Trần Văn Khê: "Vài nhận xét về xu hướng nhạc thế giới" (1962)

Từ Bắc chí Nam, nhạc mới -- thường gọi là âm nhạc cải cách -- lần lần không được quần chúng ưa thích như trong buổi đầu, nếu nhạc sĩ chỉ sáng tác loại bài hát nhỏ theo cách đơn ca và không tìm được đề tài mới lạ. Thành ra, nhạc sĩ áp dụng hòa âm, đối điểm để viết song ca, hợp ca có nhiều phần, hoặc cải biến dân ca cổ nhạc. Một mặt khác, nhạc sĩ tập sáng tác nhạc phẩm lớn và hai gian nhạc quản huyền được thành lập, 1 Hà-nôi, 1 ở Saigon để trình bày những nhạc phẩm loại giao hưởng musique (Symphonique) do nhạc sĩ Việt sáng tác hoặc những nhạc phẩm lớn của nhạc sĩ Âu Mỹ. Chúng tôi đã nhiều lần nói rõ quan điểm của chúng tôi về vấn đề chấn hưng hay phát triển Việt nhạc -- tìm cái mới hay cái lạ để làm giàu cho nhạc Việt mà không giết cá tánh của nó. Học hỏi nhạc người phải học đến nơi đến chốn để có thể góp mặt với nhạc sĩ trên thế giới. Trong khi tìm cái hay của nước ngoài để áp dụng vào việc chấn hưng quốc nhạc, không cứ phải hướng về Âu Châu. Các nước Á châu như Trung Hoa Nhật Bản, Triều Tiên, Ấ Độ, Nam Dương có nhiều đặc điểu đáng cho chúng ta học hỏi tìm tòi.

Trần Văn Khê. "Vài nhận xét về xu hướng nhạc thế giới," Bách Khoa #121 (15 tháng 1 1962), 124-132.

Những câu viết này giả định một số điều.  

Một điều giả định là Việt nhạc phải phát triển.  Giá sử nhạc Việt không phát triển thì dân tộc Kinh bị các nước phát triển khinh bỉ?  Nước Việt không được vươn lên đứng bên cạnh các quốc gia phát triển khác?  

Một điều giả định nữa là tác phẩm âm nhạc phải có quy mô to lớn.  Các "bài hát nhỏ theo cách đơn ca" không được chấp nhận sao! Gần 50 năm sau các thể loại dân ca Việt Nam được UNESCO (tức là tổ chức văn hóa đại diện cho cả thế giới) nhận là di sản phi vật thể. Các làn điệu quan họ có quy mộ nhỏ nhoi được coi trọng hơn bất cứ tác phẩm giao hưởng sáng tác ở Việt Nam. Còn các ca khúc như "Thiên Thai," "Con thuyền không bến," "Tình ca," "Diễm xưa," "Nửa đêm ngoài phố," "Quê hương," v.v. được người Việt coi trọng hơn các tác phẩm giao hưởng phức tạp.

Phải "học đến nơi đến chốn" là một điều giả định nữa.  Với các sản phẩm tinh thần thì các tác giả phải có "tâm" - học thức không cần thiết lắm. Tất nhiên việc học nhạc rất hữu ích.  Người nào muốn thể hiện các thể loại và phong cách nhạc phải chịu học hỏi rất nhiều. Đến nơi đến chốn chứ! Nhưng sống trong một môi trường văn hóa / môi trường âm nhạc chắc sẽ tạo nên một nền hiểu biết rất đầy đủ - đầy đủ hơn những giờ ngồi trong phòng học.

Nhạc cổ điển tây phương có một nền giáo dục rất vững chắc với một hệ thống toàn diện. Có rất nhiều sách giảng dạy, và có nhiều mức độ phải vượt qua.  Gradus ad Parnassum. Bước lên tận đỉnh núi Parnassus.

