ơn ngài Thị trưởng nếu sẵn sàng thực hiện biện pháp này.


nguồn: Le Cri de Saigon 6 septembre 1912.

4 tháng 12, 2023

15 năm viết blog

 Tôi mới nhận thức là tôi đã viết blog này đã 15 năm rồi.  Blog của xuất phát từ công động Yahoo 360 ngày xưa.  Tôi đã viết một số bài cho Yahoo 360 rồi sau một thời gian chuyển sang cơ sở "blogger" của Google.

Trong khoảng thời gian này tôi đã viết 1,389 bài và từng có gần 1,300,000 lượt đoc.  Dưới đây là các bài viết được xem nhiều nhất (không thể bảo đảm là được đọc).  Thuở viết về nhạc rap Việt tôi đã được rất đồng độc giả.

Ê-mi-ly, con (Emily, Child) - Tố Hữu (1965)


Đi bụi (Gone Street) - Nah (2012)


Phác thảo về điệu Boston


Buddha - Wowy (2012)


Việt-Nam - Trung-Hoa (Vietnam-China) - Đỗ Nhuận (1964?)


Danh mục 134 bài hát của Trịnh Công Sơn trước năm 1975 không hoặc chưa được phép phổ biến ở Việt Nam


Anh không đòi quà (I Wouldn't Ask For the Gifts) - Only C + Karik (2013)


Phố ta (Our Lane) - Lưu Quang Vũ (1970)


Qua cơn mê (Past the Madness) - Trần Trịnh & Nhật Ngân (1972?)


Toán Xồm - Lộc Vàng

3 tháng 12, 2023

phường bát âm tây (1926) - Henri Cucheronsset

La musique annamite a été influencée par la musique européenne; les instruments et les mélodies d'Europe ont un vif succès; dans toutes les provinces des fanfares s'organisent. Les musiques des régiments de tirailleurs et de la garde indigène sont pour ces fanfares de véritables écoles. En même temps l'étude de la musique national est reprise et l'on s'attache à perfectionner les instruments traditionnels.

Âm-nhạc An-nam cũng đã chịu một phần ảnh-hưởng to của âm-nhạc tây. Những đồ âm-nhạc và đồ thanh-âm của âm nhạc Âu-châu được công chúng hoan-nghênh. Vậy nên tỉnh nào cũng thấy dựng ra phường bát-âm Tây. Những âm-nhạc của đội lính khố đỏ và của đội lính khố xanh thật là những cái trường học của các phường bát âm ấy vậy. Người bản xứ lại bắt đầu nghiến cứu lại âm nhạc trong nước và tìm cách làm cho hoàn toàn những đồ âm nhạc cổ. [bản dịch của Vũ-Công-Nghi 1926]

Âm nhạc An nam cũng được chịu ảnh hưởng to của âm nhạc tây. Những nhạc cụ và giai điệu của  Âu châu được nhanh chóng hoan nghênh. Tỉnh nào cũng tổ chức những phường bát âm Tây. Ban nhạc của đội lính khổ đỏ và của đội lính khổ xanh thật là những cái trường học của các phường bát âm ấy vậy. Cùng lúc việc nghiến cứu quốc nhạc trong nước và được kế tiếp và hoàn thiện các nhạc cụ truyền thống. [bản dịch tây bụi]

Cucheronsset, Henri, L'Indochine d'hier et d'aujourd'hui (Hanoi: Éditions de L'Éveil Économique, 1926).

22 tháng 11, 2023

Hà Nội đêm trở gió (Hanoi Night's Changing Wind) - Trọng Đài + Chu Lai (1993)

Hà Nội ơi tươi xanh màu áo học trò
Hanoi, green and fresh, the color of student's blouses
Những con đường thân quen còn đó.
Dear familiar streets are still there.
Tiếng rao vang đâu đây nghe động trời đêm
Vendors hawking their wares echo, move the evening skies
Hồng Hà ơi!
Oh Red River!  
Buồm ai khe khẽ thuyền về
Someone's sails quietly bringing the ship back
Cành me thì thầm gục đầu vào dĩ vãng tiếng ve kêu râm ran suốt đêm hè
Whispering tamarind branches bend down into the past, buzzing cicadas ring out throughout the summer night
Giọng dân ca sao gợi nhắc hồ Gươm.
The sound of a folk melody, how it makes me recall Sword Lake

Hà nội ơi!
Oh Hanoi!
Xanh xanh liễu rủ mặt hồ Gươm.
The green of willows hanging at Sword Lake's 
Cô đơn sấu rụng ngoài ngõ vắng
Lonely, the dragonplum tree shakes out in the empty alleyway
Con sóng nào vẫn vỗ về vào đam mê.
What waves still console me into a reverie
Hà nội ơi! Hà nội ơi!
Oh Hanoi!

Ta nhớ không quên những tháng năm qua một nét riêng tư gợi nhắc cho ai là nhắc đến những kỷ niệm đã qua
I remember, can't forget, all the months and years from a single feature as a reminder of someone, a reminiscence of memories that have past

Hà Nội ơi! Nhớ về mùa thu tháng Mười áo học trò xanh những hàng me
Oh Hanoi! Remember autumn Octobers, student's blouses, rows of tamarinds
Hà Nội ơi! Ta nhớ không quên
Oh Hanoi! I remember, cannot forget
Hà Nội ơi! Trong trái tim ta
Oh Hanoi! In our hearts

Chiều mùa thu gió về rộng trên phố phường.
Autumn afternoons, winds return widely across the streets
Nắng vàng hồng tươi những nụ cười
Golden sunshine brings a blush to those smiles
Hà Nội ơi! Ta nhớ không quên
Oh Hanoi! We remember, don't forget
Hà Nội ơi! Trong trái tim ta
Oh Hanoi! In our hearts


nguồn: Âm Nhạc No. 4-5-6/1997


Mỹ Linh ca "Hà Nội đêm trở gió."