Ô. Phạm-gia-Độ - đại biểu quốc hội nói 9 tháng 11 1946

Ông Phạm Gia Độ
(Quốc Dân Đảng)

1) Đề nghị bỏ chế độ kiểm duyệt,  Cho tự do xuất bản ấn loát.

1) I recommend getting rid of censorship.  Allow freedom to publish and print.

nguồn: "Quốc hội đã chuẩn y bản Hiến pháp bằng 240 phiếu thuận chống với 2 phiếu nghịch," Cứu Quốc 9 tháng 11 1946, tr. 1+4.

The Congress Approved The Constitution With 240 Votes Consenting Opposed By 2 Contrary Votes.

Tôi đang đọc sách mới nhất của David Marr tên là Vietnam: State, War, And Revolution 1945-1946 (University of California Press, 2013 - Việt Nam: Quốc Gia, Chiến Tranh, và Cách Mạng).  Chương 2 của sách này kể rất chi tiết về qua trình phê chuẩn bản Hiến Pháp đầu tiên của Việt Nam. 

Chỉ có hai người bỏ phiếu chống bản Hiến pháp 1946 là Phạm Gia Độ và Nguyễn Sơn Hà.  Làm việc trái ý đảng Việt Minh thời đó rất nguy hiểm.  Vậy hai người ấy phải có lý tưởng để bỏ "phiếu nghịch."  Ông Độ yêu cầu tự do ấn loát cho nước Việt.  Có phải ông là đại biểu Quốc hội duy nhất đứng lên chống chế độ kiểm duyệt ở Việt Nam đến bây giờ?

Thân phận của Phạm Gia Độ rất mơ hồ - trong sách của mình, Marr viết: "According to French intelligence, Phạm Gia Độ was incarcerated a few weeks later..." (Theo tình báo Pháp, Phạm Gia Độ bị giam vài tuần sau - tr. 106).

Cậu làm gì dưới gậm giường con ở, ban đêm? (What Are You Doing Under The Maid's Bed, In The Middle Of The Night?) - ?? (1938

 --Cậu làm gì dưới gậm giường con ở, ban đêm?

-- Tôi. tôi tập nấp, phòng tầu bay đến đánh Đông-dương.

What Are You Doing Under The Maid's Bed, In The Middle Of The Night?

Me? I'm practicing hiding, protecting myself from the airplanes coming to strike Indochina.

nguồn: Vịt đực 7 Tháng Chín 1938 tr. 1.


Một tranh vẽ như tranh này sẽ không phép đăng trên tờ báo Việt Nam hiện nay, phải không? 

Tôi nghĩ rằng cảnh được vẽ trong tranh này cũng đúng với xã hội hiện nay.  Chỉ có lời chú thích thay đổi mà thôi.

Các nhà văn Việt Nam do Bùi Xuân Phái vẽ (1946)

ô. Nguyễn Công Hoan

ô. Nguyễn Tuân

ô. Nguyễn Đình Thi

ô. Trương Tửu

nguồn: Cứu Quốc 15 tháng 10 1946, 1.

 ông Lưu Trọng Lư

ông Tố Hữu

nguồn: Cứu Quốc 19 tháng 10 1955, tr. 2

Hòa nhạc giao hưởng năm 1965

nguồn: Thủ đô Hà Nội 20 tháng 1 1965, tr. 3

Đêm 22, 23, 24-1-1965

Tại Nhà hát thành phố Hà-nội

Hòa nhạc giao hưởng

-- Giao hưởng số 6 (giao hưởng Đồng nội)

của L. V. Bết-tô-ven

-- Công-xéc-tô cung Rê trưởng cho đàn vi-ô-lông

của L. V. Bết-tô-ven

-- Bản giao hưởng nhỏ của P. Tinman

-- Lửa cách mạng (thơ giao hưởng)

của Trần Ngọc Xương

chỉ huy: Véc-nơ Sơ-ni-gơ

Giảm đốc kiêm chỉ huy của Nhà hát giao hưởng

quốc gia tại Svê-rinh nước Cộng hòa dân chủ Đức

Độc tấu vi-ô-lông: Tạ Bôn

Vé bán trước tại Nhà hát thành phố, Nhà hát nhân dân

Véc-nơ Sơ-ni-gơ tức là Werner Schöniger từng là nhạc trưởng của nhiều dàn nhạc địa phương ở Đông Đức như Staatlichen Sinfonieorchesters Zwickau, Staatlichen Sinfonieorchesters Schwerin, Volkstheater Halberstadt.  Vậy, ông không nổi tiếng lắm nhưng ông là một nhà chỉ huy giao hưởng rất chuyên môn thành thạo.  Tôi nghĩ rằng chắc P. Tinman là Johannes Paul Thilman, một nhạc sĩ sáng tác Đông Đức quê là Dresden.  Tác phẩm được biểu diến tại nhà hát thành phố Hà nội là Kleine Sinfonie Nr. 1 G trưởng, Op.56 no.2 (1951).