Các câu viết ở trên và nhiều bài viết khác của giáo sư Trần Văn Khê chứng tỏ rằng ông bị ảnh hưởng nhiều bởi hệ thống thẩm mỹ học của nhạc cổ điển tây phương.  Không riêng Trần Văn Khê bị ảnh hưởng như thế. Ở trên ông nhắc về hai dàn nhạc giáo hưởng ở xứ Bắc (Nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa) và xứ Nam (Nước Việt Nam Cộng Hòa). Hai miền đấu tranh nhau đều phải có dàn nhạc xứng đáng. Hai miền nam bắc đều phải có nhạc viện nữa.

Nhưng đại đa số dân Việt Nam năm 1962 của hai miền đều bằng lòng thưởng thức các điệu vọng cổ, quan họ hay ca Huế. Thực ra các người nước ngoài cũng ưa nghe nhạc dân gian hơn nhạc mới nữa.

Tạm biệt chim én (Farewell to the swallow) - Trần Tiến (1983)

Tạm biệt chim én xưa tạm biệt những giấc mơ
Farewell swallow of long ago, farewell to those dreams
Và giàn hoa tím bên nhà ai nhớ mong
And the bower of purple flowers at a person's house who I miss
Chào nụ hoa bé nhỏ dịu dàng trong đám cỏ
Greetings to the graceful, little bloom in the grass
Đợi chờ con én những chiều xa rất xa
Waiting for the swallow those afternoons, so very far

Em như chim bay xa giữa đồng xanh quê hương bao la
You're like a bird flying far midst the green fields of my vast home
Tóc mùa xuân theo gió ru em ru em ru em bồng bềnh
Spring's hair in the breeze lulling me, lulling me, rocking

Chiều nào trên phố xưa lặng nhìn chim én bay
One afternoon on a street long ago I silent saw a swallow flying
Lòng thường mơ ước những đỉnh núi xa mờ
My heart dreamt of far away mountain peaks
Một ngày tiếng súng về rồi người trai lên đường
One day the sound of guns, then the young men hit the road
Để nhành hoa tím vẫy chào theo thiết tha
Leaving boughs of purple flowers to wave with enthusiasm

Anh như chim bay xa những đàn chim bay trong phong ba
I'm like a bird flying far, birds flying in the tempest
Góc trời kia chim én thương ai thương ai thương ai đợi chờ
In that corner of the sky, the swallow, who does I love, I love, who do I await

Một ngày tiếng súng ngưng, một người đi trở về
One day the guns ceased, someone left and came home
Tìm người con gái trong mùa chim én bay
Looked for a girl during the season of flying swallows
Bầu trời chim én liệng ngoài vườn hoa tím nở
A sky of soaring swallows, out in a garden of blooming purple flower 
Mà người con gái đã về trên núi cao
And the girl has returned from the mountains high

Ôi quê hương bao la tiếng đàn tôi ngân xa ngân xa
Oh our vast home, the sound of my guitar echoes far
Hát về em cô gái yêu ai yêu ai đợi chờ ai
Singing of you girl, who do you love, who do you miss



Ngọc Bích ca "Tạm biệt chim én" năm 1986 cho hãng đĩa Dihavina.

"Tạm biệt chim én" thuộc vào loại bài hát "ca khúc chính trị." Nhưng theo tác giả thì bài ca bị nghi ngờ có nội dung người Việt vượt biên. Theo số báo Tuổi Trẻ Xuân 1984 thì "Tạm biệt chim én" là một trong những bài ca được quần chúng ưa thích nhất.

Lo mùa đông cho binh sĩ (Taking care of soldiers is everyone's duty) (1946)

Khẩu hiệu -

Lo mùa đông cho binh sĩ là bổn phận của mọi người.

Taking care of soldiers is everyone's duty

nguồn: Cứu Quốc 25 tháng 2 1946, 2.


Mùa Đông Binh Sĩ - A Soldier's Winter
sáng tác: Phan Huỳnh Điểu
Do chị Kiều Miên và anh Nguyễn Hữu Thiết trình bày lần đầu tiên tại nhà hát Đại Chúng Thuận Hóa mùa đông năm 1946

First performed by sister Kiều Miên and brother Nguyễn Hữu Thiết at the Masses Theater Thuận Hóa winter 1946

Mùa đông gió lạnh lùng!
Winter winds are cold!
Gió lạnh lùng!
Cold winds!
Chim thôi bay nhìn mưa gió hãi hùng.
Birds cease your flight, see the frightful wind and rain
Ngoài xa, ngoài biên cương bao chiến binh ôm súng buồn nhớ quê hương.
Far out there, at the border, so many soldiers holding guns sadly miss their homes.
Trời gió, gió chi cho thêm lạnh lùng thân chiến sĩ nơi chiến trường.
It's windy, wind only makes the soldier's colder out at the front.
Mưa đông theo gió rét lạnh, vi vu buồn thổi lá cành.
The winter rains come with bitter cold wind, whistling sadly blowing through the leaves on the trees.
Buồn vương đây đó, chiến binh người ơi!
There's sadness out there, oh you soldiers!

Nào ai đang ấm no thấy chăng ngoài chốn xa,
Come, those of you are doing well, do you see these far off places?
Một đoàn hùng binh trấn biên cương lạnh lùng với xa nhà.
A unit of virile soldiers in battle at the border, cold and far from home.
Nhìn thấy gương xả thân lòng đau xót, thương người chốn xa
See their model of self-sacrifice, pained hearts, pity those who are far away

Miền sơn cước gập ghềnh, gió ào ào.

At the rough foot of the mountain the wind roars.
Muôn quân Nam ngoài mưa gió thét gào.

Thousands of southern soldiers out in the wind and rain is screaming.
Đường đi đầy cheo leo bên núi cao vang tiếng hò giữa mưa đông.

The road out there precarious at the mountainside, work songs in the winter.
Trời rét! Toán quân binh không ngại ngùng cơn gió bão tê tái lòng.

It's freezing! The soldiers don't shy from the tempest that numbs the heart.
Xông pha say khát máu thù,

Rushing forth drunk with a thirst for enemy blood,
Gươm thiêng nguyền giữ giống giòng.

Sacred swords sworn to preserve the race.
Dầm mưa băng gió sá chi mệnh vong.
Soaked in rain icy wind with reckless disregard
Nào ai no ấm nhung, nhớ công người chiến binh.

Whoever is prosperous remember the soldier's service
Mùa đã về đông chốn biên cương lạnh lùng với xa nhà!

The seasons return to winter at the frigid border with its distance from home!
Nhờ gió thôi bớt reo niềm ai oán, thương người chốn xa.

Thanks to the wind's waning plaintive song, we have affection for those in a faraway place

nguồn: "Binh sĩ lạnh lùng," nhạc và lời Phan Huỳnh Điểu (Huế: Tinh Hoa, 1950).

Ngọc Bảo ca cho hãng dĩa Viễn Đông với dàn nhạc Trần Văn Lý độ năm 1950.

Không thể và có thể (Cannot And Could) - Phó Đức Phương (1997?)

Thời gian đã qua đi đâu thể trở lại

Time has past and cannot ever return
Dòng sông đã ra đi làm sao về chốn cũ

The river has moved along, how could it return to its old place?
Nếu nước khơi xa không thể thiếu những cánh buồm

If the water goes out to sea, it cannot lack sailing vessels
Áng mây trên đầu đâu thể ngừng trôi

The clouds above our heads cannot stop drifting past

Còn đâu miền dương gian khi úa tan mặt trời

Yet where is this earthly realm as the sun fades off
Bình minh có lên ngôi khi không còn đêm tối

Dawn shall take the throne when dark night is no more
Đã có sông sâu không thể thiếu những suối nguồn

If there are deep rivers there can be no lack of springs at the source
Vắng anh trên đời đâu còn tình yêu

If you were absent from life, where could love be

Người đã ra đi có thể trở lại

Someone leaves and they could came back
Vết thương ngày nào có thể liền da

The wounds of one time could mend their flesh
Nước mắt sẽ thôi rơi, đôi môi lại chín đỏ

Tears will stop falling, pairs of lips shine crimson
Bồi hồi ngày gặp nhau xua tan đi bao nỗi mong nhớ