nguồn: Thủ đô Hà Nội 27 tháng 3 1965, tr. 3   

Đêm 26, 27, 29 tháng 3 năm 1965

Tại nhà hát thành phố Hà Nội

Hoà nhạc giao hưởng:

1 - Bản giao hưởng số 5

của P.I. Trai-kóp-sky

2 - Bản giao hưởng số 1

của Hoàng Việt

Nhà hát Giao hưởng hợp xướng nhạc vũ kịch

trình diễn với sự chỉ huy của

Ly Hiong Un [Ly Hyun Il - 이현일]

Nghệ sĩ công huấn, chỉ huy âm nhạc

của Nhà hát quốc gia Triều-tiên

Lĩnh xướng giọng nam cao: Quốc Hương

Lĩnh xướng giọng nữ cao: Ngọc Dậu

Vé đã bán tại Nhà hát thành phố


Hình như nhu cầu tối thiểu của một đất nước văn minh thời đại mới (tức là thực dân và hậu thực dân) là phải thành lập một dàn nhạc giao hưởng.  Việc làm hai chương trình Hoà Nhạc Giao Hưởng này năm 1965 tôi thấy rất đáng khen, nhất là vì biết nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa lúc bấy giờ đang thiếu thốn về vật chất.  Lúc đó nhiệm vụ thiết yếu nhất là "xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, đấu tranh chống đế quốc Mỹ và chính quyền Sài Gòn."  Như vậy thì việc biểu diễn Beethoven và Tchaikovsky cũng là phải xếp vào các việc "xây dựng chủ nghĩa xã hội" và "đấu tranh."

Một cách xây dựng / đấu tranh là Việt Nam vươn lên biểu diễn các tác phẩm thuần tuý Việt Nam bên cạnh cách tác phẩm kiệt tác.  Như vậy thì thính giả được nghe Lửa cách mạng của Trần Ngọc Xương và Bản giao hưởng số 1 của Hoàng Việt.  Tôi thấy tiếc rằng tôi chưa bao giờ nghe được hai tác phẩm ấy.

Tôi biết ít lắm về Ly Hyun Il / 이현일 - chỉ biết ông là chuyên viên Bắc Triều Tiên và các nhạc sĩ Bắc Triều Tiên có trình độ cao về nhạc cổ điển tây phương.

Saigon - Spectacles et Attractions, Leçons, etc - (1930?)

Théâtres

Théâtre Municipal …. place du Théâtre.
Théâtre Annamite de Dakao …. Boulevard Paul-Bert.
Théâtre Annamite Thanh Xuong …. Angle b. Galliéni et r. Cl Grimaud.

Cinémas

Eden- Cinéma …. 183, rue Catinat.
Majestic- Cinéma …. Quai Le Myre de Vilers.
Casino de Saigon …. Angle b. Bonnard et rue Pellerin.
Casino de Dakao …. Rue Maréchal Roch.
Modern Cinéma …. 212, rue d’Espagne
Cinéma A-Sam …. Boulevard Albert 1er.
Rex …. Rue Hamelin.

Dancings

Le Perroquet …. Place du Théâtre.
La Pergola …. Rue Filippini.
Tabarin …. Angle rue Bourdais et Cl. Grimaud.
Le Lido …. Après Giadinh
Mikado …. À Thuduc.
La Cascade …. À Thuduc.

Disques, Phonos et Instruments de Musique

Au Ménestrel …. 19 pl. Théâtre
Abdoulgafour Z …. 42 rue Vannier
Courtinat …. 104 rue Catinat
Ets Cambay …. 63 b. Charner
G. M. Charner …. Ang b. Ch. Et Bnard
Ind. Films et Cinémas …. 106 b. Charner
Pathé (Cie Machines parlantes) …. 213 rue Catinat
Le van Phuong … 105 b. Charner
Melodia …. 253 rue d’Espagne

Leçons (Professeurs)

Chant & solfège
Mme J. Masson …. 238 r. Leg. Liraye
Mme Poggi …. 136 rue Paul Blanchy
Mme Willy de Ley … 258 b. Galliéni
M. Chevalier … 1 b. Galliéni

Harmonie, Orchestration
Ch. Martin …. 204 rue P.-Flandin

Piano
Mlle Bussy …. 270 rue Richaud
Mme Boulle …. 5 rue Testard
Mme Caron Arm …. 258 r. Legr. Liraye
Mme Dau-Amiel …. 63 rue Massiges
M. Le Rycke …. Au Saigon Palace
Mme. Poggie …. 136 rue Paul-Blanchy
Mlle Sager …. R. Legr. Liraye

Violon
Mme Boudy …. 52 rue Chass.-Laubat
M. Chevalier …. 1 boulevard Galliéni
Mme Fontaine …. 42 rue Thomson
Mme Leroy Pollet

Violoncelle

M. Le Rycke …. Au Saigon Palace

nguồn: Guide pratique, renseignements et adresses: Saïgon (J. Aspar, k.n.).