Troubles of the day we met scattered so much longing

Vòng tay yêu thương có thể rộng mở

Love's embrace could open wide
Bóng mây muộn sầu có thể dần tan

Grieving clouds could gradually disperse
Và điều này thật rộn ràng êm ái

And this true exuberance, gentleness
Có thể một ngày mai chúng ta sẽ thành đôi

Could be a tomorrow when we become a couple

(đĩa Tửu Ca của NNUR tặng Tây Bụi)

Tôi được một niềm hân hạnh là được thành bạn rượu của nhạc sĩ Phó Đức Phương. Chúng tôi được gặp nhau ở cơ quan Trung Tâm Bảo Vệ Quyền Tác Giả Âm Nhạc Việt Nam năm 2015. Ông đãi tôi và các nhân viên của Trung Tâm ăn trưa trong lúc tôi đến gặp và phỏng vấn ông.  Ông nhạc sĩ này rất vui tính, cởi mở và phóng khoáng. Các nhân viên của Trung Tâm có vẻ như rất quý ông.  Thực ra các nhạc sĩ sáng tác ở Việt Nam cũng nên quý Phó Đức Phương đã tranh đấu cho lối sống làm ăn của họ.  Có lẽ nhiệm vụ của Trung Tâm Bảo Vệ Quyền Tác Giả Âm Nhạc Việt Nam không hoàn toàn như ý của các nhạc sĩ Việt Nam, nhưng trước khi Việt Nam có cơ quan này các nhạc sĩ chỉ được nuôi mình theo luật rừng.

Sinh ra năm 1944 là Phó Đức Phương là công dân của Union Indochinoise.  Vài năm đầu đời gia đình ông tản cư ở vùng Bắc Ninh rồi về khu tạm chiếm Hà Nội. Bố mẹ ông làm chủ một cửa hàng nhỏ, như vậy Phó Đức Phương bị coi là "tư sản."  Mai cho nền nhạc Việt là Nhạc Viện Hà Nội tuyển một số nhạc sĩ lý lịch đen vào học món sáng tác.  Phó Đức Phương là một phần tư của cái gọi là "Bộ tứ sông Hồng" với Trần Tiến, Nguyễn Cường và Dương Thụ.  Mặc dù được chế độ xã hội chủ nghĩa đào tạo Phó Đức Phương soạn rất ít các tác phẩm có phẩm chất chính trị.  Hình như "Những cô gái quan họ" là ca khúc "đỏ" nhất của ông, nhưng theo nhạc sĩ nói thì Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu ở Việt Nam Cộng Hòa cũng thích bài hát này.

Phó Đức Phương rất tự hào là đại đa số các tác phẩm của ông được viết theo đơn đặt hàng, theo nhu cầu của một công trình nghệ thuật cụ thể khác.  Chủ yếu ông viết nhạc phim, nhạc kịch, nhạc múa và gần như các bài hát nổi tiếng của ông được ra đời trong hoàng cảnh này.  Bài ca "Không thể và có thể" không phải một ngoại lệ được bắt nguồn từ một vở kịch cùng tên. Có vẻ như Phó Đức Phương không tự tạo ra đầu đề này nhưng tạo ra một ca khúc theo cảm hứng của đầu đề này.  Thanh Lam giới thiệu "Không thể và có thể" cho thính giả cả nước.  Mặc dù là một bài ca có tính chất nghệ thuật cao, nhưng nó cũng tham gia thị trường âm nhạc và được có mặt trên danh sách Top 10 Làn Sóng Xanh tháng 8 và tháng 9 năm 1999.

Tôi sẽ tựa vào những lời phân tích của của tác giả qua bài báo của Minh Thảo ("Đầu năm nghe NS Phó Đức Phương trải lòng về âm nhạc," Người Đưa Tin 27 tháng 12 năm 2012),  Theo Minh Thảo Phó Đức Phương kể:

Ở bài hát "Không thể và có thể", nhạc sỹ muốn đưa ra triết thuyết rất cụ thể. Cái có thể mới là quan trọng còn cái không thể thì thuộc về duy vật, về sự vĩnh hằng của cuộc sống này, của vũ trụ này mà ta không thể vượt được. Ví dụ như quy luật của thời gian (thời gian đã trôi qua thì không thể trở lại), quy luật của sự vận động (đám mây không thể ngừng trôi cũng như trái đất không thể ngừng quay) quy luật của ngày và đêm. Tức là con người ta không thể đụng chạm được đến quy luật cơ bản của sự sống. Vì vậy cái không thể là cái giới hạn còn cái có thể là cái mênh mông.

Thực ra "Không thể và có thể" là một bản tình ca - "chúng ta sẽ thành đôi." Dù công nhận khó khăn cùa kiêp người, nhưng sẽ có những lúc người đời sẽ phải vượt qua với sự "có thể."  Người về có thể  trở lại. Vết thương có thể liền da. Ca thì "rộng ràng êm ái." Nhưng hình như lúc nào bài ca "Không thể và có thể" được thể hiện tôi không nghe thấy niềm êm ái gì cả.  Tất cả các ca sĩ biểu diễn ca khúc này một cách rất gào thét. Như vậy tôi không link cho bản thu thanh nào của ca khúc đẹp đẽ này.  Nhưng dù thế nữa tôi rất thích quan niệm và giai điệu của ca khúc này.

Băng cát-xét Nắng Thủy Tinh (1993)

nguồn: bangcassette.com

Một điều đặc biệt về băng này là không được sản xuất ở Thành Phố Hồ Chí Minh hay Hà Nội, hai thị trường âm nhạc lớn nhất nước Việt.  Địa chỉ Trung Tâm Băng Nhạc Thất Sơn ở thị xã Long Xuyên, tỉnh An Giang, tức xứ "Lục Tỉnh." 

Một số các ca sĩ ca trên băng này đã nổi tiếng một thời gian như Phương Thảo và Thu Hà.  Thủy Tiên này khác với Thủy Tiên trẻ được nổi tiếng bây giờ.  Ít lâu sau khi băng này được xuất bản Thủy Tiên của băng này sang Mỹ làm công tác với Thúy Nga Paris By Night.  Ca sĩ Thế Sơn cũng sang Mỹ năm 1994 theo chương trình H.O. và cũng hợp tác với Thúy Nga rồi Trung Tâm Asia. 

Còn Lệ Thu này không phải là Lệ Thu đã vượt biển sang Mỹ năm 1979. Đáng kể là sự có mặt của Hồng Nhung hát một ca nước Anh, lời Việt, nhưng lúc bấy giờ Hồng Nhung chưa đủ tên tuổi để đăng tên trên bìa ngoại.

Bích Phượng là con gái út của nghệ sĩ Út Trà Ôn chuyên hát nhạc theo phong cách miền Nam / cải lương.  Tô Thanh Phương dù không nổi tiếng lắm đã được một sự nghiệp biểu diễn lâu năm.  Tôi không rõ về sự nghiệp ca hát của ca sĩ Hoàng Kim.

Mục lục của băng này cũng khá đặc biệt.  Trong 11 bài hát có 6 bài hát được sáng tác thời Việt Nam Cộng Hòa, 1 bài hát được sáng thời Quốc Gia Việt Nam, 2 "bài tây (hay đông) tiếng ta," và 2 bài ca được sáng tác thời Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam.

Ngày 18 tháng 7 năm 1992 đã có một lượt hơn tám chục bài hát sáng tác trước 1975 được cấp phép phổ biên.  Trong danh sách những bài ca ấy có "Mùa thu còn đó" của Châu Kỳ sáng tác năm 1971, "Ai cho tôi tình yêu" của Trúc Phương sáng tác năm 1964, "Chuyện hẹn hò" của Trần Thiện Thanh sáng tác năm 1974, và "Ai về sông Tương" của Thông Đạt / Ngô Văn Giảng sáng tác năm 1949.

"Nắng thủy tinh" của Trịnh Công Sơn đã được cấp phép sớm hơn một chút vào ngày 10 tháng 8 năm 1991. "Tình khúc chiều mưa" của Nguyễn Ánh 9 cũng được cấp phép ngày đó và được cấp phép một lần thứ hai (?) ngày 28 tháng 1 1992.