Sài Gòn của hơn 80 trước - về tên địa điểm, tên đường phố gần hầu hết đã thay đổi.  Sài Gòn đã có đầy đủ cơ sở cho một đời sống văn hóa, đời sống giải trí cho các người Tây.

Symphonie Exotique (Khúc Giao Hưởng Xa Lạ) - 1931/1934

Palace

Le Meilleur Spectacle de Hanoi

Tuần lễ này -- Chiếu 2 cuốn phim có giá trị vào một chương trình:

1.--Par Plaisir
Một cuốn phim vui do tài tử Fernandel sắm vai chính.

2.--Symphonie Exotique
Cuộc du lịch vòng quanh thế giới trong 80 phút đồng hồ

Phim Symphonie Exotique sẽ lần lượt đưa các ngài đi xem những nơi danh lam, thắng cảnh của 20 xứ lạ:
Messine, Sông Đào Suez, bến Port Saïd, Djibouti, Đảo Ceylan cùng bãi biển Mont Gavina, bến Singapour.  Tỉnh Hà-nội, hồ Hoàn-kiếm - Vịnh Hạ-Long, lăng tẩm các bực đế vương ở kinh đô Hué.
Những cảnh rừng rậm thâm u ở Cao-mên. Thành phố Saigon -- Đảo Java.  Đảo Nouvelle Calédonie, Đảo Tahiti - Đảo Martinique - Đảo Guadeloupe.

Thật là một cuốn phim hay hiếm có.

nguồn: Phong Hóa #105 (13 tháng 7 1934), 12.

Một điều lạ là tôi không thấy Par Plaisir [Như ý] trên danh sách các phim của Fernandel.

Rồi có một Khúc giai hưởng xa lạ.  Nếu cứ tưởng mình là người Hà Nội năm 1934 thì xem được phim này là một điều thật thú vị.  Làm sao biết được đến thế giới bao la này?  Xem tấm ảnh trên các tạp chí không bằng xem cảnh sống của một cuốn phim.

Nhưng hai chữ "xa lạ" có ý nghĩa phức tạp.  Đời sống hàng ngày của tôi và đồng bào tôi có gì xa lạ đâu?  Còn nếu tôi là người Hà Nội năm 1934 thì xem cảnh Paris, Rome, London và New York xa lạ lắm.  Song người Hà Nội không sản xuất phim này.

Hai người Pháp đã quay phim này - cặp vợ chồng Alfred Chaumel và Geneviève Chaumel-Gentil. Phim này thực sự là một công trình thực dân chủ nghĩa.  Chiếu phim này ở Pháp họ muốn các thanh niên có tham vọng làm việc mạo hiểm ở xứ lạ.  Xem người bản xứ thì có lẽ họ có cảm giác như xem người mọi man.

Vậy trong Symphonie Exotique các địa điểm như "tỉnh Hà-nội, hồ Hoàn-kiếm - Vịnh Hạ-Long, lăng tẩm các bực đế vương ở kinh đô Hué" và "thành phố Saigon" thành những chỗ xa lạ.  Năm 1934 chưa rất nhiều người Hà Nội chưa có điều kiện đi Huế hay Sài Gòn thì hai chỗ cũng mới lạ.  Còn chắc ít người được xem quê mình chiếu trên màn bạc - như thế cũng thú vị.  Có lẽ cũng thành một niềm tự hào?

Cách Mạng Tháng Tám - Đặc San Cứu Quốc (1946)

nguồn: Cứu Quốc 19 tháng 8 1946, bìa.

Tranh này rất đẹp.  Trước hết là cờ đỏ sao vàng.  Rồi có các thanh niên xung phong mang giáo. Thế là đủ để cứu quốc.

4 người bạn của anh em lao động toàn thế giới (Four Friends of Laboring Brothers All Over The World) - Tàng (1946)

Xí-Ta Lin
Lê-Nin
Ăng Ghen
Mác

Stalin
Lenin
Engels
Marx

nguồn: Độc Lập 2 tháng 5 1946, 1.

Năm 1946 "anh em lao động toàn thế giới" chưa có bạn Á Châu nào.  Một người Nga, một người Gruzia / Georgia, hai người Đức - các ông Tây nhiều râu.