Với "Sa mạc tình yêu" Khúc Lan đặt lời Việt cho bài ca Nhật "Mirage of Love" mới được cấp phép ngày 4 tháng 3 năm 2010.  Hình như "Chiều cuối tuần" của Trúc Phương đã không được cấp phép theo chế độ kiểm duyệt hồi đó.

Băng nhạc này cũng có hai bài hát Việt Nam hiện đại lúc bấy giờ.  "Xa vắng" của Nguyễn Văn Hiên chắc được sáng tác vài năm trước khi băng này được sản xuất.  Phải coi Nguyễn Văn Hiên là nhạc sĩ của phong trào - tức phong trào sinh viên, phong trào ca khúc chính trị sau năm 1975.  Có lẽ nhạc sĩ kiêm ca sĩ Sỹ Đan đã sang Mỹ theo chương trình H.O. trong thời gian băng nhạc này được thực hiện. 

Năm 1993 thuộc một thời ngưỡng cửa của nhạc Việt hiện đại.  Quan niệm đổi mới phát triển chậm trong lĩnh vực âm nhạc. Băng cát xét này đã được sản xuất xa các trung tâm văn hóa và chủ yếu gồm những ca khúc mới được cấp phép (hay chưa được cấp phép).  Đây cũng là giai đoạn mà hai nước Việt Nam và Mỹ đang bình thường hóa quan hệ ngoại giao. Một số nhân vật thực hiện băng này đã sắp đi sống và lập nghiệp ở Mỹ.

Cuộn băng cát xét là một phương tiện nghe nhạc đã từng bị bỏ quên. Những băng này bắt đầu được sản xuất và phổ biên ở Việt Nam Cộng Hòa từ độ năm 1969 và mãi đến những năm đầu 2000 được quần chúng Việt Nam yêu nhạc rất ưa thích. Tôi chỉ biết đến băng này qua mạng và rất muốn nghe chương trình này.  Thực sự ít ai nghĩ đến việc lưu trữ các băng cát xét lúc bấy giờ và các băng dễ bị hư.  Như vậy chắc sẽ có những chương trình âm nhạc bị mất luôn.

17 năm 17 đoạn thơ (17 years 17 quatrains) - Trần Mộng Tú (1992)

sau khi đọc "Ta về" của Tô Thùy Yên 

after reading "We return" by Tô Thùy Yên

Em ở nơi này mười bảy năm 
có khi cất tiếng gọi dòng sông 
có lúc bóng chùng lên bóng núi 
sao núi sông vẫn đỗi lạ lùng

I've lived in this place for 17 years
there are times I've called out to the river 
moments when my shadow has lingered in the mountain shadows
why are river and mountain still strangely spaced

Thảm cỏ này bao lần thay sắc
gót chân in dấu vẫn chưa quen
bầy sẻ đó em không biết tuổi
thoáng bay qua thoáng đậu bên thềm

These grasses have changed color so many times
the imprint of footsteps not yet known
those sparrows, I don't know their ages
rush to fly, rush to land at the steps of my house

Em ở nơi này mười bảy năm
mưa trên mái gỗ rất âm thầm
tiếng mái tôn xưa mưa tháng Sáu
khua thức trong tim nhịp trống đồng

I've been in this place for 17 years
silent rain on the wooden roof
the corrugated roof of a June long ago
thumps in my heart, a bronze drum

Nắng hạ cũng vàng thêu áo lụa
chẳng ai níu vạt tặng câu thơ
chữ hiếu như kim chìm đáy biển
chữ tình gió thổi đến xác xơ

Summer sunlight yet golden embroiders a silken blouse
no one pulls at the flap to present a poem
the word piety is like a needle sunk to the sea bottom
the word love tossed and tattered by the wind

Em ở nơi này mười bảy năm
vườn sau hoa mướp cũng nở vàng
hoa táo hoa lê cài trong tóc
chỉ tiếng ong bay vẫn ngỡ ngàng

I've lived in this place for 17 years
a garden in back, melon flowers bloom golden
apple and pear blossoms pinned to my tresses
just the buzzing of puzzled bees

Cũng rắc tình lên từng luống đất
mỗi cọng rau thơm một cọng buồn
đĩa muối lát gừng bưng ngang mặt
khựng trên môi nỗi nhớ quê hương

Love's complications also arise upon each furrow of earth
each sprig of mint, a sad sprig
a dish of salt, sliced ginger carried past my face
suddenly stops the longing for home on my lips

Em ở nơi này mười bảy năm
sao như chiếc lá giữa cơn đông
mặt gió dắt tay vào định mệnh
rơi xuống đâu thì cũng hóa thân

I've lived in this place for 17 years
like a leaf in the frost
wind in my face guided me to my destiny
where ever I fell, there I was embodied 

Mấy ai có được điều mong ước
người vẫn sống bằng những giấc mơ
bánh Thánh cứ ăn nuôi hồn vọng
tóc có đầy hoa tuyết vẫn chờ

Not many are granted their wishes
people still live in dreams
a Manna still eaten to nurse one's hopes
flowery tresses full of snowflakes still wait

Em ở nơi này mười bảy năm
giấc xuân vẫn lạnh một góc chăn
có đêm trăng sáng choàng cơn mộng
tưởng hỏa châu sa xuống chỗ nằm

I've lived in this place for 17 tears
spring dreams still feel cold at the blanket's edge
with a bright moonlit night enfolding the dream
imagining it's a flare falling where I lay

Ôi lửa Na-pan trên quê cũ
tiếng thét kinh hoàng của trẻ thơ
cả một ngôi làng trong biển lửa
khói cay trong mắt đến bây giờ

Oh, Napalm flames in my old homeland
frightened screams of youngsters
the whole village in a sea of fire
bitter smoke in my eyes even today

Em ở nơi này mười bảy năm
khóc cha khóc mẹ khóc vầng trăng
xương thịt mẹ cha vùi đất khách
vầng trăng quê cũ vẫn muôn trùng

I've lived in this place for 17 years
crying for my father, my mother, for the moon itself
flesh and bones of my parents buried in foreign land
the moon of my old village still goes on forever

Tình dưới hàng cây hiền như lá
trăng nhòa hai bóng lẫn vào nhau
tiếng ve hát rộn đêm mùa hạ
người đi chỉ giữ được tiếng sầu

Love beneath rows of trees, gentle like the leaves
the faded moon, two shadows together
cicadas hum noisome in the summer night
the walkers only able to hold on to the sound of grief

Em ở nơi này mười bảy năm
hoa đào vẫn chiết mỗi độ xuân
cánh cửa mang mang câu thơ cũ
ngọn gió đông xưa thổi giữa lòng

I've lived in this place for 17 years
peach blossoms still grafted every spring
doors engraved with ancient verse
winter winds of long ago blow through my heart

Hoa chẳng vì em hoa vẫn nở
lượng trời rót xuống rộng vô ngần
em đứng giữa bờ sôi giếng mật
ngụm xuân trong miệng bỗng rưng rưng

The flower, regardless of me, still blooms
heaven's power pours down with exceeding bounty
I stand midst a sweet riced edge of a honeyed well
a morsel of spring in my mouth suddenly moves me

Em ở nơi này mười bảy năm
buông vào nhật nguyệt nắm tuổi xuân 
cầm như thả tuyết vào lò sưởi
những cánh hoa tan dưới lửa hồng

I've lived in this place for 17 years
released into passing suns and moons that seized the days of my spring
holding on like turning snow loose into the fireplace
blossoms dissolving beneath the rosy flames

Tóc đã sợi đen chen sợi trắng
mắt cười đã lụn bấc đam mê
người vẫn từ quê ngơ ngác đến
ngượng môi không dám nhắc…chuyện về

My hair has black threads mingled with the white
smiling eyes, passion's wick extinguished
someone who's still from the village arriving bewildered
clumsy lips that dare not bring up... a return

Em ở nơi này mười bảy năm
người ơi! chim khóc phải xa rừng
gọi những thân cây còn đứng thẳng
có nghe tiếng cánh đập trong lồng.

I've lived in this place for 17 years
people! birds cry when they're far from the forest
asks the trees still standing erect
whether they hear wings flapping in the cage.

nguồn: Trần Mộng Tú, Thơ tuyển bốn mươi năm 1969-2009 (Tác giả, 2009)

Nhạc cải cách năm 1939

Thứ ba 28 Novembre 1939

300 m

11h.15 Giá lúa gạo

Tin tức thế giới

300m, 25m, 49m

11h.30 "Âm nhạc cải cách" và "Cải lương Nam-Kỳ"

Cô Kim Huệ ca

Nhạc sĩ: J. Tịnh đờn Violon, Thức saxophone

Fox step: Đức tặc tham tàn

Boston: Tiếng tơ đồng

Tango: Đêm khuya nhớ bạn

Tin tức thế giới

12h.00 Truyền thanh tiếng Pháp

17h.00 Chuyên lạ trong năm châu
“Cải lương Nam-kỳ”
Cô Hai-Đá ca
Nhạc-sĩ: Giỏi đờn kìm, Thanh đờn cò
Xuân-tình: Trống trở canh
Vọng-cổ: Đêm đông canh dài
Bài-hượng: Thanh minh
Tứ-đại: Mặt biển chơn trời
Nói chuyện về khoa học
17h.45 Truyền thanh tiếng Thai

300m, 25m, 49m

18h.45 Giá thị trường
“Thi nói chuyện khôi hài”
Nhà thuốc Võ-đình-Dần chợ lớn và Radio Saigon tổ chức tạp rạp Modern-Cinéma Saigon
Tin tức thế giới giờ chót
Thông cáo chánh phủ
19h.30 Truyền thanh tiếng Pháp

nguồn: Tuần Lẽ 25 tháng 11 1939

J. Tịnh tức là Jean Tịnh là một nhân vật rất quan trọng nền tân nhạc Việt Nam.  Jean Tịnh có tài kéo đàn violon.  Ông được chơi nhạc Huế, ca cải lương và nhạc cải cách.  Thực ra Jean Tịnh là một người tiền phong của tân nhạc Việt Nam.

Các tác phẩm "Đức tặc tham tàn," "Tiếng tơ đồng," và "Đêm khuya nhớ bạn" chắc là của Jean Tịnh soạn.  Cô Kim Huệ ca với dàn nhạc của hai nhạc sĩ Jean Tịnh và Thức saxophone. Tôi đâu có biết là ông Thức thổi saxophone là ai. 

Nhạc buồn (quảng cáo 1969)

Nhạc Buồn [rao vặt]

Với các sưu tập THANH THÚY, GIAO LINH v...v.. và các tuyển tập "Sang Ngang", "Gõ cửa" hay các băng Thi Nhạc Giao Duyên
Cùng đầy đủ Nhạc Tiền Chiến, Vũ Trường VN, NQ băng Sinh Ngữ, Kinh Phật, Nhạc Phật, dân ca, tuồng, chèo, hát bộ.

HOA XUÂN
211 Nguyễn Thiện Thuật

nguồn: Chính Luận 17-18 tháng 8 1969


Sự gia nhập của kỹ thuật máy / băng cassette thay đổi nền thương mai nhạc Việt.  Một điều là các hãng dĩa, nhạc sĩ, ca sĩ lập những hãng sản xuất chương trình nhạc trên băng cassette.  Nhưng cùng lúc cũng có những doanh nhân mua máy móc thu thanh và chuyển thanh để tạo những chương trình cassette khác.  Nhìn bao quát về nhạc thời Việt Nam Cộng Hòa thì các sản phẩm nhạc thị trường chỉ gồm những chương trình cải lương, tân cổ giao duyên, tân nhạc và thi ca.  Nhưng cùng thời cũng có tiệm Hoa Xuân ở trên đã cho bán băng nhạc kinh phật giáo và thiên chúa.  Sản xuất nhạc vũ trường Việt Nam có nghĩa là họ đêm máy ghi âm vào vũ trường?  Còn tiệm này cũng bán cuộn băng nhạc truyền thống như dân ca, hát tuồng, hát chèo và hát bộ.  Các hãng dĩa / cassette không hề hay rất ít khi sản xuất những văn hóa phẩm như thế